Od Pliniusza do „Decantera”. Feudo Solarìa

tekst ukazał się w „CW” nr 99, maj 2019 | kup ten numer | prenumerata | e-wydanie

Feudo Solaria
Tullio, Carmelo i Alessio Grasso / fot. archiwum Feudo Solaria

Już dwa tysiące lat temu sycylijskie mamertino znalazło się w pierwszej piątce najlepszych win Italii. Listę blisko dwustu winnych bestsellerów Cesarstwa Rzymskiego sporządził Pliniusz Starszy, autor Historii naturalnej, pierwszej encyklopedii zbierającej wiedzę o&nbs;ówczesnym świecie oraz tak znane sentencje winiarskie, jak „In vino(wł.) wino.. veritas”. Równie znakomite referencje wystawił winom spod Mesyny sam Juliusz Cezar, podając je na bankiecie z okazji trzeciej rocznicy swego konsulowania, co odnotował skrzętnie w pamiętnikach.

Pliniusz Starszy dokonał żywota w 79 r. podczas próby ratowania bliskich z okolic Pompei w czasie wybuchu Wezuwiusza. Z tych samych rejonów trzy wieki wcześniej przybyła na Sycylię dziesięciotysięczna armia italskich najemników, która wpierw wsparła władcę Syrakuz w wojnie przeciw Kartaginie, by potem bez skrupułów wyciąć w pień mieszkańców Mesyny i założyć w niej na wpół zbójnickie państewko. Najemnicy ci zwani byli Mamertynami, co w języku oskijskim, używanym w starożytności na południu Italii, znaczyło „synowie Marsa”. Zniknęli z kart historii równie szybko, jak się na niej pojawili, zostawiając po sobie monety z podobiznami rzymskich bogów oraz tradycję wytwarzania znakomitych win.

Feudo Solaria
Widok na Golfo di Patti z cypla Capo Milazzo | fot. J. Korn-Suchocka

Toast za zwycięstwo

Jej spadkobiercą w prostej linii jest Mamertino di Milazzo – niewielka, 40-hektarowa apelacjakontrolowana nazwa pochodzenia.. położona na wzgórzach sąsiadujących z wysuniętym w Morze Tyrreńskie półwyspem w północno-wschodniej części wyspy. Większość jego powierzchni zajmuje miasteczko Milazzo stanowiące dziś wrota dla turystycznych wypraw na pobliskie, słynące z czynnych wulkanów Wyspy Liparyjskie. Apelacja zaczęła zyskiwać na znaczeniu z końcem XX wieku dzięki aktywności młodego pokolenia winiarzy oraz rosnącej popularności króla tutejszego terroir, czyli nero d’avola.

Malowniczy półwysep porastają przede wszystkim drzewka oliwne. Trzeba pokonać kilkanaście kilometrów krętej drogi ciągnącej się wzdłuż wybrzeża, by dotknąć historii i postawić stopę w jednej ze starożytnych winnic. Sullerìa nadaje się do tego jak mało która – położona tuż przy brzegu, nie tylko była świadkiem morskich zmagań w czasie wojen punickich, ale również dostarczyła Rzymianom wina, którym wznieśli toast za decydujące zwycięstwo nad Kartagińczykami.

Feoudo Solaria

Północ, południe

Od dwudziestu lat trzyhektarowy fragment Sullerii należy do rodziny Grasso, której już piąte pokolenie produkuje wina w Milazzo. Trzeba być czujnym, by nie pomylić braci bliźniaków: Carmela i Tullia, najmłodszych Grasso, tworzących zgrany duet managerski. Wraz z ojcem Alessiem, spędzającym najwięcej czasu w winnicach, zarządzają dziś blisko 50-hektarowym areałem. Spora jego część znajduje się na południu Sycylii, w Agrigento, gdzie powstają m.in. wina Baldovino. „W Agrigento, obok nero d’avola oraz lokalnych białych odmian inzolia i catarratto uprawiamy także syrahfrancuska odmiana czerwonych winogron uprawianych głównie ..., cabernet sauvignonfrancuska, klasyczna, najbardziej rozpowszechniona i popular... (...) i chardonnay” – mówi Carmelo, odpowiedzialny w firmie za eksport i marketing. „To ważna część naszej produkcji, doceniana przez krytyków winiarskich i klientów”. By przekonać się dlaczego, wystarczy spróbować różowego Baldovino uzyskanego z pierwszego tłoczenia nero d’avola. Obdarzone harmonijną kwasowością i owocowością, dalekie od landrynkowej nudy roséfrancuski termin określający wino różowe, który zrobił... (...), zaskakuje złożonością i ekstraktywnością. Większość win z południa Sycylii brendowane jest nazwą rodzinnej winiarni – Cantina Grasso. Druga część nazwy winiarni i marka win – Feudo Solarìa, jak wszystko na Sycylii, wynikła z historycznych zaszłości.

Wiedza o winie – dowiedz się więcej o włoskich winach

Przeszłość, przyszłość

W przeszłości Feudo Solarìa obejmowała ogromny obszar żyznej ziemi uprawnej, a Sullerìa była jej częścią. W zachowanych starych księgach katastralnych bracia Grasso odnaleźli plany z oznaczonymi działkami, z których dziś składa się ich winnica. „To niezwykłe doświadczenie stawać się częścią wielkiej historii tego miejsca. Dlatego nasze stuprocentowe nero d’avola nazwaliśmy Foglio Cinquanta od 90 numeru strony tego rejestru, a etykietę ozdobiliśmy reprodukcją dawnych planów”. Ekstraktywne, mocno śliwkowe winonapój uzyskiwany na drodze całkowitej lub częściowej fer... (...) jest obok świetnego Mamertino Cantina Grasso i potężnego Sullerìa Feudo Solarìa (jeden rok w beczce, jeden rok w butelce, 90 punktów od „Decantera”) docenianą przez włoskich i międzynarodowych krytyków wizytówką winiarni i tutejszego terroir. Bogata w mineralne składniki gliniasta, niezbyt skora do utraty wody ziemia; słona morska bryza regulująca zarówno wilgotność, jak i temperaturę; łagodny profil wzgórz i ściana gór chroniąca wybrzeże przed wschodnimi wiatrami, uzupełnione dbałością o ekologię (praktycznie wszystkie winnice rodziny Grasso uprawiane są metodami organicznymi, oszczędzającymi środowisko) oraz szacunek dla odmian kultywowanych tu od stuleci dają rzeczywiście świetne rezultaty.

Ośnieżony szczyt Etny, mimo ponad stu kilometrów dzielących go od Milazzo, zdaje się czuwać nad opadającą w stronę morza winnicą. Na horyzoncie majaczą Wyspy Liparyjskie, a winiarze z Mamertino przycinają winoroślVitis vinifera... Trudno oprzeć się wrażeniu, że czas stanął w miejscu.

Więcej o historii Sycylii

Winogrodnicy, sybaryci i starożytni pompiarze. Sycylia i Kalabria