Król Toskanii

Brunello di Montalcino to nie tylko najsłynniejsze winonapój uzyskiwany na drodze całkowitej lub częściowej fer... (...) Toskanii, ale i jedno z najbardziej docenianych przez koneserów win świata. Do jego sukcesu przyczyniło się wiele czynników. Podstawowym z nich jest specyficzny mikroklimat i odmiana sangiovesewłoska odmiana czerwonych winogron.Jest to jedna z najważn... (...), zwana właśnie tu brunello.

Największy wpływ na klimat panujący w położonych na wzgórzach okalających Montalcino przewiewnych winnicach ma pobliski szczyt Monte Amiata (1740 m n.p.m.), który je osłania. Dogodne warunki klimatyczne i glebowe umożliwiły unikalny proces adaptacji szczepu sangiovese, dającego – jak wiadomo – odmienne rezultaty w zależności od miejsca, w jakim jest uprawiany. Warto tu wspomnieć o tak bardzo różniących się od siebie charakterem win na bazie sangiovese jak Chianti Classico i Nobile di Montepulcianowłoska odmiana czerwonych winogron uprawianych głównie w ... (...).
Czym odróżnia się więc Brunello od swych toskańskich kuzynów? Niewątpliwie siłą, na którą składają się wymagające wieloletniego „oswajania” taniny, które dają w rezultacie wino o niezwykłej elegancji i harmonii. Te cenione nie tylko przez koneserów, ale i przez szerokie grono konsumentów cechy powodują, iż Brunello di Montalcino znajduje się od lat w czołówce najsłynniejszych win świata, nie schodząc zarówno z oficjalnych międzynarodowych rankingów jakości, jak i z list win najlepszych restauracji.
Wielkim światowym sukcesem tego wina było umieszczenie kilku zaprezentowanych w 2006 r. Brunello z rocznika 2001 w ścisłej czołówce najlepszych win świata prestiżowego amerykańskiego miesięcznika „Wine Spectator”, będącego swego rodzaju biblią konsumentów i producentów.

Brunello znaczy Montalcino

Fot. W. GogolińskiBrunello jest nierozerwalnie związane z miasteczkiem Montalcino. W chaotycznej epoce globalizacji i kryzysu lokalnej społeczności Brunello jest czymś wyjątkowym. Świadczy o tym, iż możliwy jest światowy sukces produktu bazującego na idei ścisłego związku z terytorium, na którym powstaje. Brunello di Montalcino to perfekcyjna mieszanka historii, tradycji, klimatu, przepięknych pejzaży, wspaniałych winnic, nowoczesnych winiarni… i genialnie prowadzonego od przeszło wieku marketingu, który uczynił z tego wina i jego terytorium enologiczny mit.
Położone z dala od ważnych szlaków komunikacyjnych i dominujące nad pobliskimi równinnymi dolinami średniowieczne Montalcino emanuje spokojem i swego rodzaju siłą, tą samą siłą, która charakteryzuje najlepsze Brunello. Nie przypadkiem to właśnie ten tajemniczy zakątek Toskanii jest jednym z najchętniej odwiedzanych przez enoturystów z całego świata. Szczególnym kultem otaczają to wino i jego ojczyznę Amerykanie, od lat jego najwierniej si koneserzy.

Superstar

Co czwarta z 6,5 miliona produkowanych corocznie butelek Brunello trafia na rynek amerykański. To prestiżowe wino ma zagorzałych zwolenników również we Włoszech, gdzie sprzedawanych jest 40 procent jego ogólnej produkcji. W roku ubiegłym światowy biznes związany z Brunello osiągnął kwotę 140 milionów euro, co jak na tak elitarny produkt jest niewątpliwym sukcesem. W gminie Montalcino jest 250 producentów Brunello (w tym 208 butelkujących swe wina), posiadających w sumie 3,5 tysiąca winnic przeznaczonych pod uprawę. Twórcami tego enologicznego przeboju ostatnich dwóch stuleci byli w drugiej połowie XIX wieku Clemente Santi i jego wnuk enolog Ferruccio Biondi Santi, którzy wyselekcjonowali do produkcji Brunello lokalny szczep sangiovese. Narodziło się tym samym mocne i aksamitne wino, mające zdecydowanie odmienny od pozostałych włoskich win niepowtarzalny charakter. Pierwsze roczniki Brunello zaprezentowane zostały w roku 1870 na Wystawie Wina w Sienie, a dwa wybitne roczniki – 1888 i 1891 – utwierdziły rosnącą jego sławę w świecie.
Montalcino może się też poszczycić niewątpliwym prymatem w dziedzinie nowoczesnej enologii. Było pierwszym we Włoszech terytorium, na którym operowały wielkie osobowości włoskiej i międzynarodowej enologii, takie jak Gaja, Antinori i Mondavi. Rosnąca sława Brunello przyciągała i wciąż przyciąga do Montalcino gotowych na wielkie finansowe poświęcenia pasjonatów z całego świata. Jednymi z nich byli bracia John i Harry Mariani, którzy w latach 80., kupując wspaniałą posiadłość Poggio alle Mura, utworzyli jedną z najsłynniejszych winiarni Brunello „Castello Banfi”, inaugurując tym samym nową erę tego wina. Wśród ostatnich amerykańskich emigrantów w Montalcino jest również Richard Parsons, główny zarządca multimedialnego kolosa AOL Time Warner, który podczas ostatnich wiosennych prezentacji przedstawił swe pierwsze wina: Brunello 2002 i Riserva  (wł.) rezerwa; określenie odnoszące się do win... 2001, produkowane w zakupionej przez siebie kilka lat temu winiarni „Palazzone”.

Cierpliwość i powaga

Fot. W. GogolińskiBrunello di Montalcino było pierwszym we Włoszech winem, które otrzymało w 1980 roku status DOCG. Według ściśle przestrzeganego statutu powstałego w 1967 roku konsorcjum, Brunello musi być wytwarzane w stu procentach z winogron pochodzących ze szczepu sangiovese. Maksymalna produkcja winogron z jednego hektara nie może przekraczać 80 kwintali, co pozwala na otrzymanie od 42 do 47 hektolitrów wina. Brunello musi dojrzewać w dużych dębowych beczkach przez minimum dwa lata, po czym wymagane są jeszcze trzy lata jego „medytacji” (cztery w przypadku wina Riserva), aby dany rocznik Brunello ujrzał w końcu światło dzienne.
Uzyskany w wyniku tej pracochłonnej procedury godny bogów napój posiada nadzwyczajne walory organoleptyczne: purpurowo-granatową barwę o niezwykłej klarowności, intensywny i trwały zapach przywołujący na myśl owoce leśne, podściółkę i aromatyczne drewno oraz wyjątkowo harmonijny, elegancki i gwarantujący bardzo intensywne wrażenia końcowe smak. Takie przynajmniej jest „klasyczne” Brunello – przy jego wytwarzaniu zwraca się szczególną uwagę na przestrzeganie tradycji, z której niezwykle dumni są wszyscy jego producenci. Stąd też mało kto z nich pozwala sobie na eksperymenty, tak powszechne choćby w przypadku Chianti Classico czy innych toskańskich win na bazie sangiovese.
Warto wspomnieć także o produkowanym przez większość miejscowych winiarni Rosso di Montalcino, zwanym też często „Małym Brunello”. To młode wino, produkowane z tych samych co Brunello winogron sangiovese, jest dopuszczane do sprzedaży już po roku od winobrania.

La Fuga

Ta winiarnia to mały klejnot mającej swe winnice w całej Toskanii rodziny Folonarich. Na zaledwie dziesięciu hektarach winnic sangiovese, okalających położoną z dala od Montalcino winiarnię, zakupioną przez Ambrogia i Giovanniego Folonarich w roku 2002 za zawrotną sumę około 3,5 miliona euro, powstaje jedno z najbardziej docenianych przez znawców Brunello, charakteryzujące się zarówno owocową świeżością, jak i bogatą, złożoną strukturą. Znakomita jest również wymagająca długiego dojrzewania w butelce Riserva „Le Due Sorelle” („Dwie Siostry” – winiarnia jest własnością dwóch sióstr z Rodziny Folonarich), o bardzo intensywnym zapachu i przyjemnym, długim finale. Mikroklimat południowo-zachodniego zakątka gminy Montalcino pozwala na tworzenie bardziej miękkich i mniej „agresywnych” Brunello. Godne uwagi jest również bardzo przyjemne i dość złożone w smaku Rosso di Montalcino tego producenta.

Canneta

Fot. K. MaciejewskaTo ośmiohektarowe gospodarstwo, położone na stokach Montalcino w pobliżu historycznej winnicy producenta Biondi Santi, prowadzone jest od 1978 roku przez posiadających również winiarnię „I Mori” na obszarze Chianti Colli Fiorentini małżeństwo Annę Marię i Remo Giannellich. Zróżnicowane pod względem glebowym i chronologicznym winnice (1978–2000), nowoczesny, lecz respektujący tradycję proces winifikacji, dojrzewanie w tradycyjnych 50-hektolitrowych beczkach… i damska ręka enolog Giuliany Grassini przyczyniają się do powstania bardzo klasycznego w smaku Brunello, preferującego delikatność i elegancję nad tak modną dziś superkoncentracją. Ten charakter widać szczególnie w ich eleganckim i zrównoważonym Brunello Riserva.