W cieniu Wezuwiusza

W cieniu Wezuwiusza

 

Kampania jest o wiele bardziej znana jest z Neapolu, wybrzeża Amalfi czy Capri niż ze swoich win. I tak już pewnie pozostanie, chociaż pod względem winiarskim jest najbardziej interesująca spośród wszystkich czterech regionów południowych Włoch.

 

To właśnie od Kampanii, położonej bezpośrednio na południe od Lacjum, rozpoczyna się prawdziwe Południe Włoch, czyli Mezzogiorno. Tutaj Grecy zapoczątkowali uprawę trzech najważniejszych dla południa odmian winorośli – aglianico, fano  i greco. Nazwa Oenotria – kraina wina – którą ochrzcili Italię, odnosiła się przede wszystkim do południowej części włoskiego buta. Słoneczna, górzysta kraina skrywała wiele fascynujących odmian winorośli, do których Grecy dokooptowali własne, dając jeszcze solidniejsze podwaliny tamtejszemu winiarstwu. Tyle że te obiecujące początki nie ewoluowały w takim kierunku, jakiego moglibyśmy się spodziewać.

Epoka zapomnienia

Przez stulecia w Kampanii, jak i w sąsiadujących z nią Apulii, Bazylikacie i Kalabrii powstawało stosunkowo niewiele wina wysokiej jakości i właściwie tylko jedno z nich było tak naprawdę znane. Trzeba przyznać, że tereny te należą do najuboższych i najsłabiej rozwiniętych we Włoszech. Być może to swoista kombinacja biedy i gorącego klimatu sprawiła, iż siłą napędową tamtejszej produkcji stała się bardzo wysoka wydajność, której efektem była ilość zdecydowanie górująca nad jakością. Na Południu, w przeciwieństwie do regionów północnej czy środkowej Italii, większość win powstawała  w spółdzielniach i przez długi czas bardzo niewiele było indywidualnych winiarni stawiających na jakość swoich produktów. Co więcej, w ciągu wieków tutejsze winonapój uzyskiwany na drodze całkowitej lub częściowej fer... (...) w ogóle nie było butelkowane tylko sprzedawane w cysternach.
W cieniu Wezuwiusza | Fot. ArchiwumJeszcze w latach dziewięćdziesiątych ubiegłego stulecia wina  z Południa powszechnie uważane były za wina drugiego sortu, a pogląd ten bardzo dobitnie wyraził Burton Anderson w swoim Atlasie win włoskich konstatując, że w Kampanii wartych uwagi winiarzy policzyć można na palcach jednej ręki. Dużo w tym stwierdzeniu było racji, ale od tego czasu wiele się zmieniło. Wyraźnie wzrosła  jakość tamtejszych win, co poskutkowało zwiększeniem liczby apelacji (DOC).

Białe czy czerwone?

Chociaż większa część win w Kampanii powstaje z białych odmian winogron, to dosyć przewrotnie region ten utożsamiany jest z najsławniejszym czerwonym winem południa kraju – taurasiwłoskie czerwone DOCG z Kampanii produkowane z odmiany agli... (...) – powstającym ze szczepu aglianico. Jest on powszechnie uprawiany w wielu zakątkach południowych Włoch, ale to właśnie wersja z Kampanii nie ma sobie równych. Taurasi było pierwszym winem z Mezzogiorno, które w 1993 roku otrzymało prestiżowy status DOCG. Swą nazwę bierze od maleńkiego miasteczka, wokół którego rozciągają się najlepsze uprawy aglianico. Zdecydowanie sprzyja im topografia terenu – winnice usytuowane są na wysokości ponad  600 m n.p.m., na wapienno-gliniastym i wulkanicznym podłożu. To właśnie wapieniowi zawdzięcza taurasi tak wyraziste taniny, a glebie wulkanicznej charakterystyczną, dymną nutę. Chyba najdobitniejszym przejawem uznania dla tego wina jest określenie go przez winiarską społeczność mianem baroloczerwone wino włoskie DOCG z regionu Piemont, produkowane z... (...) Południa.
Przez całe 10 lat na terenie Kampanii tylko wina taurasi mogły szczycić się statusem DOCG, ale w 2003 roku nadszedł kres tego niepodzielnego panowania – przybyły wówczas kolejne dwa obszary o kontrolowanej i gwarantowanej nazwie pochodzenia – DOCG Greco di Tufo oraz DOCG Fiano di Avellino. Oprócz greco i fano swoiste miejsce wśród białych odmian winorośli szeroko uprawianych na terenie Kampanii zajmuje falanghina. Cała trójka wywodzi się jeszcze z czasów starożytnych i w pewnym momencie była bliska zagłady, na szczęście w ciągu kilku ostatnich dekad skutecznie zdołano jej zapobiec.

Fot. ArchiwumCudowne łzy

Kampania to również, a dla niektórych może przede wszystkim, ojczyzna win lacryma christi (łzy Chrystusa). Powstają one w ramach apelacji DOC Vesuvio, w wersji białej, czerwonej, słodkiej oraz musującej. Swą zapadającą w pamięć nazwę zawdzięczają legendzie przekazywanej przez kolejne pokolenia. Opowiada ona o tym, jak Lucyfer strącany z raju do piekieł ukradł część rajskiego ogrodu, która spadła w okolicach dzisiejszej Zatoki Neapolitańskiej. Po tysiącach lat na miejsce to padł wzrok Chrystusa wstępującego do nieba. Widok owego skrawka raju na ziemi był tak piękny, iż zapłakał on z rozrzewnienia, a jego łzy spadły na zbocza Wezuwiusza. Ich cudowne właściwości zapoczątkowały rozwój winorośli na zboczach wulkanu. To właśnie tutaj powstaje słynne wino. Stoki wulkanu porastają winnice piedirosso i aglianico dające lacryma christi czerwone oraz winoroślVitis vinifera.. endemicznej odmiany coda di volpe, która w połączeniu  z falanghiną (czasami również i greco) daje wersję białą tego kultowego wina. Obecnie ten rejon uprawy stanowi fragment Narodowego Parku Wezuwiusza.

Aby podtrzymać zainteresowanie lacryma christi, którego nadprodukcja w swoim czasie prawie całkowicie zrujnowała jego reputację, wprowadzono w życie projekt o nazwie „Strada del Vino” – opracowano trasę wycieczkową, w czasie której odwiedza się ważniejsze winiarnie i tawerny oraz degustuje wina i specjalności lokalnej kuchni. A wszystko po to, aby umożliwić odwiedzającym odkrycie i dogłębne poznanie wielkiego winiarskiego dziedzictwa obszaru tak nierozerwalnie związanego z majestatycznie wznoszącym się nad Zatoką Neapolitańską wulkanem.

Kampania

Powierzchnia – 13 595 km2
Stolica – Neapol
Prowincje – Neapol, Salerno, Caserta, Benevento, Avellino
Podłoże – wulkaniczny tuf, wapień pokryty gliną, gleby aluwialne w dolinach
Klimat – podzwrotnikowy typu śródziemnomorskiego, z długimi, ciepłymi i suchymi latami oraz łagodnymi i krótkimi zimami
Powierzchnia winnic – ponad  40 tys. ha
Produkcja roczna – ok. 2 mln hl
Struktura produkcji – ponad 60% przypada na wina białe
Liczba apelacji – 3 DOCG, 20 DOC, 9 stref IGT
Średnia powierzchnia winnic – poniżej 1 ha, 2–10 ha
Eksport – 7 proc. produkcji
Główne odmiany białe – greco, fiano,falanghina, coda di volpe, pallagrello bianco
Główne odmiany czerwone – aglianico, piedirosso, pallagrello nero

Szczepy

Fot. ArchiwumAglianico – odmiana winogron o ciemnej skórce greckiego pochodzenia uprawiana w górzystych terenach na południu Włoch. Preferuje gleby pochodzenia wulkanicznego. Daje wina o mocnej budowie, intensywnym kolorze i aromacie wiśni wzbogaconym o nutę fołkową. Najbardziej znanym winem powstającym z tego szczepu jest kampanijskie taurasi.
Greco – najstarszy szczep winorośli uprawiany w Kampanii. Najprawdopodobniej to z niego powstawały legendarne, szczególnie preferowane przez Rzymian wina falerneńskie. Najlepsze winnice znajdują się w okolicach miasteczka Tufo (DOCG). Powstające z greco wina są lekko mineralne, czyste, świeże, o naturalnej kwasowości, niezbyt obfitującew aromaty owocowe; przeznaczone do konsumpcji jako wina młode. Chociaż w przeszłości robiono z greco wina słodkiewino o dużej zawartości cukru naturalnego lub dodanego.., obecnie praktycznie bez wyjątku szczep ten winifikowany jest na wina wytrawneokreślenie wina, w którym, teoretycznie, cały cukier na d....
Fiano – szczep nazywany przez Rzymian vitis apiana, wykazujący potencjał do łączenia świeżości  i siły z wonią brzoskwiń i orzechów. Kiedyś bardzo popularny, z biegiem czasu popadł w niełaskę i był na krawędzi wyginięcia. W latach czterdziestych XX wieku główny producent regionu Mastroberardino zidentyfkował jeden klon fiano w swoich winnicach i rozpoczął uprawę tej odmiany na szerszą skalę. W przeszłości z fiano powstawały wina słodkie, a czasami i musujące, ale Mastroberardino zaczął go winifkować na wina wytrawne. Najlepsze uprawy znajdują się w okolicach miasteczka Avellino (DOCG).
Fot. ArchiwumFalanghina – najszerzej uprawiana w Kampanii odmiana winorośli, nieprzyporządkowana do  żadnego konkretnego terytorium. Daje świeże, lekkie, bardzo aromatyczne wina. Przez wieki całkowicie niemal zapomniana, ponownie została okryta dla świata przez Leonarda Mustilli, który w latach siedemdziesiątych ubiegłego wieku zaczął ją butelkować jako wino odmianowe.
Coda di volpe – endemiczny szczep Kampanii, swą nazwę zawdzięczający kształtowi kiści winogron wyglądem przypominającej ogon lisa (wł. coda di volpe). W przeszłości masowo uprawiany na stokach Wezuwiusza; owoców z tych winnic  (w połączeniu z falanghiną) używa się do wyrobu legendarnych win lacryma christi w wersji białej.

O enoturystyce w Kampanii czytaj na:

Koniecznie wróć do Sorrento!

Ukryta w tufie falanghina