Nie tylko chianti! Wina Toskanii

tekst ukazał się w „CW” nr 110, kwiecień 2020 | kup ten numer | e wydanie

Podere Canneta
Podere Canneta

Chianti polskiemu konsumentowi nie znudzi się nigdy. Dla wielu z nas to jedno z pierwszych słów, jakie nauczyliśmy się wymawiać w języku wina (inna rzecz – czy poprawnie) i jedno z naczelnych skojarzeń z mityczno-sielankową Toskanią. I nie ma w tym nic złego ani wstydliwego – pod warunkiem jednak, że na chianti nasza znajomość Toskanii się nie kończy.

Grubo ponad połowa wszystkich toskańskich win powstaje pod nazwą zastrzeżoną Chianti lub Chianti Classico, stąd apelacjom tym poświęciliśmy w ostatnich latach w magazynie „Czas Wina” dziesiątki stron. Tym razem pominiemy więc milczeniem fascynującą historię surowych reguł kupażu, które baron Ricasoli narzucił producentom „jedynego prawdziwego chianti”, pozostawimy na boku wspaniałą aferę z supertoskanami i nie wspomnimy ani słowem o głębi przepaści, jaka dzieli zwykłe chianti od chianti classico. Skupimy się bowiem na zupełnie innych wspaniałościach Toskanii, a towarzyszyć nam w tym będą wina z montalcińskiego Podere Canneta – winiarni, która tworzy swoje wina zarówno w Chianti, jak i w legendarnej DOCG Brunello di Montalcino, DOC Sant’Antimo, a także w bliżej morza położonych apelacjach Maremma i Montecucco oraz cudownej słodkiej DOC Vin Santo(wł.) wino święte.Typ włoskiego wina passito produkowane... (...).

Toskania dla wybrednych – zobacz wina z Podere Canneta

Krok na południe, krok na zachód

Najpierw dwa słowa o samej winiarni, a właściwie dziś już grupie winiarni, które wyrosły z maleńkiej rodzinnej firmy winiarskiej I Mori założonej w latach 70. ubiegłego wieku opodal Florencji i trudniącej się uprawą winorośli i drzew oliwkowych. W późnych latach 90. rodzina Giannelli podjęła decyzję o dokupieniu winiarni i winnic w gminie Montalcino – doskonale stamtąd widać starą fortecę i miasteczko oddalone zaledwie o kilkaset metrów. Drugim i na razie ostatnim krokiem na drodze ekspansji I Mori była inwestycja w winnice w podregionie Maremma – kupiono tam w 2003 roku 37 hektarów ziemi, z czego 10 procent obsadzono winoroślą. Dziś Canneta vel I Mori to już łącznie 50 hektarów winnic, 15 hektarów sadów oliwnych i niemal sto hektarów przeznaczonych na inną jeszcze działalność rolniczą.

Toskania w skrócie
Toskania w skrócie | Kliknij, by powiększyć.

Montalcino

Brunello di montalcino to legendarne, obok kilku supertoskanów najdroższe i najbardziej poszukiwane przez koneserów winonapój uzyskiwany na drodze całkowitej lub częściowej fer... (...) Toskanii. Podczas gdy sąsiednie chianti bywa zazwyczaj winem kupażowanym, brunello powstaje w stu procentach z odmiany sangioveseSangiovese to najważniejszą czerwoną odmianą Włoch. Upr..., a dokładnie z najlepszego – zdaniem miejscowych – klonu tej odmiany, tu nazywanej dla uproszczenia „brunello”. To wino o potężnej budowie: dojrzewać musi aż cztery lata, z czego co najmniej dwa w dębowych beczkach, a jeśli to wersja riserva  (wł.) rezerwa; określenie odnoszące się do win..., czas starzenia zwiększa się o jeszcze jeden rok w dębie. W 1994 roku pojawiło się „lżejsze” wydanie tego wielkiego wina – to rosso di montalcino, o podobnej charakterystyce, choć niewymagające tak długiego okresu leżakowania. Z reguły to tańsza i „szybsza” w spożyciu wersja brunello, choć trzeba się mieć na baczności: rosso od wybitnego producenta (vide Biondi-Santi) może kosztować więcej niż przeciętne brunello. I lepiej smakować!

Biondi-Santi Brunello di montalcino

Brunello di montalcino to legendarne i jedno z najbardziej poszukiwanych win Toskanii.

Sant’Antimo

Granice powstałej w 1996 roku apelacji Sant’Antimo niemal w całości pokrywają się z tymi zakreślonymi dla brunello. Gdzie zatem pies pogrzebany? Otóż – jako się rzekło – brunello powstaje wyłącznie z odmiany sangiovese, a nie jest to jedyny szczep dający wyśmienite owoce na wzgórzach wokół Montalcino. DOC Sant’Antimo stworzono właśnie dla tych z winiarzy, którzy z merlota, caberneta, chardonnayfrancuska odmian białych winogron, jedna z najbardziej rozp... czy pinota potrafili tu wyczarowywać cuda, a sprzedać je mogli byli jedynie jako wino regionalne.

Przy wygłaskanych, okrąglutkich (zwłaszcza w ostatnich ciepłych rocznikach) winach spod znaku chianti wina z Maremmy wyróżniają się nierzadko miłą dla podniebienia pikantnością i nieco bardziej szorstką taniną.

Maremma

O winach z tego sięgającego morza podregionu toskańskiego pokrywającego się z grubsza z prowincją Grosseto pisałem jakieś pięć lat temu, że się świetnie zapowiadają, ale jeszcze nie bardzo jest o czym gadać – więcej miejsca poświęciłem wówczas miejscowej odmianie tura i pasiastym świnkom. Z całym szacunkiem, jaki wciąż żywię dla wołowiny z rasy maremmana czy wieprzowiny spod znaku cinta senese, dzisiejsze wina w takich apelacjach jak Morellino di Scansano, Maremma czy Montecucco przekonują swoim nieco zadziornym charakterem, szczególnie jako towarzysze mięsnego posiłku. Przy wygłaskanych, okrąglutkich (zwłaszcza w ostatnich ciepłych rocznikach) winach spod znaku chianti wyróżniają się nierzadko miłą dla podniebienia pikantnością i nieco bardziej szorstką taniną.

Toscaleus Vin Santo

Vin Santo – najważniejsze ze słodkich win włoskiego buta.

Vin Santo

Wreszcie vin santo: najważniejsze ze słodkich win włoskiego buta i jedno ze światowych klasyków. Wytwarza się je metodą podsuszania i odparowywania, które może trwać nawet trzy miesiące. Powstaje z dowolnie komponowanych odmian trebbiano toscano i malvasiajedna z najbardziej znanych i najstarszych odmian winogron n... bianca (czasem także grechetto, vernaccia, a nawet sangiovese dla wersji różowej), choć bywa produkowane także na wytrawno, ma zazwyczaj sporo cukru resztkowegoekstrakt cukrowy.Niesfermentowany cukier pozostały w winie ... i dojrzewa w dębie przez 3 lata (a riserva – 4). Osobne przepisy apelacyjne regulują vin santo produkowane w różnych gminach Toskanii. Nie wypada pomylić tego wina z podobnie słodkim, choć zrobionym ze zgoła innych odmian i na dalekim Santorynie vinsanto (pisanym bez odstępu).

I nie tylko to

Więcej jest miejsc wartych opisania w regionie toskańskim (pominęliśmy wszak słynne vino(wł.) wino.. nobile di montepulcianowłoska odmiana czerwonych winogron uprawianych głównie w ... (...) i kilka innych ciekawych apelacji), ale to zostawiamy sobie na raz następny. Dziś zapraszamy do podróży szlakiem oczywistych i nieoczywistych apelacji tego regionu z winami Podere Canneta pod pachą. Smacznego!

A więcej o Chianti?

Prawdziwe chianti musi mieć kogutka