Znaleźć swoje miejsce

Ostatnimi laty mało się mówiło o winach urugwajskich. Powód jest jeden – przyzwyczailiśmy się do nich. Dwie dekady temu szturmem i z sukcesem zaatakowały Europę i resztę świata. Dziś to codzienność.

Uwagę dziennikarzy rozgrzewa obecnie legalizacja uprawy konopi indyjskich (czyli trawy) – Urugwaj był pierwszym krajem, który się zdecydował na taki krok. Można ją uprawiać nawet na dachach bloków. A z takim tematem nic nie może konkurować.

Ostatni kontakt z winem urugwajskim miałem niedawno, bo w telewizji pokazano film Jamesa Ivory’ego z 2009 roku Zagadka przeznaczenia i jest to bodaj jedyny obraz, jaki znam, z fabułą rozgrywającą się w Urugwaju. Rzecz dotyczy starej europejskiej rodziny emigranckiej, zamieszkującej wielkie domostwo w gigantycznej posiadłości Ocho Ríos. Jest winonapój uzyskiwany na drodze całkowitej lub częściowej fer... (...), dyskusja o średniowiecznej poezji bachicznej, plany założenia wielkiej winnicy. Gra plejada aktorów z Anthony Hopkinsem na czele, a dla Hannibala obejrzałbym nawet odcinek Klanu, gdyby zgodził się w nim wystąpić.

Fot. ArchiwumWydaje się, że winiarski Urugwaj powrócił dziś po prostu na swoje miejsce. Ktoś, kto sądził, że będzie kolejnym eksportowym potworem z Ameryki Południowej, był w sporym błędzie. Można było odnieść takie wrażenie, gdy patrzyło się na liczbę tekstów o urugwajskich winach ukazujących się nie tylko w magazynach winiarskich, ale nawet w najbardziej poczytnych gazetach na świecie. Ale tak nie jest – wystarczy porównać proporcje: Argentyna i Chile walczą o światowe przywództwo w dziedzinie winiarskiego eksportu, malutki ledwie 3,5-milionowy Urugwaj, którego połowa ludności mieszka w Montevideo, nie ma na to szans.

Kraj ten nie jest krezusem i na dotowanie przemysłu winiarskiego go nie stać, to inny biegun niż np. Austria, gdzie sama zamożność społeczeństwa napędza popyt na lepsze (drogie) wina. Przeciwnie – w Urugwaju to przemysł winiarski musi napędzać i wzbogacać dochód państwa. Nie jest to też najważniejsza destynacja turystyczna na świecie, zaś sprzedaż własnych win na rynku wewnętrznym jest nikła, to ilość wręcz homeopatyczna. Paradoksalnie Urugwajczycy piją najwięcej wina w Ameryce Południowej, jednak są to zupełnie inne trunki – głównie tanie, w dużych opakowaniach i najczęściej wytwarzane z hybryd.
W dodatku w okolicy robi się niebezpiecznie, bo Urugwaj czuje już na plecach oddech Brazylii, która coraz śmielej dobija się do rynków międzynarodowych. Wina na coraz większą skalę zaczyna robić Peru, zabiera się za to Boliwia, a leżący dużo dalej Meksyk produkuje tyle wina, co Urugwaj właśnie. Jest więc oczywiste, że rynek sąsiadów będzie się coraz szybciej kurczył. Konieczne staje poszukiwanie nowych rynków, aktywność i wydatki na promocję.

Odpowiedzią może (musi) być elastyczność. I producenci to świetnie rozumieją. Kraj kojarzony jest głównie z odmianą tannatJest francuską odmianą czerwonych winogron uprawianych gł... (...) – to lokalna „firmówka” jak carménère(hiszp. czarne liście) francuska odmiana czerwonych winogro... (...) dla Chile czy malbecfrancuska odmiana czerwonych winogron uprawianych głównie ... (...) dla Argentyny. W Urugwaju klimat dla niej jest bardzo sprzyjający, ale dla innych szczepów – już niekoniecznie. Jest za ciepły i zbyt wilgotny, w dodatku gleby – z wyjątkiem może granitowych wzgórz wokół Garzón – są ciężkie. Trudno tu zrobić wysokiej klasy wino białewino gronowe otrzymywane z białych odmian winogron i – zn... (...). Tannat musi długo dojrzewać. Zbyt długo, jeśli wziąć pod uwagę potrzeby, oczekiwania i gusta współczesnego konsumenta. Stąd już od dawna Urugwajczycy starają się robić zeń bardzo modne ostatnio wina różowe. Trwają również próby (skuteczne!) kupażowania go z różnymi innymi odmianami. Problem w tym, że klienci, jeśli słyszeli o Urugwaju, to oczekują właśnie tannatów – nowe propozycje są raczej przeznaczone dla ciekawskich. Błąd polega też na tym, że kraj staje się coraz bardziej uzależniony od jednego importera – Rosji. Prawie połowa win tam trafia. To bardzo złe uzależnienie, bo nasz wschodni sąsiad to rynek dość niestabilny. Wystarczy, że służby rosyjskie „znajdą” pestycydy i metale ciężkie w jakiejś partii wina i kurek się zakręci. Doświadczyły tego już niektóre kraje.

Rynek wina jest trudny, nadprodukcja trawi go chyba od zawsze. Elastyczność – zważywszy na czas od nasadzeń do zbiorów – jest jednym z najtrudniejszych wyzwań. Jednak właśnie ona oraz szukanie nowych nisz są chyba jedynym wyjściem.

Urugwaj w skrócie:
Obszary winiarskie skupione są głównie na południu kraju nad La Platą i Atlantykiem, w okolicach Montevideo, ale winnice są rozrzucone w 15 z 19 stanów kraju.

Regiony winiarskie:
Region Południowy (Zona Sur; 90% upraw) w okolicach Montevideo i okolicznych stanach Canelones, San José i Florida;
Region Południowo-Wschodni (Zona Sudoeste; 5% upraw), głównie w okolicach Río Uruguay;
Region Środkowy i Środkowo-Wschodni (Zonas Central y Central Este);
Region Północny i Północno-Wschodni (Zonas Norte y Noreste) w departamentach Artigas, Salto i Rivera (przy granicy z Brazylią).
Klimat: łagodny i ciepły, z silnymi wpływami morskimi i rzecznymi (estuarium La Platy)
Średnia temperatura roczna: 18°C
Średnia opadów rocznych: 1100 mm
Powierzchnia winnic na wina jakościowe: ok. 10,1 tys. ha
Produkcja roczna: ok. 950 tys. hl
Liczba firm winiarskich: około 320, z których około 20 to ważniejsi eksporterzy
Eksport: około 1,5 mln butelek, głównie do Brazylii, USA i Wielkiej Brytanii, wina luzem – Rosja
Konsumpcja wina: ok. 33 l per capita:
Główne odmiany białe: frutilla (hybryda; około 5% białych upraw), sémillonfrancuska odmiana białych winogron.Uprawiana głównie w Bo... (...), pinot blanc, chardonnayfrancuska odmian białych winogron, jedna z najbardziej rozp... (...), riesling
Główne odmiany czerwone: tannat (harriague), cabernet francczerwona odmiana winogron, jedna z bardziej rozpowszechniony... (...), vidiella (folle noir), cabernet sauvignonfrancuska, klasyczna, najbardziej rozpowszechniona i popular... (...)
Klasyfikacja win: dwie kategorie: VCP (Vino(wł.) wino.. de Calidad Preferente) – wina jakościowe, VC (Vino Común) – wino stołoweprzeważnie lekkie, różnej jakości wino przeznaczone do c... (...) (nie jest eksportowane)