Walka stała się faktem. Zmiana klimatu

tekst ukazał się w „CW” nr 99, maj 2019 | kup ten numer | prenumerata | e-wydanie

wino zmiany klimatu ocieplenie pożary susze
Winiarze nie są zdolni powstrzymać zmian, mogą się jedynie do nich dostosować. | fot. Juan Enrique del Barrio / shutterstock

Nie trzeba nikogo przekonywać, że zmiana klimatu ma wpływ na uprawę winorośli i produkcję wina. Zagrożenia spowodowane zaburzeniem równowagi klimatycznej to nie tylko wzrost temperatury, ale też susze, powodzie i inne gwałtowne zjawiska atmosferyczne występujące o nietypowych porach roku.

Badania naukowców pomagają wyjaśnić i przygotować się na nadchodzące zmiany, które w zależności od miejsca mogą być korzystne albo szkodliwe. W niemieckim Hochschule Geisenheim w eksperymentalnej winnicy przeprowadzono symulację efektu cieplarnianego. Po stronie plusów zapisano większe i bogatsze w cukier owoce (za sprawą wyższej koncentracji dwutlenku węgla w atmosferze). Po stronie minusów – dużo większe zużycie wody oraz bardzo wyraźny wzrost populacji pasożytów. Inne prace badawcze z Geisenheim udowodniły, że w perspektywie najbliższych dekad granica upraw wielu klasycznych niemieckich szczepów będzie przesuwała się na północ. Chodzi głównie o spätburgundera, weisserburgundera i sylvanera. Rieslingbiała odmiana winogron uważana za jedną z najlepszych i n... może znieść wyższe temperatury pod warunkiem dostępu do wody, jednak wpłynie to niekorzystnie na jego styl. Wzrostowi poziomu alkoholu będzie towarzyszył spadek kwasowości, a poparzenia słoneczne owoców wyeksponują mniej przyjemne benzynowe nuty.

Ekstrema klimatyczne w takich miejscach jak Polska są coraz wyraźniejsze. Lato staje się wystarczająco ciepłe dla winorośli, ale po nim przychodzi zima dziesiątkująca krzewy w winnicach.

Wino w Anglii i pożary w Kalifornii

Co jednak mają zrobić regiony, które z ciepłych stają się teraz gorące? W takiej sytuacji jest Prowansja, słynąca z win różowych. Tutaj zmiana klimatu może bardziej dać się wszystkim we znaki. Wyższe temperatury, zwłaszcza w nocy, to zagrożenie dla kwasowości owoców. Bez niej prowansalskie roséfrancuski termin określający wino różowe, który zrobił... (...), bazujące na grenachehiszpańsko-francuska czerwona odmiana winogron, uprawiana g..., mourvèdre i cinsault, będzie płaskie i nieciekawe. Winiarze nie są zdolni powstrzymać zmian, mogą się jedynie do nich dostosować. Wyjściem może być wcześniejszy zbiór. Jest to jednak niebezpieczne, bo zagraża fenolicznej dojrzałości owocuokreślenie stopnia rozwoju owoców winorośli, oznaczające..., który może i zakumuluje cukier, ale nie zdąży wykształcić fenoli odpowiedzialnych za owocowy smak. Wzorem Niemców planuje się stopniowe zmiany nasadzeń. Hiszpański bobal, włoskie negroamaro i greckie xinomavro potrafią sprostać znacznie wyższym temperaturą, zachowując przy tym kwasowość. To będzie jednak już zupełnie inne rosé.

Czas gorących win. Jak z powodu klimatu zmienia się jakość i smak wina?

Patrząc na daleką północ, można się zdziwić, jak niektórych mogą te zmiany cieszyć. Brytyjczycy ogłosili rok 2018 rocznikiem stulecia. Wczesna wiosna przeszła w słoneczne lato i ciepłą jesień. Wieńcząc w ten sposób trzy dekady, w ciągu których English sparkling wine wylądowało na jednej półce z szampanami, a białe wina ze szczepu bacchus wygrywają nagrody na międzynarodowych konkursach winiarskich. Nyetimber i Ridgeview, najwięksi producenci win musujących na Wyspach, sprzedają wina tylko według alokacji i zwiększają nasadzenia, aby sprostać zapotrzebowaniu. W samej Anglii i Walii znajduje się dziś ponad 500 winnic, a około 40 tysięcy dodatkowych hektarów ziemi nadaje się pod uprawę i czeka na wykorzystanie.

Tymczasem w Kalifornii ogromne pożary regularnie nawiedzają winnice. Intensywna irygacja osusza naturalne rezerwuary wody, co tylko pogarsza sytuację. Tamtejsi winiarze muszą zadać sobie pytanie, czy dalej chcą uprawiać winoroślVitis vinifera.. tam, gdzie staje się to coraz mniej możliwe.

A co z nami? Polska znajduje się w strefie klimatu kontynentalnego. Oznacza to, że lata mamy gorące, a zimy mroźne. Ekstrema klimatyczne w takich miejscach są bardziej wyraźne. Lato może stać się wystarczająco ciepłe dla winorośli, ale po nim przyjdzie zima, która zdziesiątkuje krzewy w winnicach. Trzeba jednak próbować, bo wszystkim winiarzom na świecie jest teraz coraz trudniej.

Płaskie ekobutelki na wino

Międzynarodowy konkurs win zimnoklimatycznych