Istota odmienności

Dorota Romanowska23.08.2017 09:53

Portugalia to osobliwa kraina na współczesnej winiarskiej mapie Europy, gdzie olbrzymią rolę odrywają endemiczne szczepy winorośli, których uprawy kultywuje się na obszarze praktycznie całego kraju.

To one są gwarantem niepowtarzalnego charakteru win powstających na tym niewielkim fragmencie Półwyspu Iberyjskiego.

 fot. shutterstock / Yulia ShePortugalscy winogrodnicy i winiarze przez lata wykazywali się heroiczną wręcz determinacją, by chronić dziedzictwo ponad 250 odmian winorośli, spośród których zdecydowana większość nie występuje nigdzie indziej na świecie. Uprawia się je w rozmaitych mikroklimatach oraz na wszelkiego typu podłożach, począwszy od piasków, a na łupkach skończywszy. W efekcie powstają wina tyleż różnorodne, co niepowtarzalne. Tradycyjnie wina portugalskie były kupażami kilku odmian, ale ta sytuacja już od dobrych kilkudziesięciu lat ulega metamorfozie i obecnie coraz częściej pojawiają się na portugalskiej scenie wina jednoodmianowe.

Z północy na południe
Pochodzące z doliny Douro gouveio obecnie uprawiane jest praktycznie na terenie całego kraju, ze szczególnym uwzględnieniem Alentejo. Przez jakiś czas były pewne kłopoty z jego tożsamością, gdyż w swej ojczyźnie przez lata było znane jako verdelho, ale okazało się, że nie ma absolutnie nic wspólnego z verdelho uprawianym na Maderze. W powstających z niego winach wszystko zdaje się być na miejscu – odpowiednia kwasowość, dobra budowa, świeżość, cytrusowe aromaty, którym towarzyszą nuty brzoskwiniowe i anyżkowe, oraz doskonała równowaga. Relatywnie wcześnie dojrzewa i daje dość wysokie plony. Jego kiście są zbite, a winogrona niewielkie, podatne na choroby grzybowe.

Ostatnio nobilitowany
Loureiro to odmiana szeroko rozpowszechniona w regionie Vinho Verde. Nazwę swą wzięła od wawrzynu, gdyż powstałe z niej wina roztaczają aromat przywodzący na myśl zapach jego kwiatów, ale także kwiatu pomarańczy, akacji i cytryny, przykryty nutami jabłkowymi i brzoskwiniowymi. Zazwyczaj charakteryzuje je odświeżająca, dobrze zrównoważona kwasowość. Obecnie coraz częściej loureiro winifikuje się solo, ale w przeszłości tradycyjnie było kupażowane z arinto, alvarihno lub trajadura. Może ze względu na swą nieposkromioną wydajność dopiero ostatnimi czasy zaczęto loureiro klasyfikować jako odmianę „szlachetną”.

Gwiazda blendów
Tinta barroca nierozerwalnie związana jest z regionem Douro; jest jedną z odmian oficjalnie rekomendowanych do produkcji porto. Ekstremalnie rzadko jest winifikowana na wino odmianowe, ale wchodzi w skład zdecydowanej większości kupażowanych win Douro, wnosząc do mieszanek intensywny kolor bez nadmiernej taniczności i soczystą owocowość czereśni. Winogrona tej odmiany zazwyczaj mają wysoką zawartość cukru, a winorośl jest dość odporna na choroby. Źle natomiast znosi nadmierne upały i niedobór wody, a winogrona na krzewach bardzo szybko mogą przybrać formę rodzynek. Poza Portugalią można ją spotkać w Afryce Południowej, gdzie wchodzi w skład wzmacnianych win w stylu porto.

Entuzjastka upałów

Trincadeira (tak nazywają ją w Alentejo) lub tinta amarela (takie miano nosi w Douro) choć bardzo ważna dla portugalskiego winiarstwa, nie należy do odmian, na których można polegać. Jeśli uda się jej w pełni dojrzeć, daje dobrze wybarwione wina, o właściwej kwasowości i odpowiednim poziomie alkoholu oraz żywych aromatach malin przeplatanych niuansami ziołowymi, kwiatowymi i przyprawowymi. W wypadku, gdy nie osiągnie dojrzałości, jej aromat i smak są lekko trawiaste. Do tego dochodzą problemy w winnicy (konieczność regularnego usuwania nadmiaru liści) i podatność na choroby. Dlatego najlepiej czuje się w gorących, suchych siedliskach, takich jakie oferuje Alentejo czy Tejo
– tutaj jej gwiazda świeci najjaśniej.

Dziecko adoptowane
Zważywszy na liczbę powstających z alicante bouschet portugalskich win, trudno przyjąć do wiadomości fakt, że nie jest w tym kraju rdzenną odmianą. Jednak Portugalczycy tak hołubiący swe endemiczne odmiany bardzo pokochali tego przybysza z Francji, a on odwzajemnia się im za tę miłość w sposób zupełnie wyjątkowy. W swej ojczyźnie alicante bouschet uważany był za odmianę gorszego sortu i ceniono go jedynie za kolor, jaki nadawał powstającym winom. W Portugalii, do której dotarł na początku XX wieku, odkrył oblicze we Francji zupełnie nieznane. Okazało się, że portugalskie słońce ma właściwości szczególne, a tutejsi winemakerzy odpowiednie podejście, gdyż zaczęli z niego wyczarowywać wina zachwycające nie tylko mocnym kolorem (w wypadku tej odmiany zarówno skórka, jak i miąższ mają ciemną barwę), ale także doskonałą strukturą, gęstością i długowiecznością. Choć szczep ten bardzo często zestawiany jest z aragonez i trincadeirą, niejednokrotnie potrafi zachwycić także w wersji odmianowej. Trudno nie zgodzić się z portugalskim stwierdzeniem: „Co z tego, że jest francuski, jak tylko my potrafimy robić z niego wina?”.

Ciężka owocowość
Aragonez jest jednym z nielicznych szczepów docenianych po obydwóch stronach granicy; w Hiszpanii występuje jako tempranillo, w Portugalii – w Douro i Dao – nazywany jest tinta roriz. Ostatnimi czasy uprawia się go także w Tejo i okolicach Lizbony. Powstają z niego bogate, pełne żywotności czerwone wina z wdziękiem łączące elegancję z siłą oraz eksplozję owocu z przyprawami. Winorośl tej odmiany odznacza się żywiołowością i wydajnością, a także zdolnością przystosowania się do różnych klimatów i gleb. Stanowi składnik klasycznych blendów z tourigą nacional i tourigą franca oraz z trincadeirą i alicante bouschet w Alentejo.

Orzeźwienie i łagodność

Rodem z Dão alfrocheiro rozprzestrzeniło się z czasem także na inne regiony – Alentejo, Tejo i Palmela, w których jest bardzo cenioną odmianą ze względu na zdolność zachowania dobrej kwasowości nawet w gorącym klimacie. Daje wina mocno wybarwione, o wyraźnych, ale dojrzałych taninach i świetnej równowadze, atrakcyjne także ze względu na mocny bukiet przepełniony wyrazistymi aromatami owocowymi ze szczególnym uwzględnieniem jeżyn i dojrzałych truskawek. W winnicy alfrocheiro może się rozszaleć, więc konieczne jest sprawowanie nad nim stałego nadzoru w okresie wegetacji. Niestety jest także podatne na choroby grzybowe i pleśń.

 fot. shutterstock / KatflareZ wysokiej półki
Nierozerwalnie związany z apelacją Dão encruzado to prawdziwy portugalski arystokrata. W powstających z niego winach wszystko jest cudownie wyważone i na miejscu; zarówno delikatne aromaty róż i fiołków przemieszane z nutami cytrusowymi wzbogacone o intrygujący niuans żywiczny oraz, w pewnych okolicznościach, o intensywne akcenty mineralne, jak i genialna równowaga między słodyczą a kwasowością. Wina z encruzado są poważne, bogate, zachwycają doskonałą strukturą i wyjątkowym potencjałem dojrzewania. Z równym powodzeniem szczep ten jest wykorzystywany do tworzenia win odmianowych oraz jako główny komponent rozmaitych blendów powstających w apelacji Dão. Jego dodatkowym atutem jest bardzo przyzwoite zachowanie w winnicy, gdzie nie sprawia winogrodnikom większych problemów.

Drugie życie
W Dão tinto cão jest stosunkowo nowym przybyszem, ale w Douro jego obecność odnotowana została już w XVIII wieku. Tyle że przez długie lata nie cieszył się popularnością wśród winogrodników ze względu na bardzo niską wydajność. Dopiero w latach 80. ubiegłego wieku, kiedy podjęto nad nim prace badawcze, doceniono jakość powstających z niego win. Obecnie jest jedną z pięciu odmian rekomendowanych do produkcji porto. Wina z tinto cão zachwycają fantastyczną równowagą między tanicznością, kwasowością i słodyczą, wyraźnie zaznaczonymi, ale dojrzałymi taninami i mocnym kolorem. Wyjątkowej całości dopełnia lekko kwiatowy nos, świetna struktura i genialny potencjał dojrzewania. Najczęściej łączony jest z tourigą nacional i aragonez, ale w postaci odmianowej potrafi wprawić w osłupienie niecodziennym szykiem i elegancją.

Gwiazda znad Douro
Touriga franca to najpopularniejszy szczep w dolinie Douro i jeden z filarów tamtejszych kupaży, a także jedna z pięciu oficjalnie rekomendowanych do produkcji porto odmian. Jednakowo mocnym uczuciem darzą ją wszyscy – zarówno winogrodnicy, jak i winiarze, a także konsumenci. Pierwsi za fantastyczne zachowanie w winnicy – jest łatwa w uprawie, o regularnych, przewidywalnych plonach, odporna na szkodniki i choroby, dobrze dojrzewająca. Drudzy wespół z trzecią grupą kochają ją za wina, które można z niej otrzymać; bardzo wyraziste, o głębokiej barwie i rzadko spotykanej intensywności owocu przemieszanej z nutami różanymi i polnych kwiatów. W ustach wręcz gęste, pełne owocu, ale też elegancji i harmonii. Ta odmiana z równym powodzeniem występuje solo co w tercecie; najczęściej z tintą roriz i tourigą nacional.

Uniwersalność w cenie

Jedną z najpowszechniej uprawianych na terenie całej Portugalii białych odmian jest wrażliwa na przymrozki i zdecydowanie preferująca ciepły lub nawet gorący klimat i żyzne gleby fernão pires. Szczególnie ważna jest dla regionów Tejo, Lisboa i Bairrada, gdzie powstają z niej mocno aromatyczne wina roztaczające zapach cytrusów, kwiatów, pomarańczy i mandarynek, najlepiej smakujące pite za młodu. Jej wielkim atutem jest uniwersalność, gdyż z powodzeniem można z niej zrobić wino odmianowe, uczynić składnikiem kupażu, zastosować jako wino bazowe przy produkcji win musujących, a także poczekać ze zbiorem do ostatniej chwili, by otrzymać wino słodkie w kategorii late harvest. Poza Portugalią można się natknąć na ten szczep w Południowej Afryce i Australii.

Atut świeżości
Kolejny wszędobylski wśród portugalskich szczepów to dwojga imion arinto/padernã; spotkać go można w winnicach praktycznie całego kraju. Największymi zaletami powstających z niego win jest żywa kwasowość, często z niuansem mineralnym, oraz delikatny zapach przywodzący na myśl jabłka, limonki i cytryny. Wina na bazie arinto całkiem nieźle się starzeją, ale też cudownie smakują za młodu, więc może nie warto sprawdzać ich potencjału. Ponieważ szczep ten nawet w gorącym klimacie zachowuje kwasowość, często jest dodawany do win o niższej kwasowości w celu udoskonalenia kupaży. Dotyczy to głównie win z Alentejo i Tejo. Najwspanialsze wina powstają z arinto w malutkiej apelacji na północ od Lizbony o nazwie Bucelas, gdzie musi on stanowić co najmniej 75 procent blendu, który uzupełniany jest odmianami sercial i rabo de ovelha. Za sprawą swej doskonałej kwasowości stanowi też cenny składnik win musujących. Jego kiście są średniej wielkości, zbite, z małymi winogronami.

Gwiazda południa

Niektóre białe odmiany doskonale czują się w gorących promieniach słońca. Do takich bez wątpienia zalicza się antão vaz – bezapelacyjnie numer jeden wśród białych szczepów gorących równin Alentejo. Do niedawna uprawiano go niemal wyłącznie na południu regionu, w Vidigueira, ale liczne zalety sprawiły, że święcąc triumfy, rozprzestrzenił się praktycznie na cały region. Zdecydowanie można na nim polegać: jest wydajny, równo dojrzewający, o dużych, nieprzesadnie zbitych kiściach i wielkich gronach o twardej skórce. Regułą jest, że daje solidne, mocno zbudowane wina. W wersji odmianowej prezentują żywe aromaty, wśród których przebijają się owoce tropikalne, skórka mandarynki i niuanse mineralne. Zebrany wcześnie zachwyca rześką kwasowością. Jeśli pozwoli mu się dłużej dojrzewać, potrafi zaskoczyć wysokim poziomem alkoholu i predyspozycjami do dojrzewania w beczkach. Bynajmniej nie stroni od towarzystwa, a jego najczęstszymi kolegami w kupażach są roupeiro i arinto.

 fot. shutterstock / luchiolyKrólowa jest tylko jedna
Touriga nacional cieszy się jak najbardziej zasłużoną sławą najwspanialszej portugalskiej odmiany. Nikt raczej nie pokusi się o zakwestionowanie stwierdzenia, że gra w tej samej lidze co cabernet sauvignon, merlot, pinot noir czy nebbiolo. Faktem jest, że wina z tourigi są wybitne. Pochodzi z północy kraju, de facto nawet dwa regiony – Douro i Dão – uzurpują sobie prawo do bycia jej ojczyzną, choć najprawdopodobniej wywodzi się z Dão i stamtąd przywędrowała nad Douro. Dziś z równym powodzeniem uprawiana jest na terenie praktycznie całej Portugalii kontynentalnej, a także na Azorach. To ten rodzaj winorośli, która niezależnie od warunków, gleby i klimatu daje wina wyjątkowej jakości, o mocnej indywidualności, niepowtarzalne. Nie sposób nie zwrócić uwagi na głębię koloru win z tourigi czy zignorować jej wyjątkowy bukiet przywodzący na myśl dojrzałe jeżyny, czarne porzeczki i maliny wzbogacone o nuty ziół i lukrecji. Usta oszałamiają doskonałą strukturą, eleganckimi, ale wyraźnie wyczuwalnymi taninami, sugerującymi długą żywotność wina, oraz pełną harmonią. Solo czy w towarzystwie innych odmian – zawsze jest doskonała.

Cenny składnik
Uprawiane głównie w Douro Superior rabigato jest uważane za jedną z najlepszych białych odmian regionu wnoszącą do tamtejszych białych blendów tak pożądaną świeżą kwasowość. W dość rzadko występującej wersji odmianowej roztacza intrygujący aromat kwiatów akacji i pomarańczy okraszony niecodzienną warzywną nutą i mocnym niuansem mineralnym. W ustach wina z rabigato są świetnie zbudowane i mogą poszczycić się naprawdę dobrą kwasowością.

Arystokrata z północy

Zdecydowanie chłodniejsza od południowych rubieży kraju północ dała Portugalii szlachetną białą odmianę jedyną w swoim rodzaju – pełne dystynkcji alvarinho, które było jedną z pierwszych portugalskich odmian winifikowaną solo na wino odmianowe. Daje wina o doskonałej strukturze i subtelnych aromatach brzoskwiń, cytrusów, liczi, skórki pomarańczowej, jaśminu i kwiatu pomarańczy. Wyborne za młodu, ale także z predylekcją do starzenia, nawet do dziesięciu lat i dłużej. Jego królestwem jest buzujący zielenią region Minho, w szczególności Monção i Melgaço stanowiące centra północnych subregionów Vinho Verde. W porównaniu do innych win z tej apelacji powstałe z alvarinho są bogatsze, bardziej złożone, o wyższej zawartości alkoholu. Odmiana ta rośnie bujnie i trzeba zachodu by powstrzymać jej żywiołową wegetację, jednak jej wydajność jest niska, kiście małe, a winogrona bardzo drobne.

 

Producenci

Fonseca Porto (Douro)
Pierwszoligowy producent w dolinie Douro, przykładający ogromną wagę do każdego etapu produkcji, począwszy od starannej pielęgnacji tarasowych winogradów, poprzez tradycyjne wyciskanie moszczu stopami, na wzmacnianiu wina destylatem sprowadzanym z regionu Cognac skończywszy. Firma, która na stałe wpisała się w historię portweinu, inicjując produkcję porto LBV, a także podbijając rynek swoim legendarnym Fonseca Bin 27. Przy okazji jest to jeden z najwyżej cenionych producentów porto rocznikowego.

Caves do Solar de São Domingos
São Domingos to jeden z najlepszych producentów win musujących w Portugalii (Bairrada to apelacja słynąca z takich produktów), co nie przeszkadza zupełnie, by powstawały tu znakomite wina ciche, porto, brandy, a nawet… szkocka whisky. Tutejsze piwnice wypełnia dwa i pół miliona butelek szampańskich, tysiące leżakujących czerwonych win i setki francuskich dębowych beczek, co stanowi łącznie nie lada gratkę dla enoturystów tłumnie odwiedzających winiarnię. W tym roku mija okrągła 80 rocznica jej powstania.

Quinta do Casal da Ceolheira
Posiadłość znajduje się w Tramagal, a winnice Casal da Coelheira ulokowane są wzdłuż brzegów Tagu. Powstają tu zarówno wina regionalne (Vinho Regional Tejo), jak i te o statusie DOP. Przedsięwzięciem zarządzają ojciec z synem, przy czym ten ostatni pełni w firmie rolę enologa. Uważne prowadzenie winnic i pomysł na nowoczesne podejście do winifikacji przyniosły w efekcie wina nietuzinkowe na tle dokonań innych producentów w Tejo.

Adega Cooperativa Silgueiros
Choć istnieje od 1962 roku (pierwsze wina powstały w 1964), to podobnie jak większość spółdzielczych wytwórni w Portugalii butelkowanie win rozpoczęła dopiero w latach 80. Dziś, po podniesieniu się z krótkiego okresu finansowego kryzysu, Silgueiros produkuje rocznie 5,5 miliona litrów wina (w niemal 90% czerwonego), wykorzystując owoce od około dwóch tysięcy winogrodników, co czyni ją jedną z największych wytwórni w Dão. Fakt, że przy okazji zdobywa medale (srebrny i złoty podczas ostatniego Mundus Vini) wynika zapewne z tego, że jako jedna z niewielu na dzisiejszym rynku portugalskim swoim dostawcom płaci za owoce na czas i grubo powyżej średniej ceny w regionie.

Barão de Nelas (Dão)
Dawniej znana pod nazwą Quinta Santo António do Serrado to niezwykle klimatyczna, rodzinna winiarnia, w której na przybyszów czekają historyczne trzystuletnie prasy winiarskie i potężne kamienne lagary do udeptywania owoców. Siedmiohektarowa winnica należy do rodziny Barahona de Brito, ale opiekuje się nią latający winemaker António Narciso, który  ma pod opieką jeszcze kilkanaście innych winiarni w regionie. Niemal wszystkie stanowią prawdziwe wizytówki jakościowego winiarstwa regionu.  

Adega Cooperativa de Mangualde
Zdecydowanie mniejsza od Silgueiros spółdzielnia Mangualde powstała mniej więcej w tym samym czasie, w grudniu 1963 roku, a dziś zrzesza „zaledwie” 400 członków – winogrodników. Do lat 90. ubiegłego wieku działała na własny koszt, dopiero zaś po wstąpieniu Portugalii do Unii Europejskiej winiarnia – korzystając z pomocy państwa i funduszy unijnych – rozpoczęła poważne inwestycje: rozbudowała laboratorium, pomieszczenia do stabilizacji i butelkowania win, wreszcie: stworzyła Centrum Wina i Winorośli (Centro Interpretativo da Vinha e do Vinho), w którym enoturyści mogą poznać tajniki produkcji wina i uprawy winorośli.

Czas Wina nr 86

Zdjęcia

Komentarze

AssignmentWritingService / 21.09.2017 08:54

Rundown of tables has the page numbers and short titles of all tables in the proposal. In postulation composing, early on part is composed subsequent to composing the entire whatever is left of the paper.

EngineeringProjectHelp / 16.10.2017 12:51

Great Information,it has lot for stuff which is informative.I will share the post with my friends.

AustraliaAssignmentHelp / 16.10.2017 14:00

I must say we should have an online discussion on this.

MYOBProjectHelp / 16.10.2017 14:22

I appreciate your efforts in preparing this post. I really like your blog articles.

bestessaywritingUK / 01.11.2017 13:12

I like this quote from this post that it isn't our disparities that gap us. It is our powerlessness to perceive, acknowledge, and commend those distinctions.

Voyanceaudiotel / 09.11.2017 15:36

Thanks for sharing this information. I really like your blog post very much. You have really shared a informative and interesting blog post with people.

Twój komentarz
FB