Czarnogóra

Pod wieloma względami ten niewielki kraj od dekady już cieszący się samodzielnością (wcześniej, po rozpadzie Jugosławii, związany był unią polityczną z Serbią) może zadziwiać miłośników wina. Najpierw tym, że po zcentralizowanym i kolektywnym winiarstwie epoki komunizmu nie ruszyła tu tzw. „prywatna inicjatywa” – zamiast tego wprost nadzwyczajnie rozwinęła się (i nadal rozwija) jedna jedyna, potężna za to, spółdzielnia-gigant, czyli Plantaže. Z końcem lat 70. ubiegłego wieku spółdzielnia rozpoczęła nasady 11 milionów krzewów na… jednej działce o powierzchni łącznej 2300 ha – jest to bodaj największy spójny winograd w Europie (ta jedna winnica obejmuje ponad połowę wszystkich winogradów Czarnej Góry). Poza nią prawie nie istnieje dziś winiarstwo w Czarnej Górze, jeśli nie liczyć mnóstwa przydomowych produkcji na potrzeby własne i sąsiadów.

Na tym jednak nie koniec zdziwień: ktokolwiek odwiedza czarnogórskie kurorty, ten, jeśli nie pierwszego, to najdalej drugiego dnia znajdzie na stole butelkę vranaca z Plantaže. Nawet, jeśli będzie to wersja najtańsza, litrowa i kapslowana, rzadko kiedy rozczaruje. I wreszcie zdziwienie ostatnie – inaczej niż wiele win pijanych w wakacyjnych kurortach, ta sama butelka przywieziona do Polski… wciąż będzie nam smakować.

Vranac to ikona tutejszego winiarstwa. Ten wyrazisty, charakterny szczep czerwonej winorośli, występuje również Macedonii i w Serbii. Dawno temu już podejrzewano go pokrewieństwo z primitivo (zinfandelem) – dziś potwierdzają to także testy DNA. Nie przypadkiem czarnogórski vranac porównywany zatem bywa do win apulijskich – ciemnych, gęstych, nadzwyczajnie ekstraktywnych, ale też – inaczej niż w Apulii – prawie zawsze wyraźnie dopełnionych rześką kwasowością i odrobiną goryczki w końcówce. Dobrze się rozumie z beczką, choć najbardziej znane wersje vranaca starzonego w dębie bywają nadmiernie beczkowe.

Mniej znanym endemicznym szczepem czarnogórskim (ale też po części serbskim), jest krstač. Mniej znanym, bo białe wina w Czarnogórze stanowią zaledwie 20% całej produkcji. Jest to jednak odmiana ze wszech miar godna uwagi – potrafi dać wina dobrze mineralne, szkliste i świetnie kwasowe.

W Czarnogórze wino powstawało już w epoce przedrzymskiej, a najstarsze ślady winnej produkcji znaleziono nad Jeziorem Szkoderskim (o winach z tego regionu z rozrzewnieniem pisał sam Marek Aureliusz). W epoce nowożytnej winiarstwo wróciło do łask z końcem XIX wieku, kiedy to powstały pierwsze szkółki winogrodnicze i winiarskie akty prawne, a według rozkazu króla Nikoli I do obowiązków żołnierzy należało także sadzenie krzewów winorośli. Kolejne zrywy miały miejsce w okresie międzywojennym (spółdzielnia Godinje-Crmnica) i we wspomnianych latach 70. i 80. XX stulecia. Do dziś jednak kraj ten nie wypracował ścisłej i jednoznacznej regulacji geograficzno-jakościowej dla swoich win. Wyróżnia się zwyczajowo dwa regiony: Jezioro Szkoderskie (Skadarsko Jezero) oraz Region Nadmorski (Primorsko). W skład pierwszego wchodzą okręgi: Podgorica, Crmnica, Rijeka, Bjelopavlići oraz Katun; drugi rozpada się na Zatokę Kotorską, Budwę i Bar, Ulcinj, Grahovo-Nudol).

Artykuły na temat wybranego regionu

Nowy numer

Czas Wina 103

#103

wrzesień 2019

E-WYDANIE

Zamów e-wydanie miesięcznika Czas Wina

Czytaj na telefonie i tablecie

Prenumerata

Zamów prenumeratę miesięcznika Czas Wina

Zawsze prosto do twojej skrzynki pocztowej

Newsletter

Strona zawiera informacje handlowe dotyczące napojów alkoholowych i przeznaczona jest dla osób pełnoletnich.

Czy akceptujesz te warunki i masz ukończone 18 lat ?