Między Prowansją a Doliną Rodanu

Michał Bardel10.03.2017 17:29

A właściwie tu i tu. Obydwie bowiem apelacje, zarówno Ventoux, jak i Luberon, choć geograficznie należą wciąż jeszcze do Prowansji – ba!, kto wie, czy nie stanowią jej najczystszej i najładniejszej części – z punktu widzenia prawa winiarskiego podlegają jurysdykcji rodańskiej.

Łączy je jeszcze  i to, że większość ich obszaru (w wypadku Luberon całość) należy do Parku Narodowego. Co je różni?

Niemal wyłącznie subtelności. Niespędzające snu z powiek konsumentom w dalekim świecie, a jednak ważne i rozpoznawalne tu, na miejscu, w prześlicznych i gościnnych miasteczkach na północ i południe od rzeki Calavon.
Pierwsza z subtelności to przewaga grenache na północy i syraha na południu. Czerwone wina z AOC Ventoux (dawniej znanej jako AOC Côtes du Ventoux) bywają nieco gęstsze, bardziej ospałe, podczas gdy te z AOC Luberon (dawniej AOC Côtes du Luberon) – żywsze i nieco bardziej ziołowo-pieprzne.
fot. Wikimedia CommonsRóżnicę łatwo też dostrzec w proporcjach: Luberon to zagłębie win różowych (53% całej produkcji, reszta to w miarę równo podzielone czerwone i białe), wytwarzanych w bardzo interesującym stylu, dość dalekim od neutralności i zwiewności prowansalskich rosés, z drugiej strony nieprzypominającym też wcale ciemnego i mocarnego rodańskiego tavel. Choć w kolorystyce wahać się będą między bladą łososiowością a wyraźnym głębokim różem, wspólny im będzie intensywny nos oparty na czerwonych owocach (czerwona porzeczka, truskawki) i ogromna świeżość na podniebieniu. W Ventoux win różowych powstaje nieco mniej (36%), białych jest bardzo mało, a czerwone (60%) zdecydowanie dominują.
Obydwie apelacje łączy historia. Winorośle pojawiły się tu zapewne już w czasach greckich kolonii, jednak produkcję wina rozpoczęli Rzymianie. Zarówno Ventoux, jak i Luberon pochwalić się mogą wysokiej klasy zabytkami dokumentującymi starożytne dzieje miejscowego winiarstwa. W muzeum Calvet w Awinionie znajduje się druga najwspanialsza kolekcja brązowych kubków na wino (pierwsza pochodzi z Pompei) z II i III stulecia. W Cabrières d’Aigues, gdzie najpewniej rozpoczęła się historia rzymskiego winogrodnictwa, odnaleziono słynną płaskorzeźbę, na której po raz pierwszy w dziejach uwieczniono obok amfor i dzbanów także… beczki z winem (zob. zdjęcie wyżej). Z kolei w należącym do Ventoux miasteczku Mazan dwie dekady temu dokopano się do warsztatu garncarskiego z I wieku przed narodzeniem Chrystusa, w którym odnaleziono najstarsze we Francji amfory, poświadczające, że już około 40 roku p. Ch. w tej części Francji handlowano winem.
Winnice obydwu apelacji rozkwitły – co oczywiste – w wiekach średnich. Pochodzący z Apt czwarty opat Cluny, Don Mayeul, z końcem X wieku podarował zakonowi swoje posiadłości na stokach góry Ventoux, mnisi zaś wykorzystali je pod winnicę. Nowe masowe nasadzenia pojawiły się w okresie niewoli awiniońskiej (1309–1376), zaś papież Jan XXII, urodzony skądinąd w Cahors, szczycić się miał starymi winami z Malaucène. Przenosząc w 1376 roku Stolicę Piotrową ponownie do Rzymu, Grzegorz XI nie zapomniał zabrać ze sobą pokaźnej ilości miejscowych win, którymi długo jeszcze podejmował swoich gości. Grenache z Mazan, jedno z najsłynniejszych win francuskich XIX wieku, stało się także nadwornym napojem króla Ludwika Filipa.

AOC Ventoux

Apelacja rozciągająca się na północ od rzeki Calavon i obejmująca 51 gmin w departamencie Vaucluse. Powstała w roku 1973 dzięki staraniom Syndicat des Vins de Ventoux założonego w 1939 roku. Spotkać tu można trzy główne rodzaje gleb: mieszankę piasków i glinek w kolorze ochry, czerwone żelaziste ziemie oraz skały okruchowe z otoczakami i wapiennymi piargami.
Klimat w Ventoux jest umiarkowany śródziemnomorski, z wyraźniejszym niż w Luberon wpływem gór (góra Ventoux oraz pasmo Vaucluse) chroniących winnice przed mistralem.
Czerwone wina (których powstaje tu najwięcej) oparte na grenache, syrah, cinsault, mourvèdre oraz carignan prezentują aromaty czerwonych owoców, jeżyn i czerwonej porzeczki, nierzadko wzbogacone nutami lukrecji i wanilii. W stylu przypominają klasyczne rodańskie kupaże – bogate, uniwersalne, wytrawne z dotknięciem śródziemnomorskiej słodyczy – choć w najlepszych wydaniach prezentują sporo żywiołowości i świeżości na podniebieniu.
Wina różowe powstają w stylu dość podobnym do tych z Luberon, tj. z wyrazistą strukturą i nieukrywanym nosem – doskonale pasują jako dodatek do miejscowej kuchni.

Powierzchnia winnic: 5913 ha
Średnia wydajność: 38 hl/ha
Liczba producentów: 113 indywidualnych, 16 kooperatyw
Łączna produkcja: 226 000 hl (2013)
Struktura produkcji: wina czerwone – 60%, wina różowe – 35%,wina białe –  4%
Eksport: 35% łącznej produkcji


AOC Luberon

Apelacja winiarska należąca do regionu rodańskiego obejmująca winnice otaczające górę Luberon z wyjątkiem doliny Lourmarin oddzielającej dwie części masywu: Grand Luberon i Petit Luberon. Winorośl rośnie tu na wysokościach 200–450 m n.p.m. na kilku rodzajach gleb – czerwone glinki w okolicach Apt, gleby piaskowe w Pays d’Aigue i wapienne u podnóży góry. Założona w 1988 roku apelacja obejmuje 36 gmin położonych w całości na terenie Parku Narodowego. Od północy jej granicę wytycza rzeka Calavon, od południa
– Durance.
W Luberon panuje klimat umiarkowany śródziemnomorski, jednak dzięki obecności gór spotyka się tu spore amplitudy termiczne dzień/noc. Jest to jeden z najbardziej słonecznych zakątków Francji (2600 godzin słonecznych).
Wina czerwone, oparte na syrah, grenache i mourvèdre, ewentualnie z niewielkim dodatkiem carignan i cinsault, powstają tu w dwóch różnych stylach: albo jako bardzo owocowe, lekkie i gładkie, pachnące czarną porzeczką, jeżyną i malinami, albo jako potężniejsze, bardziej pikantne i truflowe, niemniej wciąż bardzo świeże i żywe.
Tutejszą specjalnością są wina różowe: cieliste, wyraziste, nieukrywające silnych nut owocowych. Od lat prym wśród nich wiedzie Petula (Marrenon) – oficjalnie wino turnieju Rolanda-Garrosa – dla wielu znawców pozostająca ikoną stylu tutejszych rosés.
Wina białe z Luberon (grenache blanc, clairette, vermentino, bourboulenc, roussanne, marsanne, ugni blanc, viognier) cechuje sporo elegancji, żywotności i energii. W nosie i ustach bywają zdominowane przez owoce pestkowe (morela, brzoskwinia), bywa, że podparte nutami miodowo-tostowymi.

Powierzchnia winnic: 3317 ha
Średnia wydajność: 42 hl/ha
Liczba producentów: 52 indywidualnych, 10 kooperatyw
Łączna produkcja: 140 000 hl (2013)
Struktura produkcji: wina różowe – 53%, wina czerwone – 26%, wina białe – 21%
Eksport: 35% łącznej produkcji

Czas Wina nr 85

Zdjęcia

Twój komentarz
FB