Szczepy nieoczywiste

tekst ukazał się w „CW” nr 103, wrzesień 2019 | kup ten numer | prenumerata | e-wydanie

Szczepy nieoczywiste
Fot. archiwum Saint Clair

Choć kiedy posadzono pierwsze krzewy sauvignon blancjedna z najbardziej rozpowszechnionych na świecie białych ... (...) w Nowej Zelandii, kraj ten miał już za sobą jakieś 150 lat winiarskiej tradycji, to dziś odmiana ta stanowi niemal synonim wina nowozelandzkiego. Pewien promil ludzkości pamięta jeszcze i o pinot noirjedna z najbardziej rozpowszechnionych i najstarszych czerwo... (...), ale na tych dwóch szczepach zwykle kończy się nasza wiedza o tamtejszym winiarstwie. Z roku na rok coraz bardziej niesłusznie…

Na nasze postrzeganie Nowej Zelandii jako krainy sauvignon blanc i pinota z pewnością wpływa prosty fakt, że są to dwie dominujące odmiany w Marlborough – najważniejszym i największym regionie winiarskim archipelagu. Tu powstaje dwie trzecie wszystkich win, z których ogromna większość wyrusza w daleki świat, głosząc wszem wobec legendę Wielkiej Dwójki. O paprykowo-agrestowo-tropikalnych, kiedyś mocno trącących kocią kuwetą sauvignonach i śliwkowo-fiołkowych pinotach, napisano już setki tysięcy tekstów – porzućmy je więc tym razem i zobaczmy, co jeszcze i z jakimi rezultatami uprawia się w kraju dziwnego ptaszka kiwi.

Nowa Zelandia Infografika
Winonapój uzyskiwany na drodze całkowitej lub częściowej fer... (...) w Nowej Zelandii w skrócie. Kliknij, by powiększyć.

All but Sauvignon

Na trzecim miejscu po wspomnianych gwiazdach pod względem areału nasadzeń sytuuje się chardonnayfrancuska odmian białych winogron, jedna z najbardziej rozp... (...). Mało kto pamięta, ale był czas, i to wcale nie tak dawno (bo w latach 90 ubiegłego wieku), kiedy była to najchętniej uprawiana odmiana w całej Nowej Zelandii (i przy okazji najchętniej uprawiana biała odmiana w całym świecie wyjąwszy może hiszpańskie airén). Wielki sukces nowozelandzkiego sauvignon blanc zdetronizował chardonnay i odesłał na nieco dalsze pozycje – dziś zajmuje ono jakieś 7 procent ogółu upraw. Niemniej boom lat 90. spowodował, że do dziś wina z tej odmiany powstają właściwie we wszystkich regionach Nowej Zelandii. Na ciepłej północy (Auckland, Gisbourne, Waikato) wypijemy chardonnay masywne, naładowane tropikalnymi owocami, okrągłe i kremowe, na chłodnej wyspie południowej natomiast bardziej rześkie, mineralne i cytrusowe, zdecydowanie mniej korpulentne. Najwięcej chardonnay uprawia się dziś jeszcze w Marlborough i Hawke’s Bay, sporo w Gisbourne, zaś w pozostałych regionach uprawy nie przekraczają raczej 100 hektarów.

Mało kto pamięta, że w latach 90 ubiegłego wieku chardonnay była najchętniej uprawianą odmianą w całej Nowej Zelandii. Wielki sukces nowozelandzkiego sauvignon blanc zdetronizował chardonnay i odesłał na nieco dalsze pozycje.

O ile nowozelandzkie uprawy chardonnay nikną w oczach, o tyle rośnie na wyspach znaczenie trzeciej najważniejszej białej odmiany – pinot gris. Dziś to już 6 procent wszystkich winnic, a wraz z wycofywaniem się chardonnay powierzchnia ta będzie pewnie się zwiększać. To także odmiana, która świetnie udaje się zarówno w gorącym Auckland, jak i zimnym Central Otago, dając – zależnie od klimatu i gleb – zupełnie inne wina na północnej i południowej wyspie. Dodajmy do tego jeszcze wpływ filozofii winemakera: dość popularne stało się tu wytwarzanie pinot gris na rdzennych drożdżach i dojrzewanie nad osadem, dzięki czemu udaje się stworzyć niezwykle aromatyczne wina o zwartej, niemal tanicznej teksturze i – szczególnie na południu – wyrazistej kwasowości.

Więcej o nowozelandzkim winie – zobacz dział Wiedza o winie

Rieslingbiała odmiana winogron uważana za jedną z najlepszych i n... – czwarta pod względem obszaru upraw biała odmiana na wyspach – był tu od zawsze. Hegemonia sauvignon zaszkodziła mu w niewielkim tylko stopniu – miejscowi cenią świeże i rześkie rieslingi jako ważny dodatek do kuchni azjatyckiej. Uprawia się go jednak przede wszystkim na południowej wyspie, gdzie także ma swoje unikalne wcielenia: cytrusowo-jabłkowy w najchłodniejszym Central Otago, nieco bardziej mineralny i przyprawowy w Marlborough, pikantny i morelowy w Nelson. Trochę szkoda, że przeszła mu koło nosa okazja do stania się ważną i rozpoznawalną marką Nowej Zelandii – ma tu bowiem wszystko, czego potrzebuje: długie suche jesienie, długie letnie wieczory i, pomimo że to jednak morski klimat, dość chłodne noce.

Kuchnia azjatycka lubi też gewürztraminera i jest to akurat piąta najważniejsza biała odmiana w kraju kiwi. Choć stanowi mniej niż procent wszystkich upraw, w ciągu ostatniej dekady niemal nie straciła na popularności. Winiarze północy (Gisbourne, Hawke’s Bay) wydobywają z niej pikantną aromatyczność i mocne ciało, winiarze południa (Marlborough et al.) potrafią zbliżyć się do najlepszych wzorców lżejszego, krystalicznego i eleganckiego europejskiego traminera.

Kuchnia azjatycka lubi gewürztraminera i jest to piąta najważniejsza biała odmiana w kraju kiwi. Winiarze północy wydobywają z niej pikantną aromatyczność i mocne ciało, winiarze południa potrafią zbliżyć się do najlepszych wzorców lżejszego, krystalicznego i eleganckiego europejskiego traminera.

All but Pinot Noir

Jeśli nie pinot noir, to pewnie merlotjedna z bardziej rozpowszechnionych i popularnych czerwonych... (...). Tak wynika ze statystyk, choć ta ostatnia odmiana zajmuje nie więcej niż 2 procent wszystkich upraw w Nowej Zelandii. Uprawia się ją – co oczywiste – głównie na północnej wyspie, zaś co dziewiąty krzew rośnie w Hawke’s Bay. Winiarze nowozelandzcy lubią ją, na wzór bordoski, mieszać z cabernet sauvignonfrancuska, klasyczna, najbardziej rozpowszechniona i popular... (...) i czynią tak już od ponad stu lat, choć niemal zawsze ten drugi stanowi tylko niewielki dodatek do całości. Najlepsze bordoblendy, ale także najwybitniejsze odmianowe merloty z Hawke’s Bay potrafią się pięknie starzeć, swój floruit osiągając często dopiero po ośmiu–dziesięciu latach od zabutelkowania. I wcale im w tym nie przeszkadza, że zamyka się je zwykle za pomocą aluminiowej zakrętki.

Syrahfrancuska odmiana czerwonych winogron uprawianych głównie ... to dziś niecałe 450 hektarów, z których 330 leży w Hawke’s Bay – centrum czerwonego winiarstwa. Wina z tej odmiany są dość szkolne – łatwo je rozpoznać po pieprzowo-śliwkowo-fiołkowym nosie i twardszych garbnikach, nierzadko łagodzonych – na wzór rodański – dodatkiem viogniera. Bodaj najbardziej wyrafinowanie syrahy, najdłużej i najspokojniej dojrzewające, znajdziemy na południu, gdzie także uprawia się kieszonkowe ilości tej odmiany.

Świat wina zmienia się gwałtownie i to nie tylko pod wpływem zmian klimatycznych. Zmieniają się nasze, konsumentów, gusta i potrzeby. Był czas, gdy po Południowej Afryce spodziewaliśmy się białych steenów i czerwonych cape blendów – dziś kto wie, czy największej przyjemności nie czerpiemy raczej z tamtejszych win z sauvignon blanc i cabernet francczerwona odmiana winogron, jedna z bardziej rozpowszechniony... (...). Kto też wie, z czym będzie nam się kojarzyło winiarstwo Nowej Zelandii za dekadę czy dwie. Jak na razie, nie zatrzymujmy się tylko na eksportowych gwiazdach.

A jeśli mamy ochotę na klasykę? Więcej o nowozelandzkim sauvignon blanc

Wyprawa po sauvignon blanc