Cichy bułgarski renesans

Usiadłam do pisania o bułgarskich winach i nagle zdałam sobie sprawę z tego, jak trudnego podjęłam się zadania. Jak bowiem podsumować to wszystko, co zdarzyło się od 2007 roku w najuboższym, ale chyba też najbardziej intrygującym kraju południowo-wschodniej Unii Europejskiej?

Istnieje tylko jedno słowo, wystarczająco odpowiednie, aby opisać ten proces – renesans. Wiem, że to komunał, ale też zarazem najtrafniejsze określenie zmian – w dziedzinie kultury i innowacji – jakie dokonały się w świecie bułgarskich win.

Fot. shutterstock.com / Lukash Dmitry Jako redaktor naczelna największej winiarskiej strony internetowej w Bułgarii od pewnego czasu dość często bywam pytana o nowych graczy na rynku. Kim są, co stało się z tradycyjnymi odmianami bułgarskich winorośli, gdzie są rynki zbytu dla naszych win w obecnych czasach? Moi koledzy z zagranicy, nawet ci, którzy uważnie śledzą świat wschodnioeuropejskich win, potrafią wskazać w najlepszym przypadku jedną lub dwie rodzime bułgarskie odmiany (wśród pytań egzaminacyjnych do tytułu Master of Wine musi być chyba takie pytanie…). I tylko paru największych wytwórców. Zazwyczaj jednak nie są do końca pewni, czy stolicą państwa jest Sofia czy Bukareszt. „Och, Bułgaria! (często nazywana „Bulgary”, co nie jest takie złe, jeśli przywołuje na myśl luksusową biżuterię). Czy ona nie leży blisko Grecji? Naprawdę? Nie przypuszczałem…”. Ale najgorzej jest wówczas, kiedy mówię: „Jestem Bułgarką”, i już dwie sekundy później zostaję przedstawiona jako „Julia, dziennikarka węgierska”. Jeśli mam być szczera, mało mnie to obchodzi.
Wszystko to jednak nie miałoby pewnie miejsca, gdyby moi koledzy wiedzieli to, co ja już wiem: że Bułgaria dokonała istotnego postępu w produkcji wina. Współczesny przemysł bułgarski produkuje dziś wina, które można postawić wśród najlepszych z najlepszych, wśród win klasy grand cru(fr.) zbiór, obszar uprawy, parcela, działka.Przeważnie n.... A oto kilka faktów i liczb na dowód powyższego.
Wyobraźcie sobie kraj o rozmiarze 11 tysięcy kilometrów kwadratowych w kształcie małego biegnącego kotka. To jest Bułgaria – mała przestrzeń pomiędzy Grecją i Rumunią. Na zachód od niej rozciąga się Serbia i Macedonia, na wschód zaś – największy skarb – Morze Czarne. To ziemia obdarzona przez naturę bardzo zróżnicowanym krajobrazem i odmiennymi strefami klimatycznymi, uznawana za jedną z pierwszych ojczyzn Vitis vinifera(łac.) winorośl winorodna; nazwa botaniczna: Vitis vinifer... (...). I faktycznie, tutejsza uprawa winorośli i produkcja wina są około dwóch tysięcy lat starsze niż na przykład w Bordeaux. A ponadto, o ileż prostszy jest system apelacyjny!

Na północ od Bałkanu

W środkowej części kraju, z zachodu na wschód rozciąga się pasmo górskie Starej Płaniny zwanej też Bałkanem (stąd Półwysep Bałkański), które dzieli kraj na dwie główne strefy klimatyczne i dwa główne regiony – Bułgarię Północną i Południową. Część północna, o chłodniejszym klimacie, charakteryzuje się winami o wyrazistych aromatach, świeżej i eleganckiej budowie, często z nutą kwiatową, a w wielu zachwycających wypadkach także głęboką mineralnością (tak w białych, jak i czerwonych winach). W przeszłości dominowała tutaj, na Północy, czerwona gamza, znana również jako kadarkaodmiana czerwonych winogron uprawianych głównie w Europie ... (...) w Serbii i na Węgrzech. W obecnych czasach znacznie częściej sadzi się cabernet sauvignonfrancuska, klasyczna, najbardziej rozpowszechniona i popular... (...)cabernet francczerwona odmiana winogron, jedna z bardziej rozpowszechniony... (...), merlota i – co nie jest oczywiście zaskoczeniem – pinot noirjedna z najbardziej rozpowszechnionych i najstarszych czerwo... (...). Polecam uwadze Czytelników także kupaże tych odmian.
W przypadku win białych gra staje się poważniejsza. Warna to nie tylko miasto – perła Morza Czarnego – ale także miejsce, gdzie ulokowało się kilka znanych winiarni. Trzeba tu skosztować rieslinga, sauvignon blancjedna z najbardziej rozpowszechnionych na świecie białych ... (...), traminera i misketa vrahańskiego. W okolicach Ruse zaskakują zapierające dech w piersiach wina z odmian chardonnayfrancuska odmian białych winogron, jedna z najbardziej rozp... (...), aromatycznego traminera oraz miękkie, aksamitne i smakowitymi kupaże win czerwonych.
Jeśli zaś mamy możliwość pokręcić się po okolicy, nie możemy przeoczyć Salla Estate, niedaleko Prowadiji. Jest to prześliczna posiadłość, w której spróbować można smacznych, świeżych win, zarówno białych, jak i czerwonych, ale także posmakować domowego chleba, warzyw z upraw ekologicznych i świeżych owoców. Zachód słońca warto tu oglądać, ciesząc się zarazem widokiem lipicanów – koni rzadkiej rasy, wykonujących godowy taniec (w majątku hoduje się także konie).
Wróćmy jednak do białych win Północy i lokalnej gwiazdy, jaką jest odmiana dimiatnajpopularniejsza, masowo uprawiana i czasami eksportowana o... (...). Jest to szczep mało aromatyczny, ale dobrze zrównoważony, z dobrą kwasowością. Ta biała odmiana stanowi bazę dla unikatowych, przepysznych bułgarskich winiaków. W ich produkcji wciąż prym wiedzie Vinex Preslav – producent bardzo dobrze znany we wszystkich krajach postsocjalistycznych.

Eksperymenty Południa

Fot. shutterstock.com / Dobresum Na Południu z kolei znajdziemy mnóstwo winnic i winiarni we wszelakich możliwych rozmiarach: od małych, przytulnych, butikowych, po innowacyjne, wysoko zaawansowane technicznie, wielkie wytwórnie win wysokiej jakości, w których często powstaje ponad milion butelek rocznie. W ich winogradach krzewy uginają się wprost pod ciężarem słodkich owoców… właściwie każdej możliwej odmiany. Można tam znaleźć tradycyjne szczepy: mawrud, melnik(skrót od: sziroka melniszka losa) bułgarska, lokalna odmi... (...) czy też rubinbułgarska odmiana czerwonych winogron, krzyżówka szczepó... (...), z towarzyszącymi im cabernetami, a także merlotjedna z bardziej rozpowszechnionych i popularnych czerwonych... (...), pinot noir, syrahfrancuska odmiana czerwonych winogron uprawianych głównie ..., malbecfrancuska odmiana czerwonych winogron uprawianych głównie ... (...), tempranillo, sangiovesewłoska odmiana czerwonych winogron.Jest to jedna z najważn... (...), alicante bouchet, grenachehiszpańsko-francuska czerwona odmiana winogron, uprawiana g..., marselan, caladoc… Czego dusza zapragnie.
Swoją drogą, nie jest to złe podejście. Skoro nowoczesna uprawa wciąż opiera się na eksperymentach z glebami i podkładkami, dlaczego nie podjąć prób z najciekawszymi odmianami winorośli? Któż wie, może wielkim przebojem z południowej Bułgarii okaże się syrah? To nie żart – dotychczasowe doświadczenia z tą rodańską odmianą są bardzo obiecujące. Kto ciekawy, powinien poszukać syrahów z winiarni Castra Rubra czy Katarzyna Estate. Castra Rubra ma wspaniałą ofertę mocnych i pełnych potencjału win czerwonych (produkcję nadzoruje tam w końcu sam Michel Rolland!). Katarzyna to nazwa, która z pewnością brzmi polskim czytelnikom znajomo. To inwestycja Polaka, Christophe’a Trylinskiego, a posiadłość nosi imię jego córki Katarzyny.

Trzeba popróbować

Według oficjalnych statystyk w Bułgarii działa blisko dwieście winiarni. Nie jest moim celem wymienianie ich wszystkich w krótkim artykule. Przy całej staranności, prawdopodobnie i tak pominę kogoś ważnego, ale jako patriotka i dziennikarka, nie mogę nie wspomnieć jeszcze choćby o takim producencie jak Edoardo Miroglio
– to Włoch, który dokonał wspaniałych inwestycji w Bułgarii, otworzył pięć zakładów tekstylnych i jedną stylową, bardzo udaną winiarnię na południu.
Najpewniejszym sposobem zaznajomienia się z najlepszymi bułgarskimi winami jest oczywiście ich degustacja – w przeciwnym razie zostaną tylko puste słowa na papierze. Zaś najbardziej praktycznym sposobem na spróbowanie najlepszych win Bułgarii jest odwiedzenie targów DiVino. Degustacja odbywa się pod koniec listopada w Sofii, w ramach festiwalu win bułgarskich.
Aby odnieść sukces w tym, co się robi, trzeba po prostu być najlepszym. A do tego potrzeba dwóch rzeczy: jasnej wizji i konsekwencji w działaniu. Zdaję sobie sprawę, że winonapój uzyskiwany na drodze całkowitej lub częściowej fer... (...) bułgarskie i sukces postawione w jednym zdaniu mogą budzić zdumienie. Wiem jednak na pewno, że nasi producenci mają zarówno spójną wizję, jak i dostatecznie dużo samozaparcia. Nie wierzcie mi jednak na słowo – spróbujcie ich win!

Tłum. Dorota Fenu Rosińska

Julia Kostadinova
Bułgarska dziennikarka winiarska, kiperka i sędzia w międzynarodowych konkursach. Redaktorka „Bacchus Magazine” – jedynego bułgarskiego profesjonalnego pisma winiarskiego. Współorganizatorka DiVino.Taste – jesiennych targów winiarskich w Bułgarii oraz zawodów Best Bulgarian Wine of the Year, którym przewodniczyła ostatnio razem ze Stevenem Spurrierem. Redaguje również internetowy DiVino Magazine.


Bułgarskie wina w liczbach:
Roczne spożycie na głowę: 12 l
Obszar uprawy winorośli: 76 tysięcy ha
Czerwone odmiany: łącznie 58%; pamidpospolita czerwona, lokalna bułgarska odmiana winogron daj... (...) 16%, cabernet sauvignon 14%, merlot 14%, gamza 4%, melnik 3%, ponadto syrah, cabernet franc, pinot noir, sangiovese, tempranillo, malbec, carménère(hiszp. czarne liście) francuska odmiana czerwonych winogro..., feteascǎ neagrǎ
Białe odmiany: łącznie 42%; rkaciteli 14%, dimiat 7%, czerwony misket 6%, muscatjedna z najstarszych, najpopularniejszych i najbardziej rozp... ottonel 5%, chardonnay 3%, ponadto ugni blanc, aligotéfrancuska odmiana białych winogron uprawiana głównie w Bu... (...), rieslingbiała odmiana winogron uważana za jedną z najlepszych i n...traminerodmiana białych winogron uprawianych głównie w północne..., viognier, pinot grigio, marcelan, grenache blanc
Eksport: ok. 80% (Rosja, Rumunia, Czechy, Polska i Wielka Brytania)