Skrajności dzielone pospołu

Choć Mendozę i Patagonię dzieli niemal wszystko, wiele cech, a szczególnie wyzwań, mają wspólnych. Mendoza stara się uwolnić od malbekowej monokultury.

Patagonia niczego zmieniać nie musi, bo nic nie ma – winiarsko region w zasadzie dopiero powstaje, stąd jego image kształtują lokujące się tu coraz chętniej nowe winiarnie i kultowi enolodzy z całego świata.

Mendozę od Patagonii różni właściwie tylko to, że pierwsza leży w Mendozie, a druga – w Patagonii. To tak w skrócie. Jednak z powyższego wypływają niemal wszystkie i bardzo głębokie odmienności. Dodać tylko warto, że dzielą oba regiony tysiące kilometrów. A co za tym idzie – ukształtowanie terenu, stosunek do wody i klimat, które determinują ludzką aktywność. Różnice – jeśli je definiować samymi terminami – nie wydają się wszak duże, inność polega intensywności ich występowania.

Mendoza
Region jest pozornie jednym z najbardziej niesprzyjających obszarów do uprawy winorośli na świecie. To właściwie kamienisto-żwirowa pustynia, która żyje tylko dzięki obfitości wody spływającej licznymi kanałami z andyjskich lodowców. Dzięki niej żyje miasto Mendoza, chyba jedyne takie na ziemi, gdzie – inaczej niż w Wenecji – kanały z wodą umiejscowiono pod fundamentami całego ludzkiego skupiska. Opady są tu tak małe, że nikt w zasadzie nie zawraca sobie nimi głowy – caFot. Bodegas Malmałą wodę czerpie się spod ziemi, ze studni, które nawadniają pola.
Dla lokalnego winiarstwa ma to dodatkowe, wielkie znaczenie – jest to jeden z niewielu obszarów na ziemi, gdzie nie rozwija się filokseragatunek mszycy, niezwykle groźny szkodnik winorośli.Atak m... i winorośle bardzo często nie są szczepione. Brak opadów, wietrzny i dość surowy podandyjski klimat sprawiają, że także inne choroby atakują rzadziej, dlatego opryski są zwykle bardzo słabe.
Dlaczego pochodząca prawdopodobnie z okolic Cahorsfrancuskie, wyłącznie czerwone wino klasy AOP z Regionu P... (...) odmiana malbecfrancuska odmiana czerwonych winogron uprawianych głównie ... (...), a przynajmniej tam dziś najbardziej rozpoznawalna w Europie, trafiła właśnie do Mendozy i ją całkowicie zawojowała – jest kwestią nierozstrzygalną. Najprawdopodobniej to czysty przypadek, bowiem leżące na wzgórzu Cahors klimatycznie – i szerzej – siedliskowo nie ma nic wspólnego z podandyjską niszą. A jeszcze mniej, czyli mniej niż nic, z winogradami w Bordeaux, gdzie malbec był kiedyś podstawą tamtejszych win, a i dziś jest ciągle szczepem tam autoryzowanym. Do niedawna Mendoza była malbekową monokulturą (przynajmniej w wypadku win jakościowych), zaś sam region odpowiada do dziś za 60 procent argentyńskiej produkcji i aż 80 procent całego winiarskiego eksportu z tego kraju! Z czym więc konsumenci mają kojarzyć ten region, jak nie z malbekiem?

Patagonia
Fot. Bodega Enrique VollmerWiniarska Patagonia z górami nie ma absolutnie nic wspólnego, choć geograficznie swoją część Andów posiada. Leży między oceanem a górami, w najbardziej płaskiej części Argentyny.
Płynąca przez winiarską Patagonię rzeka Río Negro (do której pod miastem Neuquén wpada Río Neuquén) to jedna z dziwniejszych rzek. Jest nawet miejscami szeroka, czasami tworzy małe rozlewiska, by za chwilę wrócić do głównego nurtu. Jednak ma się wrażenie, jakby w ogóle nie interesowała się obszarami, przez które płynie, wygląda niczym Kanał Sueski – sama niczego w zasadzie nie nawadnia. Wije się leniwie przez kamienisto-żwirową pustynię, przy jej brzegach nie widać żadnej specjalnej aktywności rolniczej, pól, winnic czy sadów. Tylko czasami w zakolach pojawia się nieco dzikiej zieleni, trochę traw i krzewów.
Rzecz jasna – skreślanie jej lub nazywanie bezużyteczną byłby sporym nadużyciem. Dzięki m.in. Río Negro i podobnym ciekom w regionie w ogóle funkcjonują miasta i istnieje rolnictwo. Rzeka jest spiętrzana w wielu miejscach, z niej uprawy poprzez kanały czerpią wodę do zraszania sadów i winnic. Region Patagonii jest jednym z najbardziej wietrznych na świecie, co – podobnie jak w Mendozie – chroni winogrady przed wieloma chorobami, ale też może zagrażać zwłaszcza młodym winnicom. Dlatego często sadzi się tu leśne przecinki, by ograniczyć nieposkromioną siłę wiatrów. Czasami jednak te wiatry bywają zbawienne – jeśli ciągną z zachodu, są cieplejsze, to tzw. La Zonada – ciepły wiatr znad zimnych Andów.

Nowe wyzwania
Jeśli porównać zatem Mendozę z Patagonią, warunki w obu są zbliżone – suche i kamieniste, ale na południu występują niekiedy w nadmiarze, klimat jest ostrzejszy, zimniejszy. Mendozę czeka wielka zmiana oblicza, co już wyraźnie się zaznacza. Zmiana oblicza jako regionu monokulturowego, z malbekiem jako odmianą niemal rodzimą. I zupełnie nie dlatego, że coś złego stało się z jakością tamtejszych win, przeciwnie – Mendoza coraz wyraźniej dzieli się na kolejne apelacje, szuka terenów wyższych, na zboczach wulkanów (Tupungato), i pnie się coraz odważniej na andyjskie stoki. Po prostu wydaje się, że malbec nieco się znudził, osłuchał i przejadł. Kiedyś był nowością, czymś zupełnie nieznanym w Europie (występował w głównie w kupażach) i Ameryce Północnej. Dziś, jeśli słyszymy nazwę regionu, od razu w domyśle mamy malbeka. Dlatego do dobrego tonu należy teraz pokazać na przyjęciu coś innego z Mendozy. Stąd sadzi się coraz więcej odmian międzynarodowych, a szczególnym wzięciem cieszą się wina kupażowane. Pojawia się również sporo win białych, z którymi ten fragment Argentyny nie był nigdy utożsamiany.
Fot. Bodega Enrique VollmerW czasach, kiedy malbeka w ogóle kojarzono z Mendozą i świat się go domagał coraz więcej, również w odległej Patagonii posadzono go sporo i starano stąd wysyłać w świat. Zapominając na początku, że ten znacznie chłodniejszy region o wiele bardziej zdatny jest pod uprawy odmian zimnolubnych, takich jak pinot noirjedna z najbardziej rozpowszechnionych i najstarszych czerwo... (...) czy chardonnayfrancuska odmian białych winogron, jedna z najbardziej rozp... (...).  Wygląda na to, że pinot będzie tu wkrótce rządził bezwzględnie – już jest o nim coraz głośniej w świecie. Nie tylko z powodu tej odmiany, ale także z faktu, że ściągają tu za nią największe nazwiska świata wina. Wystarczy wspomnieć o młodym Piero Incisie della Rocchetta, bratanku słynnego Mario Incisy – tego od Sassicai (Tenuta San Guido) z toskańskiego Bolgherimiasteczko oraz niewielki nadmorski obszar i gmina w środko.... W jego winiarni Chacra pomaga mu chyba jeszcze ciekawsza postać – rodowity Duńczyk Hans Vinding–Diers, kuzyn Petera Sissecka, bardziej znanego z Ribery del Duero jako Pingus. Patagonię jako swoją siedzibę wybrała wielka wytwórnia Fin del Mundo, która ciągle się rozrasta i buduje nowe winiarnie. Jest też rodzina Schroederów i słynna wytwórnia Umberto Canale. W Patagonii powstaje także coraz więcej win musujących.
Z krajów Ameryki Południowej jedynie Chile od początku postawiło na wieloodmianowość – nie tylko szczepy typowo międzynarodowe, ale na wszystkie możliwe odmiany, jakie tu urosną, a udaje się tu niemal wszystko. Podobną drogą podąża Brazylia, zmieniają się mocno winogrady Urugwaju. I to samo czeka Argentynę.
Jedyną może rzeczą, która wyraźnie odróżnia Patagonię i Mendozę, to fakt, że ta pierwsza jest romantycznym i bardzo atrakcyjnym miejscem dla odludków, wędrowców, archeologów i paleontologów, bo w wykopaliskach kości dinozaurów Patagonia dawno przegoniła mongolską pustynię Gobi. Południowa wielka zmarzlina przyciąga rzesze turystów zjeżdżających tu, by obejrzeć doroczny festiwal pękających lodowców. Na zachodzie Patagonii, u stóp Andów, znajdują się jedne z najpiękniejszych na świecie kurortów turystycznych, z perełką i marzeniem wielu wczasowiczów – Bariloche.

Mendoza

Stolica – Mendoza
Klimat – kontynentalno-półpustynny, z bardzo suchymi latami i wilgotnymi zimami
Gleby – piaszczyste, kamieniste, gliniaste, wulkaniczne
Położenie winnic – około 700–1500 m n.p.m. (i wyżej)
Średnia opadów – 500 mm, całość winogradów jest nawadniana
Powierzchnia winnic – 145 tys. ha
Średnia temperatura roczna – 16°C
Ważniejsze apelacjo-okręgi (mikrorejony) – Valle Central, Luján de Cuyo (z Agrelo), Maipú, Mendoza (okolice stolicy), Valle de Uco (z Tupungato)
Główne odmiany winoroślVitis vinifera..i – białe: torrontésargentyńska odm. białych winogron, uważana, obok malbeka,... (...), chardonnay, sauvignon blancjedna z najbardziej rozpowszechnionych na świecie białych ... (...), viognier; czerwone: malbec, merlotjedna z bardziej rozpowszechnionych i popularnych czerwonych... (...), cabernet sauvignonfrancuska, klasyczna, najbardziej rozpowszechniona i popular... (...), cabernet francczerwona odmiana winogron, jedna z bardziej rozpowszechniony... (...), petit verdot
Eksport – niemal całość produkcji

Patagonia

Stolica – Neuquén
Klimat – kontynentalny, im dalej od morza i bardziej na południe, tym zimniejszy
Gleby – kamieniste, gliniaste, wapienne, żwirowe
Położenie winnic – 240–350 m n.p.m.
Średnia opadów – bardzo różna, zależnie od położenia; region jest bardzo suchy, a winnice nawadniane
Powierzchnia winnic: około 4,7 tys. ha
Regiony winiarskie (apelacje): Neuquén (1,7 tys. ha), Río Negro (ok. 2,8 tys. ha) i La Pampa (ok. 200 ha)
Uprawiane odmiany – białe: chardonnay, sauvignon blanc, semillón, viognier, czerwone: cabernet franc, malbec (ok. 40% upraw), merlot, pinot noir, syrahfrancuska odmiana czerwonych winogron uprawianych głównie ... i cabernet sauvignon. Próbuje się uprawiać także gewürztraminera i pinot gris.