Colli Berici – miejsce do odkrycia

tekst ukazał się w „CW” nr 95, październik – listopad 2018| kup ten numer | prenumerata | e-wydanie

Colli Berici, region Veneto, Włochy | fot. FEDELE FERRARA / shutterstock
Colli Berici, region Veneto, Włochy | fot. FEDELE FERRARA / shutterstock

Wina sygnowane jako Colli Berici DOC nie należą do najbardziej znanych. Szczerze mówiąc, mało kto w ogóle o nich słyszał. Nietrudno wytłumaczyć taki stan rzeczy, jako że konkurencję w Veneto mają potężną – same tylko amarone i prosecco(wino) – zbiorcza nazwa białych win, głównie włoskich ... byłyby w stanie przyćmić resztę lokalnej produkcji winiarskiej. A przecież powstaje tu jeszcze morze valpolicelli i soavewłoskie białe DOC/DOCG z regionu Veneto produkowane z odmi... (...) w rozmaitych odsłonach.

Wspomnienie z włoskich wakacji – zestaw miesiąca.

umiejscowienie Colli Berici w regonie Veneto | mapka © Czas Wina
umiejscowienie Colli Berici w regonie Veneto | mapka © Czas Wina
Nawet termin „bardolino” więcej mówi przeciętnym winomanom niż Colli Berici. Tak jakby powstające w ramach tej apelacji wina były najlepiej strzeżonym sekretem Veneto. Colli Berici to nic innego jak grupa wzgórz rozciągających się na południe od Vicenzy w stronę Padwy, na obszarze między Weroną a Wenecją. Nazwę wzięła od Monte Berico – najlepszego punktu widokowego, z którego rozpościera się wspaniała panorama Vicenzy. Tutejsze mineralne gleby stanowią bogatą mieszankę popiołów wulkanicznych, piasku, błota i pradawnych skamielin wskazujących na to, że miliony lat temu sięgało tu morze. Takie podłoże o dobrej przepustowości w połączeniu z łagodnym klimatem czynią z obszaru Colli Berici idealne siedlisko do uprawy winorośli. Trzeba dodać, że dość wyjątkowe jak na Veneto, które poza łagodnie pagórkowatym regionem Valpolicelli Classico w zasadzie jest płaskie. W przypadku Colli Berici nie ma mowy o równinach; w 1973 roku, gdy tworzono tutejsze regulacje prawne, zadbano o wykluczenie z apelacji płaskich terenów rozciągających się w dolinach rzecznych, a także tych o piaszczystym podłożu. Jednym słowem nie wyrządzono tej apelacji takiej krzywdy, jak miało to miejsce w wypadku Valpolicelli, której granice o właśnie takie tereny rozszerzono. Mikroklimat Colli Berici jest na tyle łagodny, że z powodzeniem można tu uprawiać oliwki, zwykle kojarzone z cieplejszymi, położonym dalej na południu kraju, obszarami.

Najlepsze siedliska – jak łatwo się domyślić – znajdują się na południowych stokach o przepuszczalnym podłożu. Mniej więcej na wysokości 300 metrów n.p.m., akurat na tyle wysoko, a zarazem nisko, by z powodzeniem uniknąć ryzyka przymrozków i mgieł. Winnice zazwyczaj są rodzinne, niewielkich rozmiarów, przemieszane z gajami oliwnymi i lasami. W sąsiedztwie Vicenzy łagodnie pofalowany krajobraz uatrakcyjniają wspaniałe wille będące dziełem Andrei Palladio, który co prawda urodził się w Padwie, ale całe swe zawodowe życie związał z Vicenzą właśnie.

Niebo i ziemia

Wszystko zaczęło się w Colli Berici, w maleńkiej dolinie Chiampo w 1908 roku. Posiadłość Casa Defra z winnicami należącymi do rodziny Cielo, rozsławił już w pierwszych latach przedstawiciel pierwszego pokolenia winiarzy Giovanni Cielo. Wkrótce po wina zaczęli zgłaszać się kupcy z sąsiednich dolin, a później z jeszcze dalszych rejonów Wenecji Euganejskiej. Pośród wszystkich potomków Giovanniego w rodzinnym Montorso zdecydował się pozostać tylko jeden z synów, Pietro, ale już w kolejnym pokoleniu za wytwarzanie wina wzięło się trzech energicznych wnuków Giovanniego – trzecie pokolenie stworzyło w 1962 roku nową winiarnię, a popyt na jej wina okazał się tak wielki, że Cielo et Terra zaczęło skupować winonapój uzyskiwany na drodze całkowitej lub częściowej fer... (...) luzem od sąsiadów, by uzupełnić własne zapasy. Pokolenie czwarte, które reprezentują Luca i Pierpaolo Cielo uczyniło z rodzinnej firmy lidera w produkcji i dystrybucji jakościowych win w skali ogólnowłoskiej. Dziś Cielo et Terra Grupo Cantine Colli Berici wraz z dwoma tysiącami partnerów (winogrodników i winiarzy) to jedna z najważniejszych winiarskich marek kojarzonych z Wenecją, ale także przedsięwzięcie mające na celu podniesienie jakości win w Colli Berici. Firma stworzyła eksperymentalną winnicę i winiarnię w Corlanzone, gdzie winogrodnicy wraz z enologami dopasowują odpowiednie odmiany do wybranych siedlisk, testują nowe technologie i możliwości uprawy organicznej.

kliknij poniższe logo, by zobaczyć wina producenta

logo Cielo e Terra

W ramach apelacji Colli Berici powstaje szerokie spektrum win, począwszy od spokojnych, wytrawnych czerwonych, białych i różowych, na musujących, powstających zarówno metodą tradycyjną, jak i charmata, oraz słodkich w stylu passito skończywszy. Chociaż w większości bazują na lokalnych odmianach takich jak garganega, manzoni bianco, tai bianco i tai rosso, nie brak tu i gwiazd międzynarodowych reprezentowanych przez chardonnayfrancuska odmian białych winogron, jedna z najbardziej rozp... (...) i sauvignon blancjedna z najbardziej rozpowszechnionych na świecie białych ... (...) wśród białych oraz pinot nero, merlotjedna z bardziej rozpowszechnionych i popularnych czerwonych... (...), cabernet sauvignonfrancuska, klasyczna, najbardziej rozpowszechniona i popular... (...), carménère(hiszp. czarne liście) francuska odmiana czerwonych winogro... (...) i cabernet francczerwona odmiana winogron, jedna z bardziej rozpowszechniony... (...) wśród czerwonych. Doprawdy, jest w czym wybierać. W liczącej zaledwie 830 hektarów apelacji można wyróżnić nawet coś na kształt podapelacji, którą stanowią okolice maleńkiej wioski Barbarano. Trzeba być czujnym, by jej nie przegapić podczas podróży. A warto tu zaglądnąć, gdyż obszar ten stanowi prawdziwe królestwo tai rosso; najprawdopodobniej tutaj zaczęto uprawiać tę odmianę. Niektórzy producenci świadomie nie używają nazwy Barbarano na etykietach swoich win, wychodząc z założenia, że to nazwa odmiany – tai rosso – powinna być zapamiętana przez konsumenta. Cóż, jest to sprawa dyskusyjna, chociaż pokrętna historia szczepu bezsprzecznie jest warta uwagi.

W świecie znany jest pod wieloma innymi nazwami – najbardziej popularne to grenache noirodmiana czerwonych winogron uprawianych głównie w Dolinie ... (...) we Francji i garnacha w Hiszpanii, a także cannonau na Sardynii. Nie jest wykluczone, że odmiana ta pochodzi z Colli Berici, gdzie z upodobaniem jest uprawiana od wieków, podczas gdy grenache można spotkać w najróżniejszych zakątkach świata. Co dziwne, w północnych Włoszech uprawia się ją praktycznie tylko w Colli Berici. Dlaczego tak się dzieje, po dziś stanowi tajemnicę. Niektórzy sugerują, że szczep ten przywędrował na te tereny z Awinionu, ziemi chateauneuf-du-pape. Faktem jest, że kardynałowie z Vicenzy odwiedzali awiniońskich papieży w czasie schizmy. Możliwe, że sadzonki grenache przywędrowały na tereny północnych Włoch wraz z nimi. Ale czy rzeczywiście tak było, najprawdopodobniej nigdy się nie dowiemy. Niewątpliwie tai rosso ma własną tożsamość. Jego jagody są wyraźnie większe, a skórka zdecydowanie grubsza niż ta, którą posiada grenache we Francji czy garnacha w Hiszpanii. Powstają z niego wina o wyższej kwasowości, niższej zawartości cukru i o bledszej barwie. Z naukowego punku widzenia tai rosso, grenache noir i cannonau pod względem genetycznym są identyczne, ale lata adaptacji odmiany w Colli Berici zrobiły swoje. Jednym słowem tai rosso ma takie DNA jak grenache, ale wygląda i smakuje inaczej. Tak jak powstające z niego wina. Przypadek tej odmiany stanowi tylko jeden z wielu dowodów na olbrzymią rolę siedliska odciskającą piętno na poszczególnych odmianach winorośli, a co za tym idzie i powstających z ich owoców winach. W wypadku tai rosso sprawa jest o tyle bardziej zagmatwana, że wcześniej szczep ten funkcjonował pod nazwą tocai rosso. Ale ze względu na zastrzeżenie nazwy Tokaj dla obszaru produkcji węgierskich win, w 2007 roku wszystkie odmiany noszące w swej nazwie człon tokaj musiały ulec zmianie. I tak narodził się tai.

Dla koneserów win włoskich – zestaw Marchesi Antinori.