Langwedocja dla smakoszy

Langwedocja dla smakoszy

Południe Francji. Pomiędzy miastami Narbonne i Nîmes Morze Śródziemne półkoliście dotyka lądu. To tu właśnie rozciąga się apelacjakontrolowana nazwa pochodzenia.. Coteaux du Languedoc, niezwykle zróżnicowana pod względem gleby i klimatu.

Dlatego oprócz trzech „cru” (Saint-Chinian, Faugères i Clairette du Languedoc) wyróżniono tu dwanaście obszarów (terriors).

Jeden z nich bierze swoją nazwę od widocznego nawet z przepływających w oddali statków skalistego, ostrego, dominującego nad okolicą wzniesienia ze szczytem na wysokości 658 m. To właśnie tutaj, przed wiekami, trzej bracia: Guiral, Alban i Thieri-Loup zakochali się bez pamięci w pięknej dziewczynie o imieniu Bertrande.
Postanowili wyruszyć na wyprawę krzyżową, zanim dokona wyboru, który z nich stanie się bliski jej sercu. Gdy po szczęśliwym powrocie z Ziemi Świętej trzej bracia dowiedzieli się, że ukochana dziewczyna niespodziewanie zmarła, zrozpaczeni zaczęli wieść życie pustelników. I każdy z nich, do końca życia, 19 marca – w rocznicę śmierci Bertrande – rozpalał ku jej pamięci ogień przy swoim eremie na szczycie jednego z trzech okolicznych wzniesień.
Pic Saint-Loup/Fot. M. ŚmietanaOgnisko Thieri-Loupa mieszkającego na najwyższej górze zapalało się jeszcze przez bardzo wiele lat. Uznano, że pustelnik dożył sędziwego wieku i szczyt (pic) ochrzczono jego imieniem.
W watykańskim rejestrze nie znajdziemy jednak świętego Loupa. Podobnie zresztą jak w przypadku wielu innych „gastronomicznych” świętych francuskich, że wspomnieć choćby świętego Augura, którego imię nosi (znakomity skądinąd) pleśniowy ser z pięknym zielonym przerostem.

Taurus, czyli byk
Właśnie na zboczach Pic Saint-Loup znajdują się winnice należące do Château Taurus-Montel. W nich rodzą się winogrona, z których powstają czerwone wina Cuvée(fr.) zawartość kadzi, zestaw wina, wino kupażowane.Termi... (...) Prestige i Cuvée Renaissance. Osobliwością pierwszego jest proces winifikacji niezmieniony od XVIII wieku. Drugie winonapój uzyskiwany na drodze całkowitej lub częściowej fer... (...) jest znakomitym rozwiązaniem dla zakłopotanych sommelierów, gdyż doskonale łączy się z szerokim wachlarzem potraw, od foie gras poprzez dania orientalne, słodko-kwaśne, egzotyczne, hinduskie aż po czekoladowe desery.
Oba wina, bardzo bogatebogate – termin degustacyjny na określenie wina, w który... (...) i zdecydowane, wymagają wcześniejszego otwarcia i przelania do karafki.
Będąc w okolicy, warto odwiedzić winiarnię i jej gospodarzy. Będzie to okazja do serdecznych rozmów i posłuchania wielu zabawnych anegdot, jak choćby o historii dorodnego byka widocznego na etykietach.
Dodatkową atrakcją winiarni jest prywatne muzeum narzędzi i przedmiotów codziennego użytku sprzed ponad stu lat. Wszystkie zgromadzone eksponaty pochodzą z rodzinnych komórek, kufrów i szuflad właścicieli winnicy. W ogrodzie można obejrzeć kamienną inskrypcję z czasów rzymskich i oryginalny galijski menhir (kto wie, może wykonany nawet osobiście przez Obélixa) pełniący najprawdopodobniej funkcję bardzo wczesnego słupa granicznego, gdy ludy wędrujące dopiero uczyły się osiadłego trybu życia, do czego potrzebne było oznaczanie podziału terytorium.

Same przyjemności

Obszar Côtes de Thounge leży bliżej wybrzeża. Produkuje się tu typowe śródziemnomorskie vin de pays(fr.) wino regionalne.Najwyższa kategoria w hierarchii fran... (...), ale już niedługo będziemy mogli spotkać na etykietach określenie AOC Coteaux du Languedoc PézenasPaszteciki z Pézenas/Fot. S. Kamiński. Tak właśnie nazywa się znane dzięki Molière’owi miasteczko. Ponad miasteczkiem, podróżując krętą, długą, kamienistą drogą wśród winnic trafimy albo na koniec świata, albo do posiadłości Monplézy, której nazwa oznacza „moje przyjemności”.
Winiarnia mieści się w domu wybudowanym w 1734 roku na wysokim wzniesieniu. Dawniej służył za schronienie pracownikom zatrudnionym przy winobraniu, dziś rezydują tu właściciele. Rozciąga się stąd wspaniały widok na całą okolicę, od Pirenejów po Morze Śródziemne. Charakterystyczne dla tej posiadłości wino z Cuvée Félicité oznaczone – jak cała seria – sylwetką sympatycznego czubatego dudka powstało z mieszanki grenachehiszpańsko-francuska czerwona odmiana winogron, uprawiana g... i carignanfrancuska odmiana czerwonych winogron uprawianych głównie ... (...), przy niewielkim udziale syrahfrancuska odmiana czerwonych winogron uprawianych głównie .... Co ciekawe, winogrona szczepu carignan poddawane są najpierw maceracji węglanowej, zachowują więc sporo przyjemnie świeżych nut.
Eleganckie i bogate w aromaty wino dobrze komponuje się z wędlinami na zimno, może też podkreślić charakter bardziej wyrafinowanych dań z grilla i duszonych mięs. Pasuje znakomicie do lokalnych zapiekanych pasztecików z Pézenas. To mieszanka mięsa jagnięcego z orientalnymi przyprawami, skórką pomarańczy i cytryn zawinięta w specjalne mieszki z ciasta. Receptura pochodzi z XVII wieku, kiedy miejscowy książę odbył podróż do Indii i przywiózł stamtąd uzdolnionego kucharza.

Nie samo wino

Skoro mowa o kuchni, południe Francji słynie ze znakomitych ostryg. Najsłynniejsze pochodzą z olbrzymiej laguny Baskin de Thau w Bouzigues, mniej więcej w środkowej części wybrzeża. Laguna ma około 20 km długości i od początku XX wieku jest miejscem hodowli ostryg i małż.
Violet - niecodzienna ale pyszna ostyga o miękkiej skorupce/Fot. S. KamińskiJuż od godziny dziewiątej na przybrzeżnym bulwarze otwierają się małe sklepiki, gdzie można kupić i zjeść na miejscu naprawdę wspaniałe okazy. Ostrygi jada się klasycznie (na surowo) pokropione cytryną lub delikatnym octem winnym z pokrojoną w drobną kosteczkę szalotką. Najlepszym uzupełnieniem są oczywiście miejscowe wina, szczególnie z białego lokalnego szczepu picpoul.
Ciekawostką są ostrygi w kolorze fioletowym, których skorupka jest tak miękka, że sprawia wrażenie, jakby była zrobiona z silikonu. Po przekrojeniu wzdłuż (to znacznie łatwiejsze otwieranie niż w przypadku zeskorupiałych kuzynek, gdzie musimy użyć specjalnego noża) okazuje się, że mięso tej ostrygi kolorem przypomina żółtko kurzego jajka. W smaku są szczególne, z wyczuwalną nutą jodu i bardzo dobrą teksturą mięsa.

Na dawnych ziemiach Katarów

Nieco dalej na zachód, na prawo od szosy prowadzącej z Narbonne do Carcassonne, rozciąga się apelacja Minervois. Nazwa pochodzi od starego zamku w Minerve, zrujnowanego podobnie jak zamek Lastours w czasie krucjat przeciw Katarom na początku XIII wieku. Przez 400 lat ziemie Minervois stanowiły jedno terytorium, do czasu, gdy rewolucjoniści francuscy wprowadzili nowe porządki, dzieląc je na pół pomiędzy dwa różne departamenty. Podział ten obowiązuje zresztą do dziś. Teren jest pofałdowany i porośnięty lasami. Przestrzenie otwierają się tu ogromne.
Winnica Barroubio, która jest tu położona, znana jest przede wszystkim z białych win naturalnie słodkich na bazie sadzonego tu jeszcze przez starożytnych Greków szczepu muscatjedna z najstarszych, najpopularniejszych i najbardziej rozp.... Dzięki niewielkiej objętości winogrona mają sporą koncentrację cukru, niemniej robione z nich wina charakteryzuje żywa i przyjemna kwasowość.
Wśród win czerwonych uwagę koneserów przyciąga Cuvée Marie-Thérse. Trzy czwarte syrah i jedna czwarta grenache daje dobre połączenie, a więc bardzo solidne wino, uniwersalne jak chodzi o mięsa, czy to pieczone, duszone, czy smażone. Posiadłość otaczają z trzech stron głębokie jary, wąwozy i przepaści. Tereny pod uprawę winorośli położone są bowiem na wysokości od 200 do 300 m n.p.m., a nasłonecznienie stoków jest znakomite.

Po drugiej stronie szosy

Na południe od AOC Minervois leży AOC Corbières. W górnej części tej apelacji, niedaleko miasteczka Montbrun znajdziemy posiadłość . Komu nazwa ta kojarzy się z hortensją (imię żeńskie lub kwiat), ma rację, gdyż pochodzi od łacińskiego słowa hortus, czyli ogród. Tu, w pobliżu dawnego przyzamkowego ogrodu urządzonego niegdyś w stylu francuskim mieści się obecnie rodzinna winnica.
Château de l’Horte - po ogrodzie pozostał oryginalny system nawadniania/Fot. S. KamińskiChoć zamek wzniesiony w 1755 już nie istnieje, podobno można jeszcze gdzieniegdzie spotkać kwitnące dziko storczyki, które rosły tu dawniej. Dlatego inspiracją projektanta etykiety wina Réserve Spéciale stał się kwiat różowej orchidei. Wino to wymaga długiego napowietrzania, aby w pełni dało się poznać.Winiarnia daje rocznie około 150 tysięcy litrów. Ponieważ produkuje raczej od niedawna i nie ma za sobą szczególnej wielopokoleniowej tradycji, tym bardziej właściciele dbają o utrzymanie jak najlepszej jakości. Przez cztery lata sprowadzali na swoje potrzeby używane beczki po winie z Château d’Yquem. Większość winogron w winnicy zbierana jest i odszypułkowywana ręcznie. Całość produkcji butelkowana jest na miejscu, siłami własnymi i czterech zatrudnionych na stałe pracowników.Oferta Château de l’Horte dodatkowo wzbogaci się jesienią tego roku, ponieważ nad nową piwnicą dla dojrzewających win powstaje część hotelowa i gastronomiczna. Z uwagi na atrakcyjne położenie i bliskość Carcassonne można być spokojnym o powodzenie przedsięwzięcia.

Katalonia bliska sercu

Dalej na południe, w kierunku Perpignan, leży AOC Côtes-de-Roussillon. Jak informują drogowskazy, do Barcelony jest już niewiele ponad 100 km. Właściciele winiarni Cellier de la Dona czują się związani z tą ziemią (dona to po katalońsku kobieta, trudno się nie przywiązać). Wspaniałe widoki, urokliwe miasteczka i niecodzienne możliwości spędzania wolnego czasu, gdy zaledwie kilkadziesiąt minut jazdy samochodem dzieli amatora narciarskich tras zjazdowych od możliwości kąpieli w ciepłym, południowym morzu.
Od południa na klimat Langwedocji wpływa Morze Śródziemne/Fot. Filière Vin Septimanie Export Rodzinne przedsięwzięcie zaczęło się w 1817 roku, a prawdziwy rozkwit przyniosło jej przejęcie w latach dwudziestych ubiegłego wieku upadającej wytwórni nalewek, dzięki której pozyskano pod nową winiarnię wspaniały budynek. Budynek posiada solidne piwnice, znakomitą izolację i leży poniżej bocznicy kolejowej. Kiedyś grawitacyjnie rozładowywano tu do zbiorników alkohol z cystern transportowych. Dziś grawitację wykorzystuje się na każdym etapie procesu winifikacji i pilnuje, by na żadnym etapie ani moszcznieklarowany, świeżo wyciśnięty mętny sok winogronowy..... (...), ani powstałe z niego wino nie miało kontaktu z powietrzem.
Nad całością pracy winiarni czuwają trzy pokolenia rodziny, której najmłodszy przedstawiciel niedawno jeszcze pogłębiał wiedzę na studiach enologicznych w Australii. Château Dona Baissas Réserve jest typowym winem południowym, charakterystycznym dla AOC Côtes-de-Roussillon. Znakomicie trafia w gusta szerokiej publiczności, o czym świadczą kolejne nagrody (ostatnio złoty medal w Brukseli), a także fakt, że około 70 proc. produkcji trafia na eksport.

Gastronomia regionu

Jeszcze trzydzieści lat temu miejsca, w których można było przyzwoicie jadać, należały do rzadkości. Produkowane wina, poprzez brak sztywnych uregulowań apelacyjnych i nacisk na dużą wydajność, nie cieszyły się dobrą reputacją ani w innych regionach Francji, ani poza jej granicami. Powoli, dzięki modyfikacjom systemu prawnego, ale w dużej mierze poprzez zmianę mentalności lokalnych producentów, region Langwedocji i Roussillon jakościowo pnie się w górę. Dzięki temu w okolicy pojawia się coraz więcej turystów.
Bo przecież po obejrzeniu ruin jakiegoś katarskiego zamku, zważywszy na ascetyczną praktykę członków tej sekty, aż prosi się udać na jakiś wykwintny i apetyczny posiłek z towarzyszącym mu dobrym, miejscowym winem. Część gości chętnie sięga po dania lokalne, których okolica i tak nie ma wiele. Nawet cassoulet, czyli danie z boczku smażonego na gęsim smalcu z fasolą i pomidorami pochodzi raczej z południowo-zachodniego regionu Francji, a więc znacznie bliżej Tuluzy. Z kolei mięso byków jadane w postaci gulaszu duszonego w czerwonym winie to specjalność katalońska. Strefa produkcji sera roquefort też ledwie przylega do regionu. Sporo miejsca jest więc na kuchnię nowoczesną, kreacyjną, bazującą na lokalnych surowcach, ale interpretującą je na sposób współczesny. Wiele restauracji ma charakter autorski. Tak więc koneser win i kuchni będzie czuł się w Langwedocji jak prawdziwy odkrywca.

O enoturystyce w regionie czytaj na: Zanim przyjdą turyści