Dobrze zamieszać i sprzedać

Niemal wszystkie, a zwłaszcza te stare regiony winiarskie kryją w sobie tajemnicę jakości swoich win. Położenie polityczne, klimat, wyjątkowe gleby i dziesiątki innych powodów, dzięki którym przed wiekami ktoś spojrzał nań przychylnie i zasadził winną latorośl.

Zakusy na La Rioję miało w historii aż nazbyt wielu. Region łączy w sobie tyle sprzeczności, że aż… daje dobre winonapój uzyskiwany na drodze całkowitej lub częściowej fer... (...). A niekiedy wręcz bardzo dobre.

Region podzielony jest na trzy okręgi, co po części wynika z powikłań historycznych i politycznych, po części zaś z powodów stricte winiarskich. Ale jest, jak jest i granice te wyglądają na trwałeokreślenie degustacyjne określające trwałość zapachów... (...). Politycznie RiojaLa Rioja – Hiszpania – reg. winiarski w pn.-środ. Hiszp... podzielona jest na trzy obszary – La Riojahiszp. czer. DOCa z regionu Rioja, prod. z wszystkich czerw.... (...) (region autonomiczny), Nawarrę i Kraj Basków (Álava). Winiarsko też na trzy – Rioja Alta, Rioja Baja i Rioja Alavesa. Choć tak naprawdę aż na cztery, bo dochodzi doń mały cypelek bez nazwy w gminie Miranda de Ebro w prowincji Burgos, który nie wchodzi w skład żadnego z trzech oficjalnych okręgów. Nie ma tam bodeg, a jedynie kilka winnic i wytwórnia wagonów dla szybkiej kolei AVE.

Trzy w jednym

Fot. Bodegas TarónPod względem klimatycznym Rioja zdaje się być jeszcze bardziej skomplikowana – część regionu wyraźnie wyrywa się ku Morzu Śródziemnemu, druga ciąży ku głębi kontynentu, a całość przecięta jest potężnym pasmem górskimi Sierra de Cantabria, oraz dziesiątkami mniejszych. Całość jest niejednorodna pod każdym względem, a że dziś tworzy jeden region, to bardziej wynik polityki oraz błogosławieństwo położenia – właśnie tędy przebiega szlak pątniczy do Santiago de Compostela, więc w dawnych czasach ze zbytem win nigdy nie było problemu.
W Rioja Alta króluje tempranillo – wizytówka całego regionu, ale na cieplejszych (niższych) obszarach dobrze udaje się również mazuelo i graciano.
Rioja Baja jest rajem garnachy, ale też najmniej cenionym okręgiem regionu, wypełniaczem dla win pochodzących z pozostałych obszarów. I choć wielu rozumnych koneserów przynajmniej od dziesięciu lat krzyczy, że to nieprawda, niewielu winiarzy podejmuje ten temat. Jednym z dwóch głośnych wyjątków jest Álvaro Palacios, który tworzy wspaniałe wina w okolicach Alfaro, stolicy okręgu, drugim – Amador Escudero z winiarni Valsacro. Nie ma jednak wątpliwości, że szybko znajdą się następcy.
W tym okręgu jest najcieplej, wpływy śródziemnomorskie są tu silne, więc dużym zmartwieniem winiarzy jest ciężkość win i spora zawartość alkoholu.
Za to najzimniejszy i najbardziej kamienisty krajobraz charakteryzuje najmniejszy okręg – Rioja Alavesa, leżący najwyżej, u stóp Sierra de Cantabria. Jeśli w Alcie króluje tempranillo, to tutaj jest dla niego raj. Właśnie tu ulokowane są najcenniejsze parcele tej odmiany, dlatego niewielu właścicieli decyduje się na ich sprzedaż, co powoduje zadziwiającą sytuację. Zbiory z najcenniejszych gruntów trafiają wprost do dużych lokalnych spółdzielni. Te je butelkują, albo odsprzedają producentom w innych okręgach.

Haki

Producenci win z regionu Rioja uważani są za najlepszych kupażystów w Hiszpanii. I choć roczniki są tu bardzo ważne, to – o czym mało kto wie, nawet wśród miłośników i kolekcjonerów starych win – nie aż TAK ważne, jak w innych częściach starego kontynentu. Powód jest prosty – riojańskie wina to kupaże, a sam region to multum odmian i trzy okręgi o różnych warunkach klimatyczno-glebowych. Trzeba się bardzo natrudzić, aby np. kupić „czyste” wino z okręgu Rioja Baja (oprócz dwóch wspomnianych wytwórców). Z zasady nie tylko nikt go nie robi, ale nie ma nawet takiej tradycji – te wina trafiają niemal w stu procentach do kupaży. Co nie umniejsza znaczenia tego okręgu, bo bez niego Riojy w ogóle by nie było, a przynajmniej takiej, jaką znamy. Zatem w zależności od rocznika, swobodnie można „manipulować” składem i pochodzeniem swoich kupaży.
Podobnie jest z odmianami – oficjalnie jest ich sześć, a każda z nich w poszczególnych latach może dać z siebie coś innego, zależnie od obszaru upraw, pomysłu winogrodnika, sposobu cięcia i prowadzenia krzewów. Tych sposobów dopuszczonych w apelacji jest aż pięć, czyli niemal wszystkie, jakie istnieją, za wyjątkiem… pergoli. Biorąc jeszcze pod uwagę wszystkie możliwe sposoby winifikacji, daje to w sumie niemal niepoliczalną liczbę wariantów wina, jakie może zrobić każdy wytwórca.
I nie jest ważne, gdzie akurat posiada swoją winnicę, czy też winiarnię – owoce lub wino zawsze można dokupić od małych winogrodników lub spółdzielni, z dowolnego miejsca w regionie. To też jeden z powodów, dla których winiarze nie walczą o to, by na etykietach podawać konkretny rejon produkcji. A jeśli na kontretykiecie takowy jest podany lub też choćby adres, to również nie jest ostateczną wskazówką ani gwarancją, że całość wina została zrobiona z owoców zeń pochodzących.
Co ciekawe – burzy to idee purystów, którzy chcieliby często poszatkować najznakomitsze regiony Europy (a do takich Rioja bezwzględnie się zalicza) na pojedyncze parcele lub rządki, a jeszcze lepiej krzewy. Coraz głośniej o tym na obszarze Chianti Classico, dzieli się już barbaresco  włoskie czerwone wino DOCG z Piemontu, wytwarzane...baroloczerwone wino włoskie DOCG z regionu Piemont, produkowane z... (...), temat ten co roku wraca w Ribera del Duero, wstępnie przymierzają się do tego też inne apelacje, a w Burgundii bez końca dzieli się parcele lub zmienia ich status. Nawet erraty w przewodnikach za tym wszystkim nie nadążają. Tymczasem Rioja jest póki co odporna na takie zakusy i – co dziwne – jak widać, da się z tym żyć.
Ma też ten region swoje jakościowe haki. I to zupełnie nietypowe, a wręcz niesamowite. Wiadomo, że za lepsze owoce płaci się wszędzie więcej. Różnice np. w Szampanii pomiędzy „urobkiem” ze zwykłych działek oraz tych grands i premiers crus(fr.) zbiór, obszar uprawy, parcela, działka.Przeważnie n... są czasami gigantyczne. W innych regionach po prostu sami winiarze wiedzą, od kogo warto kupić dobre owoce i ile za nie dać, a w dodatku podpierają się badaniami analitycznymi. Rioja jest jedynym regionem i apelacją na świecie, gdzie przepisy regulacyjne warunkują cenę winogron, postanawiając, iż musi być ona… dwukrotnie wyższa od średniej krajowej w Hiszpanii w danym roku. Zatem winogrodnicy muszą iść na całość z pracami w swoich winnicach, bo jeśli nikt w apelacji nie zechce kupić ich owoców za podwójną cenę, to wylądują ze swoimi kiściami w groszowym, „śmieciowym” skupie, a wina z nich zrobione trafią do kartonów. To wystarczająco niezachęcająca perspektywa, aby obniżyć wydajność i poszaleć z sekatorami w czasie zielonych zbiorów.
Jeśli trzeba by to zebrać w jakąś jedną dewizę, rzekłbym, że w regionie Rioja winiarze mają wspólną filozofię: „Dobrze zamieszać i sprzedać”.

Klasyfikacja win czerwonych w regionie La Rioja

joven(hiszp.) młody.. – (seledynowa pieczątka na kontretykiecie) dla win młodych, sprzedawanych najczęściej od pierwszego do drugiego roku po zbiorach
crianza(hiszp.) pielęgnacja, wzrost, dojrzewanie, okres dojrzewani... (...) – (czerwona pieczątka na kontretykiecie) min. 2 lata dojrzewania, z czego co najmniej 1 rok w dębowej beczce
reserva – (pieczątka brązowawo-mahoniowa na kontretykiecie) min. 3 lata dojrzewania, w tym minimum 1 rok w dębowej beczce i 24 miesiące w butelkach
gran reserva – (pieczątka ciemnobrązowa na kontretykiecie) min. 5 lat dojrzewania, w tym co najmniej 2 lata w dębowych beczkach

Rioja
Region winiarski w północno-środkowej Hiszpanii, ciągnący się pasem o długości 100 km i szerokości 40 km w dolinie rzeki Ebro i jej siedmiu dopływów, w tym Río Oja (dopływ rzeki Tirón, wpadający do Ebro) – od którego wziął nazwę cały region; leżący w prowincjach La Rioja, Navarra i Álava (w regionie Paíshistoryczna odmiana południowoamerykańska, „koń” poci... (...) Vasco – Kraj Basków), ograniczony od południa wzniesieniami Sierra Demanda, a od północy Sierra de Cantabria.
Stolica winiarska: Logrono, siedziba Consejo Regulador (nieoficjalnie – HaroMiasto i gmina w okręgu Rioja Alta w hiszpańskim regionie... (...), siedziba placówek oceniających próbki)
Klimat: śródziemnomorski (w La Rioja Baja), śródziemnomorsko-atlantycki (w La Rioja Álavesa) i atlantycki (w La Rioja Alta) z wpływami górskimi i kontynentalnymi, suchy i gorący, z dużą liczbą nisz klimatycznych związanych z pagórkowatym ukształtowaniem terenu i wielością dolin rzecznych.
Średnia opadów rocznych: 400 mm (od ok. 300 mm w Rioja Baja, po 510 mm w Rioja Alta i Rioja Álavesa)
Powierzchnia winnic DOCa: ok. 63 tys. ha (R. Alta – 27 tys. ha, R. Baja – 23 tys. ha, R. Álavesa – 13 tys. ha)
Roczne zbiory: ok. 400 tys. ton winogron
Wydajność maksymalna: 45,5 hl/ha (dla win czerwonych)
Produkcja roczna win DOCa: około 280-300 mln hl (7% prod. Hiszpanii)
Struktura produkcji: 90% produkcji przypada na wina czerwone
Odmiany winogronbiałe: viura (inaczej – macabeo, około 7,5 tys. ha; 90% upraw białych), malvasía de rioja, garnacha blanca; czerwone: tempranillo (78% pow. upraw), garnacha tinta, graciano, mazuelo (carignanfrancuska odmiana czerwonych winogron uprawianych głównie ... (...))
Liczba firm winiarskich butelkujących wino: ok. 630
Liczba beczek w regionie: ok. 1,25 mln