Nadrabiając zaległości

Niemal każdy zapytany o wina z Kraju Basków wskaże nam Riojahiszp. czer. DOCa z regionu Rioja, prod. z wszystkich czerw.... (...) Alavesa, czyli baskijską część słynnej apelacji. Coraz częściej jednak obok riojańskich win wymienia się – mało u nas znane – wina txakoli. Czy ktokolwiek próbował tych win? No właśnie – niemal nikt! Zatem najwyższy czas, aby nadrobić zaległości.

Zacznijmy od nazwy. Txakoli (wym. „czakoli”) w języku Basków oznacza „zrobiony w domu”. Przez całe stulecia winonapój uzyskiwany na drodze całkowitej lub częściowej fer... (...) wytwarzano tu domowymi sposobami, na własne potrzeby lub w najbliższym miasteczku. Od lat dziewięćdziesiątych ubiegłego wieku txakoli stanowią podstawę tutejszej produkcji winiarskiej i jej najważniejszy wyróżnik.

Białe smakuje najlepiej

Fot. Archwium Gorka IzagirreW trzech apelacjach powstają przede wszystkim wina białe oraz niewielka ilość różowych i czerwonych. Te ostatnie rzadko osiągają zadowalający poziom i stanowią raczej margines całej produkcji. Jest to spowodowane panującym tu dość kapryśnym atlantyckim klimatem. W tym regionie odnotowuje się najwyższą w Hiszpanii roczną sumę opadów. Dzięki temu wzgórza otaczające Bilbao przez większość roku zachwycają soczystą zielenią traw i lasów. Jednak bardzo deszczowa jesień nie sprzyja długiemu dojrzewaniu, które jest niezbędne w przypadku czerwonych winogron.
Ponad 90 procent całej lokalnej produkcji to wina białe. Niesłusznie opisuje się je często jako lekkie, wodnisteokreślenie wina o zbyt małej zawartości ekstraktu i kwas... (...) i delikatnie musujące – ot, takie do picia niczym lemoniada, porównywane z portugalskim vinho verde, a nawet cydrem. To zdecydowanie krzywdzący stereotyp. Coraz więcej producentów tworzy tu solidne, skoncentrowane i pełne wina. Zauważalne jest to szczególnie w apelacji Txakoli de Bizkaia, gdzie wina mają nieco wyższy poziom alkoholu, co upodabnia je bardziej do solidnego albariñoiberyjska odmiana białych winogron uprawiana głównie w p... (...) z Galicji niż do młodego portugalskiego wina.

W poszukiwaniu jakości

Wielu enologów nie szczędzi trudów, by wciąż podnosić jakość tutejszych win. Coraz częściej txakoli dojrzewa przez kilka miesięcy nad osadem – sur lie. Można także spotkać się z winami przechodzącymi fermentację w beczkach i w nich leżakującymi. Sporo producentów w ostatnich latach podejmuje również próby robienia win musujących oraz słodkich powstających z późno zbieranych winogron.
Dziś łączna produkcja txakoli z trzech apelacji nie przekracza 1500 hl na rok. To niewiele w porównaniu z dużymi apelacjami Hiszpanii. Stąd też wina z Kraju Basków rzadziej pojawiają się na sklepowych półkach. To się jednak zmienia – coraz częściej sięgają po nie winomani poszukujący nowych smaków i enologicznych ciekawostek, a przede wszystkim win najwyższej jakości.

Odmiany

Fot. Archwium Gorka IzagirreOndarrabi zuri
Endemiczny biały szczep występujący na tych terenach od średniowiecza. Daje świeże, cytrusowe wina o wysokiej kwasowości. Odmiana ta dominuje we wszystkich trzech apelacjach txakoli i jest podstawą tutejszych białych win. Owoce dojrzewają dość późno – zbiory w zależności od pogody w danym roku zaczynają się między połową września a połową października.

Ondarrabi zuri zerratia
Ta biała odmiana charakteryzuje się niewielkimi, mieszczącymi się na dłoni kiściami. To powoduje, że jest dużo mniej wydajna, a co za tym idzie ze względów ekonomicznych rzadziej wykorzystywana przez winiarzy. Wielu enologów jednak wyżej ceni tę odmianę ze względu na pełniejszy bukiet, wyższą zawartość alkoholu – a w efekcie większy potencjał powstających z niej win.

Ondarrabi beltza
Czerwona odmiana stanowiąca mniej niż 5% całych areałów w trzech apelacjach nad Zatoką Biskajską. Powstają z niej świeże wina średniej mocy, z wyraźnymi aromatami czerwonych owoców oraz zielonej papryki.