Wielka metamorfoza

Ciepły i suchy sycylijski klimat, łagodnie opadające zbocza i kamieniste gleby stwarzają idealne warunki do uprawy winorośli na Sycylii…

Ale podczas gdy inne regiony Włoch o podobnych parametrach geograficznych zyskały sławę producentów win światowej klasy, sycylijska 4000-letnia tradycja nie dawała powodu do dumy rozkochanym w słonecznej wyspie winomanom. Tak było aż do teraz. Ze względu na swe strategiczne położenie Sycylia od zarania dziejów była bardzo pożądanym   terytorium. Większość z cywilizacji władających swego czasu wyspą ma swój udział w rozwoju tamtejszego rolnictwa i lokalnej kuchni. Według enologa Bruno Pastena w winach sycylijskich odnajdujemy ducha 20 cywilizacji. Chociaż na

wyspie winoroślVitis vinifera.. pojawiła się za sprawą Fenicjan, to początkowo nie zajmowano się jej uprawą. Dopiero Grecy – zasiedlając wyspę i mieszając się z lokalnymi ludami (Elymami, Sykanami i Sykulami) – przynieśli konkretną wiedzę na ten temat. Wprowadzili również stosowany do dziś w bardzo suchych i wietrznych miejscach sposób uprawy polegający na prowadzeniu winorośli w formie wolno rosnących krzewów, blisko gruntu.Dzięki nim na Sycylię dotarł również uprawiany do dzisiaj szczep grecanico. Inna charakterystyczna dla tamtejszego winiarstwa odmiana zibibbo przybyła wraz z Arabami, a później, w czasach inwazji osmańskiej na Bałkanach zawitało na wyspę wraz z albańskimi uchodźcami primitivo. I chociaż warunki do uprawy winorośli w ciągu wieków niezmiennie były doskonałe, sycylijskie wina aż do XVIII stulecia pozostawały w gruncie rzeczy anonimowe.

Złota era marsali

W 1773 roku jedna inwestycja enologiczna umiejscowiła Sycylię na międzynarodowej mapie winiarskiej. Wówczas to John Woodhouse założył winiarnię w Marsali, miasteczku na wybrzeżu, gdzie zaczął robić z lokalnych odmian winorośli wina wzmacniane. Wkrótce jego śladem poszli inni – w 1812 produkcję marsali rozpoczął Benjamin Ingham, a w 1833 wytwarzaniem tego wina zajął się Vincenzo Florio, pierwszy Sycylijczyk związany z produkcją i handlem marsalą. Przez wiele lat marsala była głównym winem eksportowym Sycylii. Na popularności zyskały również inne odmianowe wina deserowe powstałe ze szczepów malvasiajedna z najbardziej znanych i najstarszych odmian winogron n... czy moscato. W XX wieku winiarnie z północy Włoch zaczęły kupować sycylijski moszcznieklarowany, świeżo wyciśnięty mętny sok winogronowy..... (...) o znacznie wyższej zawartości alkoholu, aby mieszać go z moszczem winogron piemonckich czy toskańskich. Stan sycylijskiego winiarstwa pozostawał niezmienny właściwie aż do lat 80. XX wieku. Wcześniej światełko w tunelu stanowiła tylko niezłomna wiara w winiarski potencjał wyspy hrabiego Giuseppe Tasca d’Almerita, której przejawem było sprowadzenie w latach 60. na Sycylię międzynarodowych szczepów, takich jak merlotjedna z bardziej rozpowszechnionych i popularnych czerwonych... (...), cabernet sauvignonfrancuska, klasyczna, najbardziej rozpowszechniona i popular... (...), syrahfrancuska odmiana czerwonych winogron uprawianych głównie ... czy chardonnayfrancuska odmian białych winogron, jedna z najbardziej rozp... (...). Powstające obecnie z nich wina dowodzą, jak bardzo słuszne były te przewidywania.

Wielki przełom

Chociaż międzynarodowe odmiany przyjęły się doskonale, metamorfoza w podejściu Sycylijczyków do tworzenia wina miała ścisły związek z lokalnymi szczepami. Z inicjatywy przedsiębiorców winiarskich zarówno z samej wyspy, jak i północy kraju Veneto, niewielkie winiarnie rozpoczęły produkcję win z zibibbo, catarratto czy nero d’avola, czasami tylko kupażując je z winami z odmian międzynarodowych. Oczywiście przedtem również robiono wina z odmian lokalnych, ale dopiero zmiany w podejściu do uprawy winorośli oraz zastosowanie nowych technik winifikacyjnych umożliwiły produkcję win odpowiadających międzynarodowym standardom. Wcześniej sycylijskie wina były za ciężkie, o zbyt wysokiej zawartości alkoholu sięgającej często nawet 18%. Obecnie są doskonale zrównoważone, o świetnej strukturze i znacznym potencjale dojrzewania. Przywiązanie do lokalnych odmian tak nierozerwalnie związanych z historią wyspy i chęć ich eksponowania stanowią o sile współczesnego sycylijskiego winiarstwa. Stąd taka szeroka oferta win z nero d’avola, szczepu, o którym jeszcze 20 lat temu poza Italią mało kto słyszał. Podobnie sytuacja wygląda z winami białymi, których podstawą są winogrona catarratto, inzolia, grillo czy damaschino. Są to cudownie czyste, świeże owocowe wina, ale jeszcze do niedawna zbyt wielka wydajność, niewłaściwe przetwarzanie, zbiory przeprowadzane w pełnym słońcu nie dawały szans na tworzenie win na światowym poziomie. Zdecydowany zwrot w podejściu do procesu winifikacji zaowocował doskonałymi winami. W latach 90. XX wieku wielu wytwórców postanowiło zmienić swój status z bezimiennych dostarczycieli win producentom marsali w producentów wysokiej jakości win pod własną marką. Na efekty nie trzeba było długo czekać. Kilkanaście lat później najważniejszy włoski przewodnik winiarski Gambero Rosso aż 15 sycylijskim winiarniom przyznał najwyższe wyróżnienie – prestiżowe trzy kieliszki. Dzisiaj sycylijskie winiarstwo ma zupełnie nową twarz i odważnie spogląda w przyszłość.

 

Sycylia w liczbach

 

Stolica – Palermo

Prowincje – Agrigento, Caltanisetta, Catania, Enna, Messina, Palermo, Ragusa, Siracusa, Trapani

Wyspy wchodzące w skład regionu – Sycylia, Wyspy Liparyjskie, Wyspy Egadzkie, Wyspy Pelagijskie, Pantelleria

Klimat – śródziemnomorski

Powierzchnia upraw winorośli – 115 686 ha, z czego 73 824 ha (63,8%) przypada na białe odmiany i 41 569 ha (35,9%) na odmiany ciemne

Uprawiane odmiany winorośli – białe: catarratto, grecanico, grillo, malvasia, moscatello, moscato bianco, chardonnay, müller-thurgau, pinot bianco, pinot grigio, trebbiano, verdello, viognerfrancuska, bardzo stara odmiana białych winogron uprawianyc... (...), zibibbo, damaschino; czerwone: nero d’avola, frappato, nerello cappucino, nerello mascalese, perricone, cabernet sauvignon, merlot, syrah, cabernet francczerwona odmiana winogron, jedna z bardziej rozpowszechniony... (...), pinot nero, sangiovesewłoska odmiana czerwonych winogron.Jest to jedna z najważn... (...), petit verdot

Obszar uprawy winorośli– głównie zachodnia część wyspy (Val di Mazara), południowy wschód, okolice Etny, wyspy Pantelleria, Lipari i Salina

Struktura produkcji – 65–70%  wina stołowe, 25–30%  IGT, 4–4,5%  DOC

Liczba apelacji – DOCG  1, DOC  22, IGT  7

Produkcja w 2009 roku – 6827800 hl wina i moszczu

Wartość eksportu wina w 2008 roku – 81 952 000 euro

Najwięksi importerzy – Wielka Brytania, Niemcy, Stany Zjednoczone

 

O Sycylii przeczytaj jeszcze:

Udo baletnicy

Turystyczna ziemia obiecana

Dar słonecznej wyspy

Turystyczna ziemia obiecana

Nie zawsze w słońcu