Stary Nowy Świat

Z jednej strony jest to kraina wielkich spółdzielni i hurtowników zapełniających półki supermarketów milionami niedrogich butelek i kartonów. Z drugiej – ziemia obiecana winiarskich indywidualistów, outsiderów i ambitnych inwestorów pragnących doścignąć renomowane apelacje.

Langwedocja to ogromny region, więc miejsca starcza dla wszystkich.

Jeszcze kilkanaście lat temu Langwedocja kojarzona była powszechnie z bladoczerwonym, wodnistym vin ordinaire sprzedawanym „z kranika” w kafejkach całej Francji. Dziś, mimo wciąż ogromnej, masowej produkcji region przyciąga uwagę przede wszystkim winami wyższej klasy. Postęp, jaki się tu dokonał w ostatnich dwóch dekadach, skalę inwestycji i liczbę nowych, ambitnych producentów można porównać chyba tylko z dynamicznymi regionami winiarskimi Nowego Światapopularne, zbiorcze określenie pozaeuropejskich państw win....

Długa droga do przełomu

Odmłodzona Langwedocja wciąż pozostaje najstarszym obok Prowansji regionem winiarskim Francji, o tradycjach sięgających kolonizacji greckiej w VI wieku p.n.e. Jednak w przeszłości żadne z tutejszych win nie cieszyło się lepszą marką z wyjątkiem słodkich, wzmacnianych muskatów (owe „frontyniaki” w XVII i XVIII wieku docierały także do Polski).
Fot. M. ŚmietanaSzczególnie złą reputację zdobyły wina langwedockie w okresie winiarskiego boomu pod koniec XIX wieku, kiedy region dostarczał aż 44 procent całej francuskiej produkcji wina! Także przez cały niemal wiek XX była Langwedocja zagłębiem anonimowych vins de table i choć już w latach trzydziestych powstały pierwsze apelacje, win nieco lepszej klasy, poza kilkoma wyjątkami, praktycznie tu nie było.
Poważne zmiany nadeszły dopiero w latach osiemdziesiątych ubiegłego wieku. Istotnym impulsem było wprowadzenie kategorii vin de pays(fr.) wino regionalne.Najwyższa kategoria w hierarchii fran... (...) pozwalającej producentom wydobyć swoje wina z bezimiennej magmy win stołowych, oznaczyć je nazwą regionu, szczepem winorośli i rocznikiem, nie popadając przy tym w okowy skostniałych przepisów AOC.
Te nowe możliwości pierwszy wykorzystał Robert Skalli, który zaczął produkować przyzwoite, niedrogie wina odmianowe, zdolne konkurować z winami Nowego Świata. Natomiast legendarny już sukces win Aimé Guiberta z Mas de Daumas Gassac – posiadłości założonej ledwie kilka lat wcześniej – które błyskawicznie dołączyły do absolutnej francuskiej czołówki, zwrócił uwagę na wielki potencjał regionu produkcji win wysokiej jakości.

Dwa oblicza

Owe pierwsze sukcesy przyciągnęły do Langwedocji poważne inwestycje winiarskie, tym bardziej że ziemia była tu dużo tańsza, a przepisy winiarskie bardziej liberalne niż gdziekolwiek we Francji. Szybko więc powstały tu nowoczesne przetwórnie i doinwestowane posiadłości zakładane zarówno przez bogatebogate – termin degustacyjny na określenie wina, w który... (...) francuskie firmy winiarskie – głównie z Bordeaux – jak i przez zagranicznych inwestorów. Wraz z nimi pojawili się rodzimi enolodzy-konsultanci i australijscy „latający winemakerzy”, dzięki którym Langwedocja stała się prawdziwym laboratorium nowych technologii winiarskich.
Ale w regionie nie zabrakło także miejsca dla zwolenników bardziej tradycyjnego podejścia do winiarstwa. Dzięki bowiem sprzyjającym warunkom klimatycznym, różnorodności lokalnych siedlisk i – co tu ukrywać – taniej ziemi mogło tu rozwinąć skrzydła wielu utalentowanych winiarzy indywidualistów, „garażowców”, wyznawców terroir, starych metod produkcji, biodynamiki etc. zarówno miejscowych, jak i przyjezdnych. Wspomniany już Aimé Guibert, Léon Barral czy Daniel Domergue (Clos Centiles) to jedni z największych winiarskich oryginałów naszej planety. Między tymi skrajnościami jest też miejsce na rozsądny środek.

Fot. W. GogolińskiSzczepy

Wśród tradycyjnych odmian na wina czerwone jeszcze niedawno najważniejsza była bardzo plenna carignanfrancuska odmiana czerwonych winogron uprawianych głównie ... (...), dziś wypierana przez lepsze jakościowo szczepy. Daje wina raczej lekkie, o wyraźnym owocowym aromacie, co często podkreśla się przez macerację węglową, używane z reguły do kupażu. Coraz większą rolę odgrywa natomiast grenachehiszpańsko-francuska czerwona odmiana winogron, uprawiana g..., który daje wina lepiej skoncentrowane, o aromacie malin, leśnych owoców, anyżku, lukrecji, pikantne i rozgrzewające. Odmiana ta jest często wykorzystywana do wyrobu win różowych.
W ostatnich latach prawdziwą gwiazdą stał się syrahfrancuska odmiana czerwonych winogron uprawianych głównie ..., który ma w Langwedocji dwa oblicza: jako składnik tradycyjnych cuvées AOC (wraz z carignan, grenache, mourvèdre, cinsault, a także z picpoul, terret i counoise) oraz jako odmianowe vin de pays w bardzo różnorodnym stylu. Wina odmianowe wyrabia się również z nietradycyjnych szczepów cabernet sauvignonfrancuska, klasyczna, najbardziej rozpowszechniona i popular... (...) i merlotjedna z bardziej rozpowszechnionych i popularnych czerwonych... (...).
Tradycyjne odmiany na wina białe to grenache blanc, clairette, macabeu(kat.) macabeo.., bourboulenc, vermentino, malvoisie, terret blanc, marsanne i roussanne, a także muscatjedna z najstarszych, najpopularniejszych i najbardziej rozp... blanc à petits grains i muscat d’alexandrie na wina słodkiewino o dużej zawartości cukru naturalnego lub dodanego... Odmianowe vins de pays powstają również z chardonnayfrancuska odmian białych winogron, jedna z najbardziej rozp... (...), sauvignon blancjedna z najbardziej rozpowszechnionych na świecie białych ... (...) i viognier.

Słodycz muskatu

Specjalnością Langwedocji są likierowe (wzmacniane) wina naturalnie słodkie (vins doux naturels). Tradycja ich wyrobu sięga ponoć 1285 roku, kiedy to słynny lekarz i profesor uniwersytetu w Montpellier Arnaldus de Villanova miał jako pierwszy dodać do wina destylatu.
Początkowo zabieg ten stosowano, by zabezpieczyć trunek przed zepsuciem, z czasem zauważono jednak, że dodatek spirytusu podczas fermentacji pozwala zachować w winie sporo słodyczy. Wszystkie langwedockie wina wzmacniane, przynajmniej klasy AOC, wyrabia się z muszkatu – głównie z muscat blanc à petits grains – przy czym winogrona muszą być bardzo dojrzałeokreślenie degustacyjne stwierdzające, że wino osiągneł... (...), co najmniej 15° potencjalnego alkoholu (252 g cukru na litr). W przeciwieństwie do wielu klasycznych win likierowych langwedockie muszkaty nie są przeznaczone do dłuższego leżakowania, a ich zaletą jest świeży, owocowo-kwiatowy aromat.

Langwedockie terroirs

Langwedocja to region rozległy i bardzo różnorodny. Na wschód od Narbony, wokół Montpellier i Nîmes rozciągają się rozległe, nadmorskie aluwialne niziny. Zachodnią i północną część regionu zajmują skaliste wzgórza i płaskowyże o niezwykle urozmaiconej rzeźbie terenu, gdzie winnice wspinają się na wysokość 300-450 metrów.
Na nadmorskich równinach i w dolinach większych rzek występują aluwialne piaski i żwiry, często z przymieszką otoczaków oraz żyznych glin i iłów. W wyżej położonych lokalizacjach spotyka się cięższe gleby fliszowe, różnego typu zlepieńce, zwietrzałe piaskowce, gnejsy i łupki. Szeroko rozpowszechnione są także różne typy gleb wapiennych, gliniasto-wapiennych i marglowych.

Panuje tu typowo śródziemnomorski, gorący, suchy i wietrzny klimat, jedynie w okolicach Carcassonne, gdzie rzeka Aude przełamuje pas wzgórz, dociera czasem orzeźwiające, atlantyckie powietrze. Brak opadów jest w całym regionie największym zmartwieniem winiarzy, którzy często zmuszeni są nawadniać swoje winnice. Z drugiej strony suchy klimat chroni winorośle przed chorobami grzybowymi i pozwala stosować na szeroką skalę ekologiczne metody uprawy.

 

Apelacje
Większość langwedockiej produkcji winiarskiej wciąż stanowią wina stołowe (vins de table) lub vins de pays. Strefy AOC zajmują mniej niż 15% powierzchni winnic:
AOC Cabardèsfrancuskie głównie czerwone i różowe wino AOP z Langwe... (...) (650 ha)
AOC Clairette du Languedoc (70 ha) – wyłącznie wina białe
AOC Corbières (15 000 ha)
AOC Coteaux du Languedoc (9900 ha)
AOC Faugères (2000 ha)
AOC Fitou (2560 ha)
AOC Malepère (800 ha)
AOC Minervois (4500 ha)
AOC Minervois la Livinière (170 ha)
AOC Saint-Chinian (3000 ha)
W apelacji AOC Limouxfrancuskie białe i (od niedawna) czerwone wina klasy AOC z... (...) (1800 ha) wyrabia się wina musujące Blanquette de Limoux, Blanquette de Limoux méthode ancestrale i Crémant(fr.) kremowy.Typ wysokiej jakości delikatnych win musując... (...) de Limoux oraz spokojne Limoux blanc.
Apelacje AOC Muscat de Frontignan (800 ha), AOC Muscat de Lunel (300 ha), AOC Muscat de Mireval (270 ha) i AOC Muscat de Saint-Jean-de-Minervois (160 ha) są zarezerwowane dla likierowych muszkatów.

O enoturystyce w regionie czytaj na: Zanim przyjdą turyści