Klasyk odkryty na nowo

O jakości tokajskich produktów amatorów win deserowych specjalnie przekonywać nie trzeba. Każdy choć raz spotkał na swojej winiarskiej drodze małą butelkę kryjącą złoty nektar. Bursztynowy kolor, słodycz moreli, posmakposmak jest ostatnim wrażeniem, jakie pozostawia w ustach k... (...) lipowego miodu…

A co znaleźć mogą w tym regionie zwolennicy wytrawnych smaków? Okazuje się, że zaskakująco bardzo dużo.

Historia zatoczyła koło. Wiemy, że od niepamiętnych czasów okoliczni mieszkańcy pili winonapój uzyskiwany na drodze całkowitej lub częściowej fer... (...) z tego, co nie zostało użyte do najlepszych win typu aszú(węg.) winna jagoda zaatakowana przez szlachetną pleśń.S... (...). I było to wytrawneokreślenie wina, w którym, teoretycznie, cały cukier na d..., swoiste vinum ordinarum – wino codzienne, produkt pierwszej potrzeby, tak jak oliwa z oliwek dla mieszkańców basenu Morza Śródziemnego. Choć nie były to produkty z najwyższej półki, to jednak miejscowi winogrodnicy zdawali sobie sprawę z potencjału owoców, bogactwa mineralnej gleby i specyficznego mikroklimatu panującego nad Cisą i Bodrogiem.
Coraz śmielej próbowano łączyć te unikatowe cechy, wytwarzając coraz lepsze jakościowo wina wytrawne. Ich jakość nigdy jeszcze nie była tak dobra jak teraz! Cierpliwie czekano, aż rynek będzie gotowy na przyjęcie mineralnego furminta o wręcz znikomej zawartości cukru. Rozmawiając z producentami i próbując nowej gamy win z regionu, wiemy, że ten czas właśnie nadchodzi.

Furmint króluje
Fot. Füleky WineryW odpowiedzialnych dłoniach winnego alchemika odmiana ta ujawnia obłędne możliwości. Wiadomo, tokaj to klasa sama w sobie, a ponieważ wszyscy lubimy porównania, to chyba z pełną odpowiedzialnością możemy zestawić go z możliwościami niemieckiego rieslinga i tym, jaką gamę smaków można z niego pozyskać. Ale nie tylko furmint interesuje lokalnych enologów. Podczas odwiedzin w winiarni Patricius naszą ciekawość wzbudza szkółka z obsadzonymi na nowo starymi lokalnymi szczepami.
Obok podstawowych odmian apelacyjnych oraz kilku innych o trudnych nazwach, które niewiele mówią także tym, którzy na co dzień zajmują się tematem, odnajdujemy dobrze rokujące na przyszłość, zapomniane szczepy, takie jak kabar i kövérszőlő. Tę dobrze zapowiadającą się parę, spotykamy jeszcze kilka razy podczas naszej podróży.
Węgierscy gospodarze ochoczo sięgali po zgrabne, smukłe butelkityp butelek o różnym kształcie, pojemności i kolorze, pr... hárslevelűwęgierska odmiana białych winogron uprawianych głównie w... (...), sárgamuskatály, furminta. Każde doskonałej jakości. Wytrawne wina lokalne, które możemy zestawić z jakościowymi produktami z innych wybitnych europejskich regionów. Jest w nich nuta jakiejś nieodkrytej świeżości, mocna wytrawność, nerw, a szczególnie ciekawy jest muskat. Nie jest łatwo zrobić z tych owoców wino lekkie, nie popadając w perfumowane nuty tak charakterystyczne dla tej odmiany. Są to wina, które idealnie oddają atmosferę nowego tokajskiego stylu.

Nadchodzą supertokaje

Sporo kontrowersji budzi coraz popularniejsze obsadzanie parceli nowymi szczepami i nie mam tu na myśli historycznych lokalnych odmian. Na etykietach tutejszych win coraz częściej odnaleźć można także popularne międzynarodowe nazwy. Prekursorem tych działań jest wytwórnia Sauska mająca siedzibę w samym sercu regionu. Enologiem jest Gabor Rakaczki, związany wcześniej z posiadłością Gróf Degenfeld. Głośno było o nim swego czasu za sprawą jego młodych, świeżych furmintów. Rakaczki wyjaśnia, że celowo rezygnuje z produkcji tokaju w starym stylu. Dodaje, że rezygnuje nie tylko ze starego stylu, ale i z produkcji win aszú!
Bombardujemy Gabora pytaniami. Dlaczego i czy to ma sens, lecz enolog spokojnie sięga do chłodziarki, wyjmując kilka ciekawie wyglądających butelek o burgundzkim kształcie. Rozpoczynamy spotkanie od Cuvée(fr.) zawartość kadzi, zestaw wina, wino kupażowane.Termi... (...) 113 z rocznika 2009. Skład: furmint, chardonnayfrancuska odmian białych winogron, jedna z najbardziej rozp... (...), sauvignon blancjedna z najbardziej rozpowszechnionych na świecie białych ... (...) i hárslevelű. A wszystko to fermentowane we francuskim dębie. Należy dodać, że przy obsadzaniu i replantacji pomagał tu Włoch pochodzący z Toskanii – dr Stefano Dini. Kolejna próba, a Gabor nadal uśmiecha się tajemniczo. Cuvée 111 z 2009 roku (furmint i sauvignon blanc), następnie Cuvée 107 z 2009 (hárslevelű i chardonnay).
Fot. Łukasz WojnarowiczNa końcu próbujemy klejnotu koronnego Tokaj Furmint Birsalmás 2009, który to dumnie figuruje na 4. miejscu 100 najlepszych win węgierskich roku 2011. – I co powiecie panowie? Są supertoskany(wł. – super toscani, ang. – super tuscans) określenie... (...), czyżby nadchodził czas na supertokaj? – nasz gospodarz uważnie obserwuje nasze zdziwione miny. To prawda, wina niezwykle mineralne, wyjątkowo wytrawne, bardzo jasne z ledwo zauważalnymi cytrynowymi refleksami, w nosie bez, białe kwiaty, jabłka papierówki. Przypominają pouilly fumé, a może nawet północnohiszpańskie albariñoiberyjska odmiana białych winogron uprawiana głównie w p... (...). Dodajmy, że ceny za butelkę wahają się pomiędzy 30–60 euro.
Na koniec spotkania gospodarz podejmuje nas 6-puttonowym aszú z 2003. Doskonałe! W nosie wyraźny aromat smażonej konfitury morelowej, dojrzała węgierska śliwka pęka od soku, lipowe akcenty. – Dobry? – pyta Gabor. – Wspaniały! – odpowiadamy chórem. – Tak, tak, ale po co robić kolejny, wspaniały tokaj aszú? A cuveé – dlaczego nie…? – zastanawia się głośno Rakaczki.

O co tyle hałasu

Co do końcowej ewolucji stylu, kropkę nad „i” postawią bez wątpienia konsumenci. Wina te znajdują coraz większy rynek zbytu w USA, Wielkiej Brytanii, a nawet w krajach azjatyckich. Miejmy nadzieję, że zaczną gościć częściej i u nas. Zresztą sami producenci przyznają, że polscy goście odwiedzający region zaczynają doceniać także wina wytrawne i coraz chętniej po nie sięgają. Coraz więcej tych win przyjeżdża do Polski, na razie w bagażnikach naszych samochodów, lecz i na półkach sklepów specjalistycznych pojawiają się pierwsze jaskółki. Doskonały furmint z topowej wytwórni Disznókőusytuowany przy uczęszczanej drodze nr 37 konglomerat zabyt... jest u nas od jakiegoś czasu i zdobywa coraz więcej zagorzałych wyznawców.
Odwiedzając ostatniego producenta podczas tego wyjazdu, winiarnię Dobogo, i próbując doskonałych win z nowych-starych odmian, zadałem standardowe pytanie o szczepy międzynarodowe. Jakie było moje zaskoczenie, gdy enolog Attyla Domokos pospiesznie przyniósł z podręcznej biblioteki kopię wykazu parceli z okolicznej posiadłości jeszcze sprzed I wojny światowej. Po chwili zaczął czytać: 2 rzędy pinot noirjedna z najbardziej rozpowszechnionych i najstarszych czerwo... (...), 5 rzędów olaszrizling, 2 rzędy chardonnay, 3 rzędy sauvignon blanc… i uśmiechając się szeroko, stwierdził: – Przecież to wszystko tu było przedtem, o co tyle zamieszania?