Szwajcarska robota

A wszystko zaczęło się w Wiktorii. Dziś ten południowo-wschodni region winiarski Australii sytuuje się zwykle na trzecim miejscu w hierarchii ważności – po Południowej Australii i Nowej Południowej Walii – ale to tam, do 1890 roku, powstawała połowa wszystkich win na kontynencie.

To tam, osobliwie w słynnej Yarra Valley, narodziło się australijskie winiarstwo.

Najpierw była gorączka złota. To ona przyciągnęła w połowie XIX wieku około dwa tysiące Szwajcarów z Ticino i Gryzonii. Na szczęście część z nich szybko dostrzegła, że prawdziwa żyła złota kryje w się australijskim klimacie, w ciepłych dniach i chłodnych nocach, w raczkującym podówczas jeszcze winiarstwie.
W ciągu kilkunastu lat Wiktoria stała się jednym z najsłynniejszych regionów winiarskich kontynentu. O palmę pierwszeństwa zmagały się ze sobą dwie ówczesne potęgi: okręgi Geelong i Yarra Valley, obydwa w pobliżu Melbourne i obydwa zasiedlone przez włoskojęzycznych Szwajcarów. Geelong potknął się jednak na filokserze i od 1877 roku to Yarra stała się winiarskim pępkiem Australii.

Tokay na gorącym, blaszanym dachu

Fot. McPherson WinesNie na długo jednak. Powodów gwałtownego upadku Yarry w kolejnych trzech dekadach było aż nadto: niekorzystne rozwiązania prawne związane z powstaniem Związku Australijskiego (1901), daleka czkawka po filokserze i spadek płodności ziemi, nowe konkurencyjne i dobrze nawodnione winogrady na brzegach Murray River nazywanej australijską Missisipi, a nade wszystko – radykalna zmiana gustu odbiorców wina. Miejsce win wytrawnych zajęły bowiem z końcem XIX wieku tanie wzmacniane wina typu sherry i porto.
W niezbyt upalnym klimacie Yarry (chłodniej niż w Bordeaux, cieplej niż w Burgundii), gdzie do dziś dominuje pinot noirjedna z najbardziej rozpowszechnionych i najstarszych czerwo... (...) i chardonnayfrancuska odmian białych winogron, jedna z najbardziej rozp... (...) – produkcja win słodkich nie miała sensu.
Co innego w bardziej na północny-zachód wysuniętych częściach Wiktorii. Położony tuż przy granicy z Nową Południową Walią okręg Rutherglen do dziś słynie z niebywałych, wzmacnianych muskatów i muscadelli (te ostatnie często ukryte pod nieco bardziej rozpoznawalną marką Tokay). Do ich wytworzenia nie potrzeba szlachetnej pleśni (choć spotyka się ją tu czasem) – wystarczy słońce, dzięki któremu winogrona osiągają bardzo wysoki poziom cukru (bywa, że powyżej 20° Beaume’a) oraz procedura wygrzewania się gotowych win na rozgrzanych blaszanych dachach.
Jeszcze w 1960 roku słodkiewino o dużej zawartości cukru naturalnego lub dodanego.. wina wzmacniane stanowiły 60 procent całej australijskiej produkcji winiarskiej. Potem znów wszystko się zmieniło.

Winnica Johna Bulla

Lata 70. XX wieku to czas potężnej transformacji. Po niespełna stu latach spełnił się sen Charlesa Huberta de Castelli, jednego z pionierów australijskiego winiarstwa: w 1886 roku, w słynnej książeczce John Bull’s Vineyard, przepowiadał nieunikniony powrót do win wytrawnych. Najpierw pojawiły się potężne wina czerwone (przybywa z pomocą cabernet sauvignonfrancuska, klasyczna, najbardziej rozpowszechniona i popular... (...)!), później białe, od kilkunastu lat fermentowane na zimno w stalowych tankach. Zwiększyła się liczba win z międzynarodowych, wysokojakościowych odmian. W latach 50. stanowiły zaledwie kilkanaście procent rynku – z początkiem XXI wieku już 90 proc.
Dziś w Wiktorii pracuje 750 winiarzy – jedna trzecia wszystkich producentów wina w całej Australii. Wielu spośród nich wytwarza wina w niewielkich rodzinnych winnicach (słynie z nich okręg Mornington Peninsula, chłodniejszy od innych, burgundzki w odmianach i klimacie), inni kierują firmami wielkością zbliżonymi do rafinerii ropy naftowej (okręgi Murray Darling i Swan Hill nad Murray River – zbiera się tam 40 procent wszystkich gron w Australii!).
Wciąż silnie się trzyma słynny Tahbilk (dawniej Chateau Tahbilk) w dolinie Goulburn przypominającej nieco pod względem klimatu Barossę. Wytwarza się tam jeden z najsłynniejszych shirazów świata, z winorośli sadzonych w 1860 roku – wówczas też powstała sama winiarnia.
Ale wina wiktoriańskie to nie tylko zagłębie najsłynniejszych francuskich odmian. Już dawno przestały dziwić winogrady obsadzone barberą, graciano czy saperavi. W King Valley, kolebce osadników włoskich, spotkamy znakomite wina wytworzone z nebbiolo, sangiovesewłoska odmiana czerwonych winogron.Jest to jedna z najważn... (...) czy sagrantinostara włoska odmiana czerwonych winogron, uprawiana główn... (...). Bo tak jak sama Wiktoria słusznie uchodzi za najbardziej zróżnicowany region winiarski Australii, tak King Valley to z pewnością najmniej jednolity klimatycznie okręg Wiktorii – miejsce stworzone do winogrodniczych eksperymentów.


Wiktoria

Powierzchnia winnic – 26,5 tys. ha
Produkcja roczna – 1,5 mln hl
Klimat – bardzo zróżnicowany: od półpustynnego na północnym-zachodzie (gorące pustynne wiatry) do umiarkowanego na wybrzeżu (chłodny wiatr znad południowego oceanu). Największe opady deszczu w całej Australii (nie licząc Tasmanii), głównie w części południowej.
Najważniejsze okręgi winiarskie i ich główne odmianyYarra Valley, Mornington Peninsula, Geelong (chardonnay, pinot noir), Rutherglen (muscatjedna z najstarszych, najpopularniejszych i najbardziej rozp..., muscadellefrancuska odmiana białych winogron uprawianych głównie w ... (...)), King Valley (chardonnay, rieslingbiała odmiana winogron uważana za jedną z najlepszych i n..., cabernet sauvignon), Goulburn Valley (shirazfrancuska odmiana czerwonych winogron uprawianych głównie ..., cabernet sauvignon, marsanne), Murray Darling, Swan Hill, Grampians (shiraz, chardonnay, cabernet sauvignon).