Morawy – polska furtka do winiarskiego świata

Zamek Valtice | © fot. shutterstock / PeterVrabel

Morawy Południowe, podobnie jak wiele winiarskich krain Europy, zawdzięczają swoją różnorodność kulturze pogranicza, w tym wypadku Czech, Słowacji i Austrii. Chociaż o regionie między Brnem a Mikulovem nie rozpisują się wielcy winiarscy publicyści, to dla Polaków Morawy stanowią furtkę do winiarskiego świata. Są tak bliskie, że mijamy je, pędząc w kierunku słonecznego Południa Europy.

Tysiąc lat historii

Rozpostarte na wzgórzach pomiędzy Karpatami a Alpami Morawy Południowe to miejsce, gdzie uprawa winorośli kultywowana jest nieprzerwanie od tysiąca lat. Swojego winiarskiego przodka Czesi upatrują w świętym Wacławie, którego żywot przypada na przełom IX i X wieku. Historia i kultura wina przez stulecia kształtowana była tu przez klasztornych mnichów. Benedyktyni, cystersi i templariusze budowali klasztory przy traktach wiodących z dawnych terenów Cesarstwa Rzymskiego w stronę Bałtyku. Przyjazny klimat pozwalał na zakładanie winogradów w przykościelnych majątkach. I choć dzisiejsi Czesi to niezbyt religijny naród, Morawy wciąż pozostają ostoją chrześcijaństwa – być może winonapój uzyskiwany na drodze całkowitej lub częściowej fer... (...) miało w tym swój udział.

Planujesz wyprawę na Morawy? Zobacz tę propozycję.

Klasztorne wino not dead!

Ruszając tropem klasztornego winiarstwa, warto się udać do miasta Rajhrad i winiarni Rajhradské klášterní. Miejsce z pozoru zwyczajne – odnowiony socrealistyczny magazyn przy ulicy Štefánikovej. To jednak tylko wierzchołek góry lodowej kryjący ponad 500-letnie rozległe piwnice (czes. sklepy). Wina powstają tu z winogron rosnących na rajhradzkich wzgórzach okalających założony w średniowieczu klasztor benedyktynów. Dzisiejsi właściciele Marek i Jiří tworzą wina kuszące owocowością, świeże i mineralne. Przepysznie słone Chardonnayfrancuska odmian białych winogron, jedna z najbardziej rozp... (...) Sur Lie Barrique(fr.) beczka, baryłka.Typ francuskiej beczki o pojemności ... (...) przywodzi na myśl skały wapienne, które znajdują się w otoczeniu winnicy. Owocowa, intensywna, krągła w ustach i karminowa Frankovka Exclusive z późnego zbioru charakterem przypomina wino nowoświatowe. Entuzjaści białych win słodkich rozsmakują się w Scholastyce, aromatycznym kupażu odmian müller-thurgau i muszkatu morawskiego.

Morawskie apelacje

Region Moraw Południowych dzieli się na cztery podregiony: Znojemski, Mikulowski, Wielkopawlowicki i Słowacki. W ich obrębie znajduje się dziewięć apelacji VOC (Víno originální certifikace), będących odpowiednikiem francuskiego AOC. Ten stosunkowo nowy system certyfikacji został utworzony w 2009 roku i może być pożyteczną wskazówką podczas układania trasy wycieczki. W regionie dominują białe odmiany o niemieckim rodowodzie: müller-thurgau, veltlínske zelené (grüner veltlineraustriacka, najpopularniejsza w tym kraju odmiana białych w... (...)), ryzlink rýnský (riesling) i ryzlink vlašský (welschriesling). Dwie ostatnie potrafią dać wina pełne, często wzbogacone o kilka gramów cukru resztkowegoekstrakt cukrowy.Niesfermentowany cukier pozostały w winie ..., dzięki czemu bardzo przyjemne do picia. Najpopularniejszy czerwony szczep to frankovka (kékfrankos, blaufränkischaustriacka odmiana czerwonych winogron, uprawiana głównie ... (...)). Jest to późna odmiana, która daje wina bardzo owocowe, z wiekiem nabierające harmonii i aksamitności.

czeski sklep, Chvalovice | © Che, Wikmedia Commons
czeski sklep, Chvalovice | © Che, Wikmedia Commons

Krajobraz Moraw Południowych to wzgórza porośnięte winnicami, poprzecinane wioskami i miasteczkami z ciasną zabudową parterowych domków. Drewniane szyldy informują, w których domach spróbować można morawskiego wina. Winiarze zachęcają do odwiedzin, jeśli jednak brakuje śmiałości do bezpośredniej konfrontacji, warto wybrać się na jedną z ponad stu odbywających się w regionie imprez winiarskich. Dla morawskich win liczy się nie tylko klimat, jakość owoców i terroir, ale również piwnica, w której dojrzewają wina. Każdy tamtejszy winiarz z tradycjami ma podziemny „sklep”, który odziedziczył po przodkach. Wyjątkowy mikroklimat piwnic nadaje winom charakterystyczny aromat, który początkowo może przeszkadzać w trakcie degustacji, jednak z czasem docenimy jego walory.

Barokowe bogactwo

Zanim jednak udamy się na zwiedzanie winiarni, warto odbić od głównej trasy na Brno i udać się do urokliwego Kromieryża. To dawne miasto biskupie może pochwalić się trzema zabytkami z listy światowego dziedzictwa UNESCO. Znajdują się tu imponujące kompleksy ogrodowo-parkowe: wyniosłe barokowe labirynty w Ogrodzie Kwiatowym oraz starodrzew Ogrodu Zamkowego, po którym przechadzają się pawie.

Ogrody w Kromieryżu to doskonałe preludium przed zwiedzaniem Areału Lednicko-Valtickiego, następnego zabytku UNESCO. Czeka tu prawdziwa uczta architektoniczna. Kompleks składa się z monumentalnych zamiejskich posiadłości epoki baroku i romantyzmu, np. ujmującego dynamiczną fasadą Château Valtice oraz neogotyckiej rezydencji w Lednicach. Jego twórcami była potężna rodzina Liechtensteinów. Zespół pałacowo-parkowy rozpościera się na setkach hektarów nad rzeką Dyją i pozostaje wciąż nieodkrytą perłą Europy. Jeziora, monumentalne pałace i romantyczne budowle, pośród których znajdziemy stylizowany średniowieczny zamek, minaret, świątynie Apollina i Trzech Gracji – to podróż przez style architektoniczne z okresu między XVII a XX wiekiem.

Wino na co dzień i od święta

Kluczowym punktem pobytu na Morawach są odwiedziny w lokalnych winotekach. By docenić piękno tego regionu, powinniśmy spoglądać na nie z perspektywy mieszkańców, którzy bynajmniej nie stronią od lampki wina czy kufla świeżo utoczonego piwa. Spragnieni wielkich winiarskich doznań obowiązkowo powinni udać się do valtickich piwnic pałacowych, gdzie przez cały rok odbywa się Salon Win Republiki Czeskiej. Niezwykła degustacja, która daje możliwość spróbowania i zakupienia stu najlepszych etykiet w kraju, będzie pouczającym doświadczeniem. Gdy zgłębimy już tajemnice win morawskich, nasz wzrok bezwiednie powędruje na południe, gdzie rozpościera się kolejny region winiarski: Weinviertel, ale to już zupełnie inna historia…

winnica Sonberk | fot. archiwum
winnica Sonberk | fot. archiwum