Armenia winnice Ararat wina z Armenii
Winnice z widokiem na Ararat | fot. Volodymyr Goinyk / shutterstock

Winnice Armenii znajdują się na dachu świata. Aż dziewięćdziesiąt procent kraju leży powyżej tysiąca metrów n.p.m., dlatego Armenia z zasady nie nadaje się do wyrobu wina. Jedyny walor położenia kraju to góry i zapierające dech w piersiach widoki.

Tło historyczne

Jednak kilka lat temu międzynarodowe ekipy badawcze odkryły w grotach wokół znanej dziś winiarskiej wioski Areni winiarnię sprzed 6100 lat, a więc najstarszą na świecie, a w niej zbiorniki, tłocznię, baseny i karasi – odpowiedniki gruzińskich kwewri. Podgrzało to jeszcze odwieczny spór o początki winiarstwa między Gruzją i Armenią.

Ormianie twierdzą, że ich winiarstwo dobił sowiecki system, który Gruzji przydzielił wyrób win, Armenii zaś produkcję koniaków.

Ciekawe jest to, iż starożytni mieszkańcy Areni nie stosowali kamiennych pras, ale wyciskali sok z owoców nogami, by nie zgnieść pestek. Ten fakt oraz rozmach znalezionych pozostałości świadczą o tym, że miejscowi musieli znać się na winie, i to dobrze.

Lokalna kultura i wpływ Związku Radzieckiego

Armenia to jeden z najdziwniejszych krajów winiarskich świata. Ormianie piją mniej wina niż my, za to ich wielką tradycją są wina owocowe (zwłaszcza z granatów, rozchwytywane w Rosji i Japonii) oraz produkcja najlepszych na świecie (najsłodszych i najbardziej aromatycznych) owoców: śliwek, moreli i granatów właśnie. Z nich od wieków wytwarza się w ormiańskich domach wybitne destylaty owocowe.

Ormianie twierdzą, że ich winiarstwo dobił sowiecki system, który Gruzji przydzielił wyrób win, Armenii zaś produkcję koniaków. W kulturze kulinarnej Ormian, domowej i tej restauracyjno-barowej, wino pełni, podobnie jak u nas, rolę wybitnie odświętną, celebracyjną – jest bardzo ważne choćby w kościele prawosławnym. Jednak w długiej historii narodu wino jawi się jako dobro luksusowe, kojarzone z dobrobytem, nie z życiem codziennym.

Współczesne winiarstwo Armenii

Oczywiście w żadnej mierze nie przekreśla to potencjału winiarskiego tego kraju. Jego niezwykle dynamiczny rozwój będą z pewnością ograniczały trudne warunki klimatyczne (pracochłonna konieczność okrywania krzewów na zimę i irygacji), ale jeszcze bardziej – ukierunkowanie eksportu niemal całkowicie na rosyjski rynek. Armenia jest w unii celnej z Rosją, co sprawia, że wielki partner nie nakłada ceł.

Wspomóc wysyłkę może ormiańska diaspora, choć jest ona winiarsko zupełnie inna choćby od tej włoskiej, która wybitnie napędza produkcję pod Apeninami.

W każdym razie, w dużych nawet sklepach wybór jest raczej kiepski jak na kraj winiarski. Najlepsza, najbardziej znana winiarnia w kraju – In Vino w Jerewaniu – jest mikroskopijna i chyba… jedyna w kraju.

Produkcja i regiony winiarskie

Powierzchnia winnic w Armenii wynosi obecnie około 16 tysięcy hektarów. Winiarni jest tutaj około 45, w tym mniej więcej 15 większych lub takich, które mogą sobie poradzić z eksportem. Produkuje się w nich rocznie 1,5–1,7 mln butelek wina. Ponad 80% produkcji przypada na prowincje (marzes) Ararat i Armawir, oprócz nich winorośl uprawia się w regionach Aragacotn, Wajac Dzor, Tawusz i Sjunik.

Klimat i terroir

Kontynentalny klimat, miejscami górski i ostry, obfituje w liczne nisze klimatyczne; jest zwykle suchy, o bardzo dużych amplitudach dzienno-nocnych, często bardzo wietrzny, a w zimie – mroźny. Na wulkanicznych, kamienistych, rzadziej piaszczystych glebach uprawia wiele odmian lokalnych, do których Ormianie są bardzo przywiązani, zwłaszcza zaś do czerwonej areni noir (nazwa nie ma nic wspólnego ze starożytną wioską). Jest też nieco postradzieckich hybryd oraz coraz więcej odmian międzynarodowych, włoskich czy francuskich.

Uprawiane odmiany

Ważniejsze z uprawianych odmian to woskehat i rkaciteli (białe), areni, kachet i saperawi (czerwone), hybrydy kangun (biała; niezwykle popularna) i karmrahyut (czerwona). Oprócz tego uprawia się odmiany międzynarodowe oraz „wyspowo” włoskie i francuskie, zależnie od pochodzenia kapitału zainwestowanego w winiarnię lub zagranicznego konsultanta-enologa.

Artykuły na temat wybranego regionu

Nowy numer

Czas Wina 106

#106

grudzień 2019

E-WYDANIE

Zamów e-wydanie miesięcznika Czas Wina

Czytaj na telefonie i tablecie

Prenumerata

Zamów prenumeratę miesięcznika Czas Wina

Zawsze prosto do twojej skrzynki pocztowej

Newsletter

Strona zawiera informacje handlowe dotyczące napojów alkoholowych i przeznaczona jest dla osób pełnoletnich.

Czy akceptujesz te warunki i masz ukończone 18 lat ?