Przebierając w kolorach

W Dolinie Loary z winiarniami jest podobnie jak z zamkami – nie sposób podczas jednego pobytu odwiedzić wszystkich miejsc godnych uwagi. Ten rozległy region z ogromną liczbą apelacji i powstającymi w ich obrębie różnorodnymi winami trudno rozpatrywać całościowo.

Ta prawdziwie królewska rzeka, przepływająca przez znaczne obszary kraju, stanowi coś na kształt nici łączącej niezliczone winnice, uważane za jedne z najwspanialszych we Francji.
Starając się odwiedzić najważniejsze miejsca związane z uprawą winorośli w jej dolinie, zazwyczaj prędzej czy później zahaczymy o Saumur – lokalną stolicę win musujących. Leży ona pomiędzy Chinon, prawdziwym zagłębiem win czerwonych, i Angers słynącym głównie ze wspaniałych słodkich i różowych. To właśnie w Saumur na początku XIX wieku osiedlił się przybyły z Antwerpii Jean-Bapiste Ackerman, który rozpoczął w tym regionie produkcję win musujących metodą tradycyjną i tym samym sporo namieszał we francuskim winiarskim światku.

Metoda szampańska

Ponieważ okoliczne podziemia obfitowały w wydrążone w tufie korytarze (pozyskany w ten sposób kamień wykorzystywano jako budulec właściwie wszystkich okolicznych domów), młody przedsiębiorca kupił siedem kilometrów najlepszych z nich. A że miał już za sobą praktykę w Szampanii, jasne dla niego było, że te stare, chłodne wapienne jaskinie ciągnące się wzdłuż brzegów Loary stwarzają doskonałe warunki do produkcji win musujących. Przez 40 lat był jedynym ich wytwórcą w regionie.
Fot. phototheque.vinsdeloire.fr / David JapyW latach 30. XIX wieku komisja degustacyjna oceniająca wina podczas Wystawy Przemysłowej w Angers z entuzjazmem wypowiedziała się na temat jakości win Ackermana, przyznając im złoty medal, co tylko potwierdziło przekonanie przedsiębiorcy, iż w Saumur można robić wina równie eleganckie, jak w Szampanii. W tym okresie Ackerman bardzo ostro działał na polu marketingu. Przejawy tej aktywności w postaci licznych plakatów reklamowych można dziś oglądać zwiedzając imponujące piwnice należące do firmy.
Pod koniec XIX wieku musujące wina znad Loary jako „Champagne de Saumur” eksportowane były do wielu krajów europejskich. Chociaż w tym samym czasie federacja domów szampańskich oskarżyła firmę o nieuczciwą reklamę, gdyż nazwa szampan na mocy dekretu z 1845 roku została zastrzeżona dla win powstających z winogron uprawianych wyłącznie w Szampanii, sprzedaż kwitła, i tak jest do dziś. Na przestrzeni lat zmieniło się tylko tyle, że rozporządzeniem z 1957 roku Saumur Brut(fr.) bardzo wytrawne.Określenie stosowane wyłącznie do w... (...) otrzymał status AOC. A obecnie dolina Loary jest drugim po Szampanii regionem produkcji win musujących we Francji.

XX-wieczne przemiany

W latach 50. ubiegłego wieku firma Ackermana została kupiona przez potężną grupę marszandów winiarskich Rémy Pannier, a w latach 70. do grupy dołączyła wiekowa The Maison De Neuville. Tym sposobem obecnie w ofercie Ackerman Rémy Pannier, oprócz win musujących, znajdują się wina ze wszystkich ważniejszych apelacji w dolinie Loary. Zarówno rozmiary wydrążonych w tufie, udostępnionych do zwiedzania korytarzy – gdzie szczególną uwagę zwraca najwyższe (18 metrów) pomieszczenie zwane katedrą – jak i obfitość win do degustacji, są w stanie przyprawić przybyszów o zawrót głowy.
Spośród win musujących warto zapamiętać jedyne w Dolinie Loary Crémant(fr.) kremowy.Typ wysokiej jakości delikatnych win musując... (...) de Loire Blanc de Noir powstałe z cabernet francczerwona odmiana winogron, jedna z bardziej rozpowszechniony... (...), pinot d’aunis i grollo czy enigmatyczne i cieszące się dużym powodzeniem na rynku X Noir zrobione w 100 proc. z pinot d’aunis metodą charmant, pozwalającą zachować w winie więcej świeżości niż przy zastosowaniu metody tradycyjnej. Przy okazji usłyszymy historyjkę, jak to sprytnie ominięto prawo zabraniające podawania na etykiecie pełnej nazwy szczepu chenin noir, zastępując pierwszy człon „iksem”.

Siedliskowa różnorodność

Fot. Dorota RomanowskaNasyceni bąbelkami zmierzamy w stronę Chinon. Nad Loarą to obowiązkowy punkt programu dla wszystkich kochających czerwień w kieliszku. Podczas zwiedzania winiarni w okolicach rozsławionego przez konotacje historyczne malutkiego miasteczka, nie spotka nas rozczarowanie. Tyle że tutejsze terroirs, a tym samym i wina, są tak różnorodne, i to nawet w obrębie jednej posiadłości, że trudno je ogarnąć. I wcale nie pomaga fakt, że właściwie wszystkie wina powstały z jednego szczepu – cabernet franc.
Wina o najlepszej, najmocniejszej strukturze i znacznym potencjale dojrzewania pochodzą z tufowych siedlisk, podłoże gliniaste daje delikatniej zbudowane, choć też pełne ciała trunki, a te najlżejsze pochodzą z gleb żwirowych i piaszczystych. Jeśli nie mamy warunków, aby biegać po okolicznych wzgórzach i badać glebę, kwestie złożoności tutejszego siedliska można doskonale poznać, odwiedzając winiarnię Bernarda Baudry, gdzie w sali degustacyjnej w szklanych pojemnikach wyeksponowana jest cała złożoność lokalnego podłoża. Na każdym pojemniku stoi butelkatyp butelek o różnym kształcie, pojemności i kolorze, pr... wina zrobionego z winogron uprawianych na konkretnej glebie.
Świetną lekcją jest degustacja, podczas której Matthieu Baudry wyjaśnia, z jakiego siedliska pochodzi dane winonapój uzyskiwany na drodze całkowitej lub częściowej fer... (...). Różnice są wyraźnie wyczuwalne. Próbując kolejnych chinons, przekonujemy się, jak wielki kryją w sobie potencjał, gdyż gospodarz co chwilę przynosi z piwnicy coraz starsze roczniki, prosząc o odgadnięcie wieku wina. I okazuje się, że wszystkie, nawet kilkunastoletnie, były w doskonałej kondycji.

Z burgundzkim doświadczeniem

Z podobną sytuacją mamy do czynienia w Domaine(fr.) posiadłość, majątek, gospodarstwo.. de la Noblaie, gdzie z 24 hektarów winnic o bardzo zróżnicowanym podłożu powstają wina o zupełnie odmiennym charakterze.
Fot. Dorota Romanowska– Specjalnie na miejsce studiów wybrałem Dijon w Burgundii – mówi Jérôme Billard stojący obecnie za sterami rodzinnej winiarni. – Chciałem zdobyć doświadczenie w uprawie winorośli na różnym podłożu i w chłodnym klimacie, podobnym do tego, który panuje nad Loarą – dodaje. Uzbrojony w doświadczenie zdobyte potem w Napa i Nowej Zelandii, w 2003 roku zaczął robić swoje wina. I chociaż większość z jego upraw stanowi cabernet franc, z owoców należących do rodziny wiekowych krzewów chenin blancfrancuska odmiana białych winogron, obecnie jedna z najbard... (...) robi też białe wina. – To tylko 12 tys. butelek i sprzedaję je na pniu. Powtarzam klientom, żeby trochę poczekali, bo rocznik 2011 powinien być najlepszy w czerwcu, ale nikt mnie nie słucha i wino dawno już zostało wypite – śmieje się Jérôme.
Wszystkie jego wina prezentują dobry poziom, począwszy od podstawowego La Noblaie, powstałego w 100 proc. z cabernet franc pochodzącego z dwóch różnych siedlisk, a skończywszy na Pierre de Tuf z działki o wapiennym podłożu obsadzonej winoroślą jeszcze przed II wojną światową. Fermentowane było w wiekowej kamiennej kadzi, dzięki czemu zyskało na kompleksowości i bogactwie aromatów. Wapienne podłoże zawsze daje winom pewną świeżość, stąd nawet wino z gorącego rocznika 2003 degustowane po dziewięciu latach jest doskonałe i wciąż ma przed sobą długą przyszłość.

W poblasku bieli

Przemierzając nadloarskie apelacje, wcześniej czy później musimy wylądować w Turenii. I bardzo dobrze, bo to prawdziwe zagłębie najwspanialszych białych win, a apelacjakontrolowana nazwa pochodzenia.. Vouvray to crème de la crème tego rozległego regionu. Bez względu na to, czego oczekujemy od białych win, w Vouvray to znajdziemy. Począwszy od wyraźnej mineralności win wytrawnych, poprzez świetną równowagę półwytrawnych, na intensywności i złożoności dojrzałych win słodkich skończywszy. Do tego tutejsze wina są długowieczne, zyskując z latami bogactwo i złożoność.
Fot. Dorota RomanowskaAle ponieważ nie należy bezkrytycznie wierzyć we wszystko, o czym czytamy, najlepiej sprawdzić powyższe prawdy organoleptycznie podczas degustacji w jednej z miejscowych winiarni. Bardzo stosownym wyborem na taką okoliczność jest Château Gaudrelle i to nie tylko dlatego, że powstają tu wyśmienite wina. Drugim powodem przemawiającym za zawitaniem w jego progi jest łatwość dotarcia na miejsce bez wcześniejszego błądzenia po okolicznych wzgórzach, nader często będącego udziałem przybyszów poszukujących siedzib innych winiarni. W przypadku Château Gaudrelle wszystko mamy podane na tacy, gdyż nowa siedziba firmy mieści tuż przy ulicy i tutaj odbywa się cała produkcja. Nie znajdziemy co prawda w tym miejscu właściwego, wznoszącego się pośród winnic château, ale wszystkie powstające w posiadłości wina z pewnością tak.
Otwarty, bardzo rozmowny właściciel i enolog w jednej osobie Alexandre Monmousseau zaczyna degustację od swojego Crémant de Loire Brut. – Moi goście często dziwią się, gdy podaję im do degustacji wino musującewino zawierające dwutlenek węgla.CO2 może znaleźć się ... (...). Tak jakby nie zdawali sobie sprawy, że vouvray też może być musujące. A przecież te wina stanowią połowę mojej produkcji! – dziwi się gospodarz. Robi ich trzy, każde o innym stopniu wytrawności. Uwagę zwraca szczególnie Château Gaudrelle Vouvray Brut Millésimée 2009 – stuprocentowe chenin blanc. Gospodarz cieszy się z rosnącej sławy tego szczepu na świecie, bo tutaj jego stosowanie jest obligatoryjne. – Im większej liczbie ludzi znudzi się chardonnayfrancuska odmian białych winogron, jedna z najbardziej rozp... (...), tym lepiej dla nas – kwituje. Prawdziwy majstersztyk stanowią też tutejsze wina słodkiewino o dużej zawartości cukru naturalnego lub dodanego.. – Réserve Personelle 2010 i Réserve Spéciale 2009 zrobione z podsuszonych na krzewach winogron. Zresztą bez względu na to, po jakie wino Alexandre’a sięgniemy, będziemy zadowoleni, bo w każdym czuć rękę prawdziwego mistrza.

Ostatni bastion Loary

Wizyta nad Loarą byłaby zdecydowanie niepełna bez zajrzenia do najsławniejszych i zarazem najbardziej wysuniętych na wschód apelacji sancerre i pouilly-fumé. Prawdę mówiąc, burgundzkie winnice Côte d’Or znajdują się w bliższej odległości, niż te otaczające Tours czy Chinon, administracyjnie należące do regionu Doliny Loary. W pobliżu maleńkiego Sancerre swą siedzibę ma prężnie działająca firma Saget La Perrière z 360 hektarami winnic położonymi w najważniejszych apelacjach Doliny Loary i należącymi do sześciu różnych posiadłości. Każda z nich ma swojego enologa odpowiedzialnego za powstające w niej wina. Tym samym tworzone w poszczególnych posesjach wina noszą typowe cechy danej apelacji.
A wszystko to nadzorowane jest od ponad 30 lat przez Jeana-Louisa Sageta, który w wieku 20 lat, po nagłej śmierci ojca, zmuszony został przez los do przejęcia rodzinnego biznesu, chociaż jego plany życiowe były zupełnie inne. Z konieczności porzucił swe marzenia o karierze wirtuoza trąbki i z zapamiętaniem oddał się uprawie winorośli i winifikacji. Obserwując, z jakim oddaniem pracuje i jak w ciągu tych kilkudziesięciu lat rozwinął firmę, wątpię, aby żałował, że nie został muzykiem.
Fot. Dorota RomanowskaJeżeli dysponujemy czasem umożliwiającym odwiedzenie tylko jednego miejsca w okolicy Sancerre, udajmy się do wydrążonej w skale olbrzymiej jaskini, w której mieści się winiarnia należąca do posiadłości La Perrière. Pod okiem Philippe’a Reculeta powstają tu naprawdę wyśmienite wina, wśród których bezapelacyjną gwiazdą jest Mégalithe Sancerre. Doskonałe dla tych, którzy spragnieni są posiadania w piwniczce białego wina nadającego się do wieloletniego przechowywania. Potencjał rocznika 2009 Mégalithe oceniany jest przez jego twórcę na 10 do 15 lat.
Chociaż w Sancerre najlepiej smakować powstające na miejscu słynne wina noszące imię samej wioski, a na drugim brzegu rzeki, w Pouilly sur Loire, najbardziej chyba prestiżowe wino całej doliny Loary, czyli pouilly-fumé, to degustacja muscadetów, chinons czy różowych cabernetów powstających w posiadłościach należących do Saget La Perrière również dostarczy nie lada emocji. Warto przenocować w okolicy chociażby po to, aby o świcie na własne oczy zobaczyć słynne poranne mgły zaścielające okolicę. To właśnie od nich pouilly-fumé wzięło drugi człon nazwy, który bynajmniej nie pochodzi od dymnych niuansów wyczuwanych w nim przez niektórych degustatorów.

 

 

Dolina Loary

Powierzchnia winnic ogółem – 70 000 ha, z czego 52 000 ha w ramach systemu AOC
Produkcja roczna ogółem – 4 000 000 hl
Produkcja roczna win AOC – 2 900 000 hl
Klimat – umiarkowany atlantycki na zachodzie (Nantes), kontynentalny na wschodzie regionu (Sancerre)
Gleby – bardzo zróżnicowane, w zależności od miejsca; wapienne, żwirowe, osadowe, łupkowe, piaskowce, kredowe, gliniaste, piaszczyste, krzemionkowe żwiry, wulkaniczne
Okręgi winiarskie – Okręg Nantejski, Anjou-Saumur, Turenia, Okręg Centralny
Liczba apelacji – 69
Odmiany winoroślibiałe: chenin blanc (pineau de la loire), sauvignon blancjedna z najbardziej rozpowszechnionych na świecie białych ... (...), melon de bourgogne (muscadet), folle blanche (gros plant), chardonnay; czerwone: cabernet franc, gamay, grolleau, pinot noirjedna z najbardziej rozpowszechnionych i najstarszych czerwo... (...), cabernet sauvignonfrancuska, klasyczna, najbardziej rozpowszechniona i popular... (...), pineau d’aunis (chenin noir), côt (malbecfrancuska odmiana czerwonych winogron uprawianych głównie ... (...)), pinot meunier

 

Charyzmatyczne roséfrancuski termin określający wino różowe, który zrobił... (...)

Różowe wina stanowią jedną czwartą całej winiarskiej produkcji w Dolinie Loary. Region oferuje największą we Francji różnorodność tych win, od wytrawnych począwszy, poprzez półwytrawneokreślenie wina, w którym nie cały cukier – na drodze f..., a na słodkich skończywszy. Powstają z różnych szczepów (grolleau, cabernet franc, cabernet sauvignon, pineau d’aunis, gamay, côt), czasami są kupażami kilku różnych odmian. Najbardziej znane z nich to cabernet d’anjou, rosé d’anjou i rosé de loire różniące się między sobą stopniem wytrawności. Najwyższe stężenie cukru resztkowegoekstrakt cukrowy.Niesfermentowany cukier pozostały w winie ... występuje w cabernet d’anjou; rosé d’anjou będąc winem półwytrawnym, stanowi łącznik pomiędzy cabernetem d’anjou i wytrawnym rosé de loire. W zależności od czasu trwania maceracji wina różnią się między sobą intensywnością koloru i zawartością tanin.

 

Pełna niuansów biel

Panujący w Dolinie Loary stosunkowo chłodny klimat stwarza doskonałe warunki do produkcji całej gamy białych win. Jako że znajduje się tu największy areał upraw białych odmian winorośli we Francji, nie dziwi, że białe wina powstają w każdym z czterech okręgów tego olbrzymiego regionu. W Anjou-Saumur wśród białych win wytrawnych największą estymą cieszą się rasowe, z nerwem, długowieczne savennières powstające ze szczepu chenin blanc, Okręg Nantejski stanowi prawdziwe królestwo muscadetów robionych z odmiany melon de bourgogne, a Turenia szczyci się swoim wielowymiarowym vouvray, które może być zarówno wytrawneokreślenie wina, w którym, teoretycznie, cały cukier na d..., jak i półwytrawne, słodkie lub musujące, w każdym wydaniu zachwycając klasą. Prawdziwe perły Okręgu Centralnego i chyba najbardziej rozsławione wina całej Doliny Loary to sancerre i pouilly-fumé, obydwa powstające ze szczepu sauvignon blanc.

 

Niezapomniany smak słodyczy

Okręg Anjou jest jednym z trzech najlepszych producentów win słodkich we Francji (pozostałe to Sauternes i Barsacfrancuskie, botrytyzowane białe słodkie wino AOC z region... (...)). Najważniejsze w kontekście wspomnianych win są trzy apelacje w okręgu Anjou-Saumur: bonnezeauxBiałe wino francuskie AOC z regionu Dolina Loary produkowan... (...), coteaux du layon i quarts de chaume.
Do produkcji wszystkich powstających w nich win słodkich używa się chenin blanc. Mimo ogromnej ilości cukru zawartej w gronach wina z chenin blanc nigdy nie wydają się ciężkie i lepkie, gdyż wyraźna kwasowość nadaje im nieporównywalną rześkość. Z upływem lat kwasowość zachowuje swój wigor, odświeżając czasami wręcz gęsty trunek.
Tak wysoka koncentracja cukrów w winogronach osiągana jest na dwa sposoby – albo przez proces passerillage polegający na przetrzymywaniu winogron długo na krzewach, aby pod wpływem słońca i wiatru zamieniły się w rodzynki, albo przez botrytyzację. W drugim przypadku konieczna jest unosząca się nad winnicą poranna jesienna mgła rozpraszana przez słońce i ustępująca miejsca pogodnemu dniu, po którym nastaje chłodna noc. Botrytis cinerea(łac.) szlachetna pleśń.. perforuje skórkę owoców, w wyniku czego paruje z nich płyn, a wzrasta stężenie cukrów. Zbiór przeprowadza się w kilku fazach, wybierając tylko najbardziej zbotrytyzowane grona. Moszcznieklarowany, świeżo wyciśnięty mętny sok winogronowy..... (...) fermentuje w stosunkowo niskich temperaturach, transformacja cukru w alkohol trwa nawet do dwóch miesięcy. Wina z dobrych roczników mogą być przechowywane przez dziesięciolecia, z upływem czasu pogłębiając swoją złożoność i harmonię.

 

O enoturystyce w Dolinie Loary czytaj na: Najważniejszy jest właściwy wybór, a o tamtejszej  kuchni na: Wyspa Szczęśliwa