Długa droga na szczyty

Przyjaciel poczęstował mnie winem, ukrywszy zgrabnie etykietkę. Miało rubinowy kolor i zapach świeżych czereśni. Nieznaczny akcent ściółki leśnej podkreślał delikatny charakter tanin. Emanowało młodością i pełną materią, którą chciałoby się schrupać jak owoc świeżo zerwany z drzewa.

Beztroskie winonapój uzyskiwany na drodze całkowitej lub częściowej fer... (...), niczym brakujące ogniwo między koronkowym burgundem a czarującym côtes-du-rhône. Jednym słowem: beaujolais!

Wino to znają nieliczni, większość krzywi się z niesmakiem, gdy słyszy jego nazwę. Problem w tym, że utożsamiane jest powszechnie ze swym „najsłynniejszym” przedstawicielem – beaujolais nouveau(fr.) nowe, młode beaujolais.Określenie stosowane w stosun... (...). Przez ćwierć wieku na tym młodym winie opierała się gospodarka całego okręgu. Zawojowało cały świat. Kiedy załamał się eksport, winiarze znaleźli się w pułapce własnego sukcesu.

Raz na wozie…

Fot. Schutterstock / VentdusudNiewielki okręg Beaujolais leży w południowo-wschodniej Francji, graniczy z Doliną Rodanu i jest częścią Burgundii, choć oba regiony mają odrębną administrację winiarską. W skali Francji obszar to nieduży, zaledwie 18 tysięcy hektarów winnic (dla porównania Bordeaux liczy 117,5 tys. ha). Niskie, wysmagane wiatrem krzewy gamay cięte „na głowę” są symbolem okręgu, który stara się wydźwignąć z wieloletniego marazmu.
Apelacjakontrolowana nazwa pochodzenia.. beaujolais powstała w 1937 roku, później zaczęły z niej pączkować w północnej części (Haut-Beaujolais) inne: beaujolais-villages oraz 10 tzw. crus(fr.) zbiór, obszar uprawy, parcela, działka.Przeważnie n... – mniejszych, ale bardziej cenionych apelacji: brouilly, chénas, chiroubles, côte-de-brouilly, fleurie, juliénasJuliénas – apelacja AOC/AOP z regionu Beaujolais, jedna ... (...), morgon, moulin-à-vent, régnié i saint-amour. Wina w nich wytwarzane mają nawet kilkunastoletni potencjał starzenia. Pochodzące z apelacji podstawowej przeznaczone są do spożycia w młodym wieku. Takie właśnie było wino podane mi w formie zagadki: Beaujolais 2010 powstałe w Domaine(fr.) posiadłość, majątek, gospodarstwo.. Les Bruyères.
Tradycyjnie beaujolais nie mogło się znaleźć w sprzedaży przed 15 grudnia. Nie było to na rękę winiarzom, którzy po wydatkach związanych z winobraniem chcieli sobie zapewnić dopływ gotówki przed nastaniem zimy. I tak dekretem z roku 1951 pozwolono im na sprzedaż wina przed grudniem, z czego później narodziło się beaujolais nouveau. Młody czerwony cienkusz wędrował na stoły w trzeci czwartek listopada, cieszył oczy, mniej żołądki, stał się okazją do świętowania francuskiego stylu życia. Najlepszy okres tego wina przypadł na lata 80. i 90. XX wieku. Znane było od Stanów Zjednoczonych po Japonię. W rekordowym 2004 roku sprzedano 66 milionów butelek. Na produkcję młodego wina przeznaczano aż połowę zbiorów!

… raz pod wozem

Jednym z najgorętszych promotorów beaujolais nouveau był znany negocjant Georges Dubœuf. Jego wina stanowią jedną piątą produkcji okręgu. Według niego nadzwyczajny sukces rozleniwił producentów. Rynek domagał się więcej wina, więc produkcja ruszyła na skalę masową. Również inni sprzedawcy w pogoni za szybkim zyskiem postawili na ilość. Krach przyszedł z Niemiec, które wraz z USA i Holandią były jednym z najważniejszych rynków zbytu beaujolais nouveau. W 2004 roku trafiło tam wino wyjątkowo podłej jakości. Rok później sprzedaż spadła o 30 procent. – Rynek niemiecki uległ drastycznemu załamaniu, a za nim poszły następne – wspomina Georges Dubœuf.
W ostatnich sześciu latach eksport beaujolais nouveau spadł o połowę. Winnice przeznaczają dziś na nie zaledwie jedną czwartą zbiorów. – Łatwość produkcji tego młodego wina uśpiła nas – przyznaje z okrutną szczerością Dominique Piron, właściciel rodzinnej posiadłości w Villé-Morgon i jeden z pionierów odrodzenia regionu. – Chcieliśmy forsy, to ją mieliśmy. Ale pieniądze przejedzono zamiast zainwestować je w ziemię i wyposażenie piwnic. Okręg nie umiał wprowadzić swojego winiarstwa w nowe czasy – konkluduje.
I rzeczywiście – sytuacja jest tu dziś dramatyczna. Ziemia w zaniedbanych miejscach przypomina beton, gdyż została wyjałowiona nadmiernym użyciem pestycydów. Ceny gruntów spadły w ciągu ostatnich 15 lat o połowę. Wiele posiadłości zaprzestało produkcji z powodu braku rąk do pracy. Na 10 winiarzy odchodzących na emeryturę przypada zaledwie jeden młody. Grona potrzebne do produkcji muszą być całe, nieuszkodzone, co wymaga kosztownych ręcznych zbiorów. Mniej przewidujący zbankrutowali.

Szlachetna różnorodność

W okręgu przetrwała jednak elita, która nigdy nie przestała produkować świetnych win. To pionierzy, którzy 30 lat temu poszli na przekór modzie i gustom. Z Burgundii ciągnie do Beaujolais kapitał. Nowi liczą na eksport, ale ich siła przebicia jest jeszcze słaba. Droga na szczyty będzie zatem długa. Ale już można powiedzieć, że wysiłek jakościowy opłacił się.
Winnice radykalnie przerzedzono (gęstość nasadzania spadła z 11 do 6 tys. krzewów na ha), zmniejszono wydajność, wielu winiarzy stosuje rolnictwo zrównoważone. Tam, gdzie można, krzewy prowadzi się systemem guyota, aby umożliwić mechaniczne zbiory. Niestety, pozostały relikty przeszłości, które zniechęcają rolników do inwestycji. Jednym z nich jest dzierżawa gruntu w zamian za część plonów, zwana métayage.
Potencjał okręgu leży w zróżnicowaniu oferty. Schłodzone, lekkie, czerwone beaujolais, wyrabiane z gamay, skusi zarówno początkującego konsumenta, jak i konesera. Ma niską zawartość alkoholu i pasuje do wielu potraw, od wędlin i duszonych mięs, po ryby i sery. Jego uzupełnieniem jest białe beaujolais produkowane z chardonnayfrancuska odmian białych winogron, jedna z najbardziej rozp... (...) na południu regionu, gdzie gleby są częściej gliniasto-wapienne w porównaniu z granitową północą. Pojawiło się też beaujolais różowe, zadziwiające świeżością i owocem.
Ale lokomotywą są bez wątpienia szlachetne crus, intensywne i aromatyczne. Na całym obszarze występuje też wino musującewino zawierające dwutlenek węgla.CO2 może znaleźć się ... (...). Na razie pod szyldem burgundzkim, ale nic nie stoi na przeszkodzie, by region dorobił się kiedyś własnego wina musującego, które nazwie crémant(fr.) kremowy.Typ wysokiej jakości delikatnych win musując... (...) de beaujolais!