Kompleks historyczny

Wprawdzie rzeczywiste początki uprawy winnej latorośli na obszarze Riojy nie są wiadome, miejscowi bardzo chętnie podkreślają, że winiarstwo było znane na tym terenie, zanim pierwsze krzewy pojawiły się w Bordeaux.

I choć oba regiony nie mają ze sobą nic wspólnego, to cień francuskiego regionu, czasami przeradzający się w obsesję, pojawiał się nad Rioją wielokrotnie. Do tego stopnia, że między Logroño a HaroMiasto i gmina w okręgu Rioja Alta w hiszpańskim regionie... (...) o mało nie przeoczono pojawienia się wewnętrznej konkurencji ze strony Prioratu i Ribery del Duero.

Uprawa winorośli znana była na pewno na tych obszarach w czasach przedrzymskich (ponoć co najmniej 2,5 tys. lat temu), choć nie da się stwierdzić, jakie odmiany wówczas uprawiano i jakie wina produkowano. Niektórzy sięgają aż do czasów fenickich, a nawet do XI wieku przed Chrystusem.
Rzymianie wycięli stare winnice i posadzili nowe, przywiezione z Italii. Miejscowi chętnie podkreślają, że winną łozę Rzymianie zabrali stąd – jakżeby inaczej – do Bordeaux. Podobnie jak z Katalonii, spora część riojańskich win była eksportowana na Półwysep Apeniński i do innych rzymskich centrów handlowych. Spławiano je rzeką Ebro w kierunku Morza Śródziemnego, skąd wysyłano je statkami.

Fot. Bodegas & BebidasPo kamiennym moście

Początki udokumentowanego winiarstwa na dzisiejszym obszarze Autonomicznego Regionu Riojahiszp. czer. DOCa z regionu Rioja, prod. z wszystkich czerw.... (...) wiążą się z uprawami prowadzonymi przez zakonników. Ascetyczne życie klasztorne rozkwitło na tych obszarach po opuszczeniu ich przez Arabów i przejściu Riojy pod panowanie królów kastylijskich z Nawarry. Pierwszy zapis o handlu tutejszym winem pochodzi z 873 roku i mówi o donacji w postaci wina dla jednego z klasztorów.
Wzrost produkcji win w regionie przypada na czasy średniowieczne. Tamtejsze miasta gościły wówczas największą liczbę pielgrzymów zdążających do Santiago de Compostela. Na mocy traktatu z 1179 roku region ostatecznie znalazł się w Kastylii, podzielony pomiędzy prowincje Soria i Burgos. Do takiego rozwiązania przyczynił się arbitraż króla Anglii Henryka I. Ważność podziału nie wynikała bynajmniej z jakiegoś specjalnego bogactwa tego obszaru, ale z faktu, że właśnie tędy przebiegał szlak pielgrzymek, co przynosiło krociowe dochody tym, którzy mieszkali w pobliżu drogi przemierzanej przez pątników. A w dodatku w Logroño znajdował się jedyny w okolicy kamienny most na rzece Ebro, słynny Puente de Piedra.
Z 1102 roku pochodzi pierwsza piśmienna wzmianka o decyzji wydanej przez Sancho, króla Nawarry, w której uznaje się Rioję za region winiarski. W tym czasie RiojaLa Rioja – Hiszpania – reg. winiarski w pn.-środ. Hiszp... wielokrotnie była terenem sporów pomiędzy Kastylią i Nawarrą. Przynależność Prowincji Logroño, jak wówczas nazywano prowincję Riojy, do Kastylii trwała aż do roku 1812, kiedy Kortezy (po ustąpieniu Francuzów) uznały jej niezależność.

Bukłaki z apelacjąFot. Archiwum

O winie pisał w XIII wieku pierwszy hiszpański poeta tworzący w języku romańskim, duchowny z klasztoru Suso w San Milán de la Cogolla, Gonzalo de Bercero w dziele Cuda Naszej Pani. W 1560 roku wyznaczono zarys dzisiejszego regionu winiarskiego Rioja. Zakazano wówczas używania do wyrobu wina winogron spoza regionu. Tylko po spełnieniu tego warunku winonapój uzyskiwany na drodze całkowitej lub częściowej fer... (...) miało prawo do oznaczenia „Rioja” na pellejos – bukłakach z koziej skóry, w których wówczas transportowano wina. Jest to więc kolejny region na świecie, który pretenduje do posiadania własnej apelacji jako pierwszy.
W roku 1635 wieku burmistrz Logroño zakazał wozom przejazdu w pobliżu piwnic z winem, by wstrząsy nie zakłócały spokoju dojrzewającym winom. Do dziś z tych samych powodów po niektórych drogach wokół miejscowości Laguardia nie wolno się poruszać samochodami.
Kolejny dokument nakazujący kontrolę jakości win z regionu La Rioja pochodzi z 1650 roku. Nieco ponad 100 lat później, w 1787 roku powstał Królewski Związek Ekonomiczny Producentów Wina z Rioja (Real Sociedad Económica de Cosecheros de la Rioja). Jego celem było wspieranie uprawy winorośli w regionie, produkcji wina i rozwój ekonomiczny.
Na podstawie tego aktu m.in. wytyczono wówczas wiele dróg dojazdowych do niektórych winnic oraz ustalono zasady niekolidowania ze sobą na wąskich szlakach przejeżdżających wozów ze zbiorami.

Ludzie z Bordeaux

W drugiej połowie XIX wieku szeregi lokalnych winiarzy zasilili uchodźcy z francuskiego Bordeaux (część pochodziła też z Burgundii) uciekający przed zniszczeniem spowodowanym przez filokserę. Był to bez wątpienia okres przełomowy dla Riojy. Wiele francuskich rodzin osiedliło się w regionie, wprowadzając nowe metody uprawy i produkcji wina. Zapoczątkowali tym samym nowy okres w rozwoju tutejszego winiarstwa. Wtedy także pojawiła się po raz pierwszy w regionie odmiana cabernet sauvignonfrancuska, klasyczna, najbardziej rozpowszechniona i popular... (...).
Jednym z pierwszych osadników był Marqués Luciano de Murietta. Uważa się, że to on sprowadził do Riojy bordoskie barriquas, choć są i przekazy dowodzące, iż pojawiły się one już wcześniej. Od tego momentu porównania pomiędzy Bordeaux a najsłynniejszym hiszpańskim regionem stały się czymś na porządku dziennym. Początkowo oznaczało to nobilitację i postęp, ale już kilkadziesiąt lat później stało się kulą u nogi i czymś, co znacząco przyczyniło się do wybrania przez miejscowych winiarzy własnej drogi. Mocno przebeczkowane, zwykle mocno utlenioneokreślenie wina, które zbyt długo przebywało w kontakcie... (...) wina na dekady stały się wizytówką regionu.

Nowe apelacje

W 1892 roku założono najważniejszą i istniejącą do dzisiaj Stację Enologiczną i Winogrodniczą w Haro. To miejsce do dzisiaj pełni rolę najważniejszego ośrodka naukowego w regionie, a także stacji badawczej, gdzie trafiają do analizy wszystkie próbki wina starające się o apelację.
Dekretem królewskim z 1902 roku został ostatecznie utworzony region winiarski La Rioja jako pierwsze denominación de origen w Hiszpanii. Prawie ćwierć wieku później, w roku 1926, utworzono pierwsze Consejo Regulador, czyli Komisję Regulacyjną (ukonstytuowała się dopiero w 1945), która Fot. W. Gogolińskiostatecznie wytyczyła granice regionu. Ta data wyznacza utworzenie pierwszego DO w Hiszpanii.
W 1976 roku, gdy w całym kraju wprowadzano istniejący do dziś system apelacyjny, wina z Riojy zostały sklasyfikowane jako DO, a 3 kwietnia 1991 roku – jako pierwsze i obecnie jedne z dwóch (inne to priorato) – otrzymały status denominación de origen calificada (DOCa) – kontrolowana i kwalifikowana nazwa pochodzenia.
W 2008 roku przyjęto zupełnie nowe, bardziej nowoczesne i dynamiczne logo dla wszystkich miejscowych win DOCa. Rioja już nie ogląda się na Bordeaux, choć ciągle trafia tam po nauki wielu młodych winemakerów. Dziś Rioja ma własne pomysły na wina.

 

Więcej o rejonie Rioja na:

Wino jest tutaj najważniejsze?

Przemiany jeszcze się nie skończyły

Trzy razy Alavesa

Kompromis i tempranillo

Oponą i butem