Fanuszki suchej milerki

tekst ukazał się w „CW” nr 95, październik – listopad 2018 | kup ten numer | prenumerata | e-wydanie

Morawy są inne. Przede wszystkim są winne, a nie piwne, w szczególności południowa ich część. To kraina wina i winorośli uprawianej tu od czasów rzymskich. Tutejsza ludność spędza równie dużo czasu w winiarniach, jak Czesi w piwiarniach. | fot. annie_zhak / shutterstock
Morawy są inne. Przede wszystkim są winne, a nie piwne, w szczególności południowa ich część. To kraina wina i winorośli uprawianej tu od czasów rzymskich. Tutejsza ludność spędza równie dużo czasu w winiarniach, jak Czesi w piwiarniach. | fot. annie_zhak / shutterstock

Jakoś tak już jest, że dla Polaków język czeski wydaje się zabawny. Być może ten fakt w połączeniu z dużą lekkością bytu Czechów powoduje, że w narodowej świadomości nasi południowi sąsiedzi wywołują u nas raczej pozytywne skojarzenia i reakcje. Prawdziwy Czech to dla nas sympatyczny pan w średnim wieku, z całkiem poważnym brzuszkiem wynikającym z wielogodzinnych nasiadów w lokalnej piwiarni.

Paweł Gąsiorek | fot. J. Poremba
Zapewne ten obraz jest zupełnie poprawny w odniesieniu do samych Czechów. Mało jednak zdajemy sobie sprawę z faktu, że stanowią oni tylko część populacji kraju. Druga część – co prawda mniejsza, ale winiarsko ważniejsza – to Morawianie. Kiedy na Morawach mówią „Czechy” – wszyscy rozumieją, że chodzi o krainę w zachodniej części kraju z Pragą, Karlowymi Warami, czy Hradcem Králové na czele. Morawy to dla nich nie Czechy. Trzeba zawsze pamiętać, by w odniesieniu do państwa używać nazwy „Republika Czeska”, a nie „Czechy”.

Morawy są inne. Przede wszystkim są winne, a nie piwne, w szczególności południowa ich część. To kraina wina i winorośli uprawianej tu od czasów rzymskich. Tutejsza ludność spędza równie dużo czasu w winiarniach, jak Czesi w piwiarniach. Na stołach królują głównie białe wina. Bez cienia kompleksu zgrabnie bohemizują nazwy znanych międzynarodowych odmian. I tak pinot blanc to u nich rulandské bílé, sankt laurentaustriacka odmiana czerwonych winogron uprawianych także w ... to svatovavřinecké, a znany poczciwy riesling przemienia się w ryzlinka. Triumf święcą wszystkie aromatyczne odmiany. Dużo jest morawskiego muskata i traminera zwanego tu z czeska traminem. Popularny jest szczególnie tramin červený, z którego zgodnie z czeską logiką powstaje wino białewino gronowe otrzymywane z białych odmian winogron i – zn... (...). Na szczególną uwagę zasługuje odmiana pálavaśrodkowoeuropejska odmiana białych winogron uprawiana w ni... (...). To szczep stworzony w Instytucie Winiarskim w Velkich Pavlovicach przez inżyniera Veverkę. Stanowi genetyczną mieszankę odmian traminer i müller-thurgau. Dzisiaj stanowi narodową dumę i widoczny wkład Morawian w światowe winiarstwo. Podczas ostatniego konkursu win magazynu „Decanter”, uważanego za jeden najbardziej wymagających na świecie, pálava produkowana w winiarni Sonberk uznana została za najlepsze winonapój uzyskiwany na drodze całkowitej lub częściowej fer... (...) konkursu w kategorii win aromatycznych. Warto zresztą odwiedzić tę winiarnię. Interesująca nie tylko ze względu na jakość produkowanych tu win, ale też z uwagi na architekturę. Parę lat temu została uznana za najciekawszy obiekt architektoniczny przez Czeskie Stowarzyszenie Architektów. Z rozległego tarasu winiarni rozciąga się widok na rzędy równo przyciętych winogron, a w tle rysują się wyraźnie wzgórza Pálavy.

Czesi, podobnie jak Polacy, lubują się w winach półwytrawnych i półsłodkich. Jest to dość zrozumiałe w północnej krainie, gdzie wina mają bardzo wysoką kwasowość. Resztkowy cukier pozwala zrównoważyć kwasy, a wino zachowuje bardzo przyzwoitą równowagę. Jednak coraz wyraźniejszy jest trend produkcji win wytrawnych. Wielu ambitnych winiarzy z dumą podkreśla, że nie produkują w ogólne win półwytrawnych czy – nie daj Bóg – półsłodkich. Wymaga to dużo więcej starań w winnicy, przede wszystkim mocnego ograniczania wydajności, by otrzymać odpowiedni materiał do produkcji wina. Ci, którzy to potrafią robić, uzyskują naprawdę świetne efekty. Spotkać tu można wybitne rieslingi czy chardonnayfrancuska odmian białych winogron, jedna z najbardziej rozp... (...).

Na koniec pytanie. Czy wiecie Państwo jak po czesku powiedzieć „kibice piłkarscy”? To „fanuszki kopanej”. Siedząc kilka dni temu na wspomnianym powyżej tarasie winiarni Sonberk, prowadziliśmy luźną rozmowę z tamtejszą młodą sommelierką. Od niej dowiedziałem się, że Czesi od lat uwielbiają stworzoną w Niemczech odmianę müller-thurgau, a ostatnio jej wytrawną formę. Po czesku to będzie „Fanuszki suchej milerki”.