Eliksir z wolnego miasta

Najmniejsze z austriackich miast powiatowych (niecałe 2000 mieszkańców), położone kilka kilometrów od granicy z Węgrami, może się pochwalić nie tylko jednym z najważniejszych festiwali gitarowych w Europie, XVI-wieczną starówką wpisaną na listę UNESCO czy niespotykaną liczbą bocianów.

W Rust powstaje także jedno z najwspanialszych słodkich win świata.

Czy królowa Maria Habsburżanka przeczuwała to, kiedy w 1524 roku w łaskawości swojej dozwoliła grupie winiarzy z maleńkiego Ruszt (węg.), by na beczkach ze swoim słodkim winem umieszczali ozdobne „R”, że oto przykłada rękę do powstania jednej z najstarszych winiarskich apelacji? Że ruster ausbruch, choć może nie podbije świata jak jego krewniak tokaj, wejdzie jednak na stałe do grona wybitnych białych win słodkich wytwarzanych ze spleśniałych winogron?

Fot. Austrian Wine Marketing, Armin FaberAusbruchen znaczy „wyłamywać”. Winonapój uzyskiwany na drodze całkowitej lub częściowej fer... (...), które niemal w całości powstaje ze zrodzynkowanych winogron dotkniętych szlachetną pleśnią (Botrytis cinerea(łac.) szlachetna pleśń..), nie tylko nie nadaje się do zbioru mechanicznego, ale i przy ręcznym wymaga pewnej wprawy i biegłości. Botrytis nie występuje jednak byle gdzie. W Rust, leżącym w okręgu Neusiedlersee-Hügelland przyroda dała mu warunki bliskie ideałowi: położenie nad brzegiem płytkiego Jeziora Nezyderskiego  (cudne mgły poranne), ponad 2100 dni słonecznych w roku i średnio 500 mm rocznych opadów. By jednak uzyskać to, co w ausbruchu najpiękniejsze – precyzyjną dialektykę słodyczy i kwasowości – trzeba nade wszystko nie przegapić odpowiedniego momentu zbioru. I wdrożyć najostrzejszą selekcję „wyłamywanych” gron – zbiór winogron na ausbruch jest około 10 (dziesięć!) razy mniejszy od przeciętnego winobrania.

Młode rustery pięknie oddają aromaty odmian, z których powstały. W tym jednym są zdecydowanie bardziej interesujące od słodkich tokajów, które aż taką różnorodnością nie grzeszą. Mamy więc ananasowo-kwiatowe ausbruchy z pinot blanc, herbaciane z rivanera, ziołowo-maślane z welschrieslinga albo i słodko-cytrusowe z chardonnayfrancuska odmian białych winogron, jedna z najbardziej rozp... (...). A produkuje się je także z takich odmian jak weissburgunder, grauburgunder, neuburger, traminerodmiana białych winogron uprawianych głównie w północne..., żółty muskat, sauvignon, saemling czy bouvier. Tradycyjnie wytwarzano je także – znów ukłon w stronę tokaju – z furminta, dziś jednak ta odmiana występuje w Burgenlandzie bardzo rzadko.

Nie wiemy, co wpłynęło na decyzję cesarza Leopolda I, kiedy w 1681 roku nadawał maleńkiemu Rust zaszczytny status Królewskiego Wolnego Miasta. Jedno wiadomo na pewno: by uwolnić się spod twardej ręki rodu Esterhazy 30 lat wcześniej mieszkańcy Rust musieli zapłacić 60 tysięcy guldenów oraz odżałować… 28 tysięcy litrów swojego płynnego złota – rusterskiego ausbrucha. Wolność ma swoją cenę.