Regiony winiarskie Rumunii

Wydaje się, że przed Rumunią jeszcze daleka droga do podboju światowych rynków, choć pierwsze kroki zostały już poczynione. Największy mankament to brak pieniędzy i inwestycji, absolutnie koniecznych, by unowocześnić produkcję i poprawić stan winnic. Ale i to się zmienia – liczba zagranicznych inwestorów stale rośnie. Warto jednak, aby był to trend trwały, bo Rumunia to kraj o wielkiej, sięgającej czasów starożytnych tradycji winiarskiej, znakomitych warunkach klimatycznych do uprawiania winogron i sporym wyborze zarówno siedlisk, jak i wyśmienitych miejscowych odmian winogron.

Wprowadzenie

Do roku 1989 większość win rumuńskich była konsumowana lokalnie – inaczej niż na Węgrzech czy w Bułgarii, skąd większość produkcji eksportowano. Wynikało to po części z faktu, że także ramach obozu komunistycznego Rumunia zachowywała się dość izolacjonistycznie.

Dziś w przemyśle winiarskim pracuje (lub jest z nim związany) blisko milion osób – to ogromna rzesza ludzi w niespełna 20-milionowym kraju. Od momentu wejścia Rumunii do Unii Europejskiej przesadzono już prawie jedną trzecią winnic – to także robi wrażenie. Najbardziej znanym rumuńskim winom (a przy okazji apelacjom) – cotnari i murfatlar – nie wiedzie się najlepiej, bowiem zbyt wielu przypadkowych wytwórców stara się odcinać kupony od ich sławy. Trzeba uważać przy ich wyborze. Za to pojawiają się nowe wina pochodzące ze starych, tradycyjnych siedlisk, ale już w nowym wydaniu. Rumunia ma i tę zaletę, że – może z wyjątkiem Karpat – wyśmienitych lokalizacji nie trzeba tu szukać, są wszędzie. W dodatku z wielowiekową, udokumentowaną tradycją. Wydaje się, że Rumunia już niedługo wróci na pozycję poważnego europejskiego gracza na winiarskim rynku.

Początki rumuńskiego winiarstwa są nieznane, ale przypuszcza się, że mogą sięgać nawet sześciu tysięcy lat wstecz. Wiadomo, iż winorośl uprawiali tu Grecy, którzy zasiedlili tereny nadmorskie w VII wieku p.Ch. Winiarstwo kwitło w okresie rzymskim, kiedy tereny dzisiejszej Rumunii znajdowały się w prowincji Dacja. Z I wieku p.Ch. pochodzi słynny i z pozoru dziwny rozkaz króla dackiego Burebisty (82–44 r. p.Ch.), aby zniszczyć wszystkie miejscowe winnice. Miało to zapobiec ciągłym penetracjom tych ziem przez ludy wędrowne w celu zdobycia m.in. wina właśnie. Na szczęście nie wszystkie winogrady utracono. Po upadku Dacji i śmierci króla Decebala (87–106) podczas najazdu rzymskiego w 106 roku z obiegu wycofano wszystkie lokalne środki płatnicze. Na ich miejsce wprowadzono nowe monety, na których przedstawiona była dwójka dzieci wręczających kobiecie kiście winogron. Miało to obrazować dobrobyt prowincji, której największym bogactwem było wino.

W czasach najazdów tureckich rumuńskie winiarstwo zachowało ciągłość, w przeciwieństwie do innych bałkańskich krajów. Prawdziwe straty przyniosła dopiero filoksera, i to do tego stopnia, że w latach 30. ubiegłego wieku winiarstwo było całkowicie zdominowane przez odporne hybrydy. W czasach filoksery w Rumunii zwrócono się po pomoc do Francuzów. W kraju pojawiło się w konsekwencji bardzo wiele odmian francuskich – pinot noir, cabernet sauvignon, merlot czy chardonnay. Te szczepy były zatem obecne w Rumunii przynajmniej dwa razy dłużej niż w innych państwach Europy Środkowej.

W latach komunistycznych powierzchnia winnic niemal się potroiła – Rumunia stała się jednym z głównych dostawców masowego wina dla całego obozu socjalistycznego. Wtedy nie mówiło się o hybrydach, ale gigantyczna część wina musiała być z nich wytwarzana, bowiem po roku 1989 rozpoczęto intensywne pozbywanie się ich. Nowe nasadzenia były częściowo dokonywane odmianami światowymi, ale sporą ich część – i jest to tendencja rosnąca – stanowiły tradycyjne szczepy rumuńskie i – szerzej – bałkańskie. To ewenement wśród państw regionu.

Rumuńska klasyfikacja win

Rumuńskie prawodawstwo winiarskie jest wypadkową połączenia romańskiego podejścia do klasyfikacji win według obszarów pochodzenia oraz niemieckiego, gdzie podstawą jest zawartość cukru w owocach, ewentualnie pojawianie się szlachetnej pleśni. Ten drugi sposób wynika z faktu, że tereny zachodniej Rumunii zamieszkiwała mniejszość niemiecka i jeszcze nie tak dawno na winach eksportowanych można było spotkać określenia „spätlese” i wyższe.

Prawo to – wzorem państw Unii Europejskiej – wyróżnia dwie grupy win – wina stołowe i wina jakościowe. Wina stołowe dzielą się na dwie grupy – Vin de masă (VM) i wina regionalne – Vin cu indicatie geografică (VIG). Wyższą kategorię stanowią wina jakościowe z kontrolowaną nazwą pochodzenia – Vinuri cu denumire de origine controlată (DOC). Wśród tych ostatnich wyróżnia się wina o kontrolowanej nazwie pochodzenia z wyróżnikiem – Vinuri de calitate superioara cu denumire de origine si trepte de calitate (DOCC). Każde wino z ostatniej grupy musi posiadać jeden z sześciu wyróżników typu wina. Są to w kolejności:

  • DOCC – Cules la Maturiate Deplină (odpowiednik niemieckich kabinett),
  • DOCC – Cules Tărziu (późny zbiór: spätlese),
  • DCCC – Cules Selectionat (przebrane owoce; auslese),
  • DOCC – Cules la Maturitea Inobilarea (przejrzałe owoce pokryte przynajmniej częściowo szlachetną pleśnią; z pogranicza auslese – beerenauslese),
  • DOCC – Cules la Înnobilarea Boabelor (zbiór jagód pokrytych szlachetną pleśnią; beerenauslese–ausbruch),
  • DOCC – Cules la Stafidirea Boabelor (podsuszone, zrodzynkowane owoce; trockenbeerenauslese).

Odmiany lokalne w Rumunii:

  • Fetească albă. Bardzo rozpowszechniona biała odmiana uprawiana głównie w rumuńskich regionach Transylwania i Mołdawia oraz w Republice Mołdawii. Pochodzi prawdopodobnie z Rumunii. Dojrzewa dość wcześnie, wcześniej niż pokrewna fetească regală (stworzona w latach 30. ubiegłego wieku krzyżówka szczepów grasă i fetească albă). Daje aromatyczne wina o delikatnym zapachu muskatowo-brzoskwiniowym i niezbyt dużej zawartości kwasów. Dobrze nadaje się do wyrobu win musujących. Na Węgrzech znana jako leányka. Fetească albă oznacza po rumuńsku „dziewczęca biała”.
  • Grasă de cotnari. Bardzo stara biała odmiana uprawiana w okręgu Cotnari na powierzchni zaledwie około 800 hektarów. Służy jako składnik do produkcji słodkich, botrytyzowanych rumuńskich win jakościowych DOCC Cotnari (wraz z tǎmaioasǎ românescǎ, frâncușă i feteascǎ albǎ). Odmiana dobrze znosi surowe warunki kontynentalnego klimatu, jest żywotna oraz bardzo odporna na mróz i suszę. Dojrzewa w początkach października i gromadzi znaczne ilości cukru. W tej konkurencji jest absolutną rekordzistką: w 1958 roku w Cotnari moszcz uzyskany z całych gron (bez selekcji zbotrytyzowanych jagód) zawierał aż 520 g/l cukru, czyli 31 procent potencjalnego alkoholu! Odmiana jest podatna na botrytis i przydatna szczególnie do produkcji win słodkich. Szybko jednak traci kwasowość i stąd rzadko jest używana na wina odmianowe. W kupażach dodaje winom miodowej słodyczy, mocy i ekstraktywności. Według źródeł rumuńskich odmiana została sprowadzona do Cotnari z Tokaju na polecenie mołdawskiego wojewody Stefana I (1457–1504). Genetycznie grasă jest identyczna z rzadką tokajską odmianą kövérszőlő (inaczej fehérszőlő).
  • Băbească neagră (rara neagră). Rumuńsko-mołdawska odmiana czerwonych winogron uważana za bardzo starą i lokalnie używana głównie do wyrobu lekkich, prostych, owocowych win stołowych i kupaży, ale ostatnio wraca w chwale jako odmiana jakościowa. Uprawiana głównie na obszarze historycznej Mołdawi, po obu stronach granicy, w Dobrudży i na Wołoszczyźnie. Nazwa oznacza po rumuńsku „czerwona babcina”, „czerwona babunia”.
  • Fetească neagra. Odmiana czerwona uprawiana dziś w całej Rumunii. Uważana za bardzo starą i dość powszechną do wyrobu wszystkich typów win, od lekkich i owocowych po cięższe, dłużej dojrzewające. Ostatnio spotykana coraz częściej także poza Rumunią. Na miejscu jest uważana za najlepszą czerwoną odmianę, jeśli do produkcji wina podejdzie się poważnie i nowocześnie. Fetească neagră oznacza po rumuńsku „dziewczęca czarna”.

Artykuły na temat wybranego regionu

Nowy numer

Czas Wina 105

#105

listopad 2019

E-WYDANIE

Zamów e-wydanie miesięcznika Czas Wina

Czytaj na telefonie i tablecie

Prenumerata

Zamów prenumeratę miesięcznika Czas Wina

Zawsze prosto do twojej skrzynki pocztowej

Newsletter

Strona zawiera informacje handlowe dotyczące napojów alkoholowych i przeznaczona jest dla osób pełnoletnich.

Czy akceptujesz te warunki i masz ukończone 18 lat ?