Tam, gdzie pieprz rośnie różowy

Czyli gdzie? Gdzieś daleko w egzotycznym świecie. Pewnie tam, dokąd mało ludzi, a z pewnością mało Polaków, dociera. My dotarliśmy – w poszukiwaniu szczególnego wina – do doliny Limarí w Chile. Tam oprócz winnic rośnie pieprz, i to pieprz różowy.

Ciekawa to kraina, gdzie aptekarskie opady deszczu pozwalają przetrwać tylko najbardziej odpornym roślinom. Dominują kaktusy przybierające fantastyczne formy, które pamiętamy z kreskówek o Dzikim Zachodzie. Do niedawna nikt tu nie robił wina, bo i po co, ale człowiek – wiedziony nakazem Boga czynienia sobie Ziemi poddanej – postanowił również tutaj zmierzyć się z produkcją wina, a wyniki przerosły oczekiwania największych optymistów.

Tylko nie mów mamie!

Fot. P. GąsiorekRodzina Merino to tak zwane dobre chilijskie sfery. Ich protoplaści odziani w zbroje konkwistadorów przemierzali Amerykę Południową, podbijając tę ziemię i czerpiąc z tego poważne dochody. Ojciec obecnego właściciela René Merino – René Merino senior był dobrze prosperującym biznesmenem lokującym kapitał głównie w dziedzinie prywatnej służby zdrowia.
W latach osiemdziesiątych ubiegłego wieku uzyskał informację, że rząd Chile zamierza zbudować w dolinie Limarí olbrzymi zbiornik wodny, którego celem będzie nawodnienie i przystosowanie do celów rolniczych tej olbrzymiej doliny.
Informacja była poufna, decyzję o kupnie ziemi należało podjąć szybko. Krótka analiza za oraz przeciw i Merino senior podpisał – bez oglądania przedmiotu transakcji – akt zakupu 4 tysięcy hektarów ziemi w dolinie Limarí. Czas odgrywał decydującą rolę. Po oficjalnej informacji o zamierzeniach rządu cena poszłaby kilkakrotnie w górę. Trzeba było wykorzystać tak zwane momentum.
Po kilku tygodniach wraz z synem udali się 500 km na północ od Santiago oglądnąć nowe włości. Gdy znaleźli się na miejscu, nie mogli uwierzyć. Jak okiem sięgnąć pustynia, wyschnięta na proch ziemia z lasem bezużytecznych kaktusów. Ojciec popatrzył na syna i rzekł: „René, tylko nie mów mamie, że kupiliśmy kawał pustyni!”.

Ostatnia kasa od szwagra

Ale zanim dotarli tu Merino, ten kawałek ziemi był świadkiem innej historii – dwieście lat wcześniej, w okresie gorączki miedziowej. Setki ludzi dorabiało się w Chile majątków na znajdowaniu i eksploatacji złóż miedzi. Do doliny Limarí dotarł José Tomas Urmeneta i wiedziony intuicją zakupił kawał dokładnie tej samej ziemi, gdzie dziś swoją farmę ma rodzina Merino. Wierzył, że prędzej czy później trafi na miedzianą żyłę.
Kopał i kopał, a im więcej kopał, tym więcej wydawał pieniędzy. A miedzi ciągle nie było widać. Wydał całe swoje pieniądze oraz pieniądze swojej rodziny. Banki odmówiły pożyczek, rodzina i znajomi w końcu też. Nikt już nie wierzył w miedzianą intuicję seniora Urmenety. Ostatnia szansa – rozmowa ze szwagrem. Dużo alkoholu, opary dymu z cygar, w końcu szwagier daje się przekonać: José Tomas dostaje ostatnią transzę. Zaczyna kopać w najwyższym punkcie swojej działki, tworzy kolejny, setny już chyba odwiert i… jest, jest miedź! I to jaka. Bogatebogate – termin degustacyjny na określenie wina, w który... (...) złoże z niewielką ilością kamienia. Jest uratowany.
Po dwudziestu latach eksploatacji jest już najbogatszym człowiekiem w Chile, buduje nawet linię kolejową przewożącą wydobywaną miedź do portu. Dziś, jeżdżąc po winnicach Tamayi, z daleka widzimy urobisko kopalni miedzi oraz składowiska kamieni pozostałych po przerobie rudy.

Między Santiago a Atacamą

Fot. P. GąsiorekDolina Limarí znajduje się w połowie drogi między Santiago a największą na kontynencie amerykańskim pustynią Atacama. Na pierwszy rzut oka – warunki dla wina nienajlepsze. Co powoduje zatem, że winonapój uzyskiwany na drodze całkowitej lub częściowej fer... (...) rodzi się tu zacne, a w szczególności białe odmiany wymagające chłodniejszego klimatu?
Składa się na to kilka występujących tutaj jednocześnie czynników. Dolina Limarí – zupełnie nietypowo dla Chile – jest położona prostopadle do Andów, rozciągając się od wysokich gór po Pacyfik. Należy przy tym pamiętać, że na większej części terytorium Chile, wzdłuż tego długiego kraju (ponad 4,5 tys. km długości) rozciągają się dwie kordyliery, czyli dwa pasma górskie: Kordyliera de la Costa (przybrzeżna) i właściwa kordyliera de los Andes (kordyliera andyjska), tworząc w środku długą i żyzną dolinę osłoniętą z obu stron pasmami górskimi, z dobrym dla rolnictwa mikroklimatem, ale z wysokimi temperaturami i niezbyt wysoką amplitudą temperatur dobowych.
W takiej dolinie położone są wszystkie znane tradycyjne regiony uprawy winorośli w Chile: Dolina Centralna, Maipu, Cachapoal, Colchagua itd. Dolina Limarí jest inna. W tym miejscu kordyliera nadbrzeżna spotyka się z główną kordylierą andyjską w odległości około 80 km w głębi lądu, a sama dolina łagodnie schodzi do Pacyfiku. To właśnie stanowi tajemnicę najlepszych w Chile sauvignon blancjedna z najbardziej rozpowszechnionych na świecie białych ... (...), viogniera czy carmérère.
Wzdłuż całego wybrzeża Chile – od Antarktydy po granice z Peru – swe zimne wody ciągnie prąd Humboldta. Te gigantyczne masy zimnej wody są odpowiedzialne nie tylko za bogactwo ryb i owoców morza, kształtują również klimat nadbrzeżny doliny Limarí. Zimne masy powietrza wychładzają winnice, pozwalają im rozwijać się w sposób bardziej zrównoważony, tak by tworzone w gronach cukry miały balans w równolegle powstających kwasach. Właśnie wysoka kwasowość jest tym, czego zazdroszczą dolinie Limarí inne regiony chilijskie.

Indiański punkt obserwacyjny

Zanim tereny dzisiejszej doliny Limarí zostały skolonizowane przez Hiszpanów, zamieszkiwały tu indiańskie ludy Diaguita. Najwyższy okoliczny szczyt nazwali w swoim języku „Tamaya”, czyli punkt obserwacyjny. Stąd przez setki lat indiańskie straże strzegły swoich domostw, aż przyszli Europejczycy i zmienili historię tej ziemi.
Pierwsze nasady winorośli rozpoczęły się w Limarí dość późno, bo w 1997 roku. Dzisiaj Tamaya posiada 163 hektary winnic podzielonych między następujące odmiany: cabernet sauvignonfrancuska, klasyczna, najbardziej rozpowszechniona i popular... (...), merlotjedna z bardziej rozpowszechnionych i popularnych czerwonych... (...), carménère(hiszp. czarne liście) francuska odmiana czerwonych winogro..., syrahfrancuska odmiana czerwonych winogron uprawianych głównie ..., sangiovesewłoska odmiana czerwonych winogron.Jest to jedna z najważn... (...) – z czerwonych, oraz sauvignon blanc, chardonnayfrancuska odmian białych winogron, jedna z najbardziej rozp... (...), viognier, gewürztraminerodmiana białych winogron uprawianych głównie w północne... – z białych.
Winnice znajdują się zaledwie 20 km od od Pacyfiku, co determinuje specyficzny umiarkowany mikroklimat. W najgorętszym miesiącu w Chile – styczniu – słupek rtęci tylko czasami przekracza 26°C, a temperatury powyżej 30°C należą do rzadkości. Za to nocą robi się rześko; słupek rtęci często spada do 15°C.
Ciekawa jest również struktura geomorfologiczna winnic Tamaya. Dzielą się na dwie zasadnicze części. Południowa położona jest na płaskowyżu bliżej morza, gdzie przeważają gleby aluwialne będące wynikiem wielowiekowej pracy rzeki i jej dopływów. Wytworzyły warstwę około 80–100 cm gliniastej zbitej gleby na podłożu żwirowym. Północna część winnic jest zupełnie inna, gleba tutaj jest typową zwietrzałą skałą, głównie zwietrzałym granitem, ale z jakże cenionym przez winiarzy podkładem białego wapienia – to pozostałość po występującym tutaj przed tysiącami lat morzu. Pozwala to tutejszym winemakerom ciekawie wykorzystywać różnorodność gleby, dobierając właściwe siedlisko do konkretnych odmian.

Fot. Tamaya

Chilijsko-francuska tradycja

Najlepsze siedliska same jednak nie stworzą wina. Do tego potrzebny jest człowiek, jego wiedza, doświadczenie, ale i twórcza wrażliwość. Osobą odpowiedzialną za tworzenie wina w Tamaya jest José Pablo Martín. Gdy rozpoczynał pracę enologa w 1999 roku, miał tylko 27 lat. Urodzony w chilijsko-francuskiej rodzinie od dziecka wiedział, że to jest jego przeznaczeniem, wszak od pokoleń rodzina José Pabla zajmowała się winiarstwem.
Doświadczenie zdobywał w wielu regionach Chile: Dolinie Maule – najbardziej na południe wysuniętym rejonie winiarskim kraju, potem w Dolinie Centralnej w Colchagua.
Jako latający winemaker(ang.) twórca, kreator wina.Termin szeroko określający os... (...) robił wino zarówno w Saint-Emilion we Francji, jak i w Sonoma Valley w Kalifornii.
W 2006 roku objął funkcję głównego enologa w Tamayi. Osiadł ostatecznie w dolinie Limarí, skąd wywodzą się jego korzenie.

Viña Casa Tamaya

powierzchnia winnic: 163 ha
uprawiane odmiany białe: chardonnay, sauvignon blanc, viognier
uprawiane odmiany czerwone: cabernet sauvignon, merlot, carménère, syrah, sangiovese
klimat: średnia temperatura lata: 25–26°C
średnia liczba dni słonecznych w roku: 300
średnia wielkość rocznych opadów: 100 mm
położenie nad poziom morza: 240 m
odległość od oceanu: 20 km
średnia wydajność: 9 ton/ha
właściciele: René Merino z rodziną
enolog: José Pablo Martín


Najważniejsze wyróżnienia i nagrody
:

The International Wine & Spirit Competition 2008 – Anglia:
Tamaya Carmérère Reserva 2007: srebrny medal za najlepsze wino w swojej kategorii
Tamaya Syrah Reserva 2007: srebrny medal

„Decanter Magazine”, lipiec 2008 – Anglia:
Tamaya Special Reserve 2004: 4 gwiazdki – bardzo polecane
Tamaya Reserva Merlot-Cabernet Sauvignon-Syrah: 3 gwiazdki – polecane

Concours Mondial de Bruxelles 2008 – Belgia:
Tamaya Chardonnay 2007: złoty medal
Tamaya Syrah Reserva 2006: srebrny medal

Concours Vinalies Internationales, 2008 – Francja:
Tamaya Reserva Carménère 2006: srebrny medal
Tamaya Viognier-Chardonnay-Sauvignon Blanc 2007: srebrny medal

Więcej o Chile na:

Górzysta, płaska kraina

Szczęście zmalezione w winnicy

Różne oblicza kraju

 

O Enoturystyce w Chile czytaj na: Odpoczynek z winem w tle