Ojczyzna torrontésa riojano

Winiarska Argentyna to obecnie aż dziewięć regionów: na północy – Salta, Catamarca i Tucumán, w strefie Cuyo (środkowa część pogórza Andów) – La Riojahiszp. czer. DOCa z regionu Rioja, prod. z wszystkich czerw.... (...), San Juan i Mendoza, a w Patagonii – Neuquén, Río Negro i La Pampa.

To również około 300 tysięcy hektarów winnic i 14 milionów hektolitrów wina co roku. Obecnie bodaj najbardziej prężny rozwój notują dwie prowincje – La RiojaLa Rioja – Hiszpania – reg. winiarski w pn.-środ. Hiszp... i San Juan.

Fot. Wines of Argentina/Garcia BetancourtLa Rioja, gdyby ją chcieć umiejscowić wedle jej większych (ale nieco dalszych) sąsiadów, leży na północ od Mendozy i na południe od Salty. Podobnie jak San Juan, usytuowana jest pomiędzy górskimi łańcuchami Aconquija i Velasco. Ma stosunkowo dużą powierzchnię, bo prawie 90 tysięcy km² – jednak winnice zajmują tylko około 65 km².

Geografia historyczna

La Rioja jest uznawana za najstarszy region winiarski w Argentynie. Jego historia sięga XVI wieku, kiedy to hiszpańscy konkwistadorzy podbijali te tereny. Jeden ze zdobywców – Juan Ramírez de Velazco (pochodzący z hiszpańskiej La Riojy) założył w 1591 roku miasto Todos los Santos de la Nueva Rioja. Najpierw należało ono do Wicekrólestwa Peru. Z czasem nazwę skrócono i pozostała La Rioja. Pod koniec XVIII wieku region znajdował się pod administracją prowincji Córdoba i zamieszkiwało go około 10 tysięcy mieszkańców. Ostatecznie przyłączył się do Argentyny w 1853 roku.
Winnice w La Rioja znajdują się głównie w małych nawadnianych dolinach na zachodzie regionu, pomiędzy górami Velasco na wschodzie i Famatina na zachodzie. Położone są nieco niżej niż w regionie Salta, bo pomiędzy 800 a 1700 m n.p.m. Klimat jest tu suchy, ale łagodny o umiarkowanych temperaturach, od średniej 7,7°C w zimie do średniej 23°C latem. W subregionie Chilesito dumę stanowią jedne z najstarszych winnic w kraju, gdzie średnica pni winnych krzewów porównywalna jest do dorosłego drzewa.

Szczep narodowy

Fot. Wines of Argentina/Carlos Calise SunsetWinoroślVitis vinifera.. uprawia się na dwa sposoby: uprzemysłowiony i tradycyjny (domowy wyrób win na własne potrzeby). W samym regionie La Rioja jest 30 winiarni, przy czym tylko pięć z nich jest znanych nie tylko lokalnie i eksportuje wina za granicę. Jednak produkcja jest niemal całkowicie zdominowana przez spółdzielnię winiarską La Riojana, zrzeszającą ponad 700 winiarzy i dysponującą ponad 4,5 tysiącami hektarów winnic. Jeszcze do niedawna większość win spółdzielnia sprzedawała na rynku wewnętrznym, ale od 2000 roku, gdy eksport wzrósł rocznie do około 6 milionów butelek (272 533 litrów, co stanowi 11,7% całkowitej produkcji), można zaobserwować zdecydowaną poprawę jakości win. Chyba najbardziej znaną winnicą w La Rioja jest Bodega(hiszp.) piwnica, winiarnia, firma winiarska.. Menem należąca do byłego prezydenta Argentyny.
Chlubą całej winiarskiej Argentyny jest torrontésargentyńska odm. białych winogron, uważana, obok malbeka,... (...) – odmiana białych winogron. Powszechnie uważany jest – obok malbeca – za odmianę narodową, a przecież tak naprawdę „narodowy” sensu stricto jest tylko torrontés. Badania DNA przeprowadzone na kalifornijskim uniwersytecie Davis potwierdziły bowiem ostatecznie, że to szczep rdzennie argentyński, powstały na skutek samorzutnej krzyżówki archaicznej odmiany criolla (paíshistoryczna odmiana południowoamerykańska, „koń” poci... (...)) z muskatem aleksandryjskim. Występuje w trzech pododmianach: torrontés riojano (najważniejszy i najlepszy), torrontés sanjuanino i torrontés mendocino. La Rioja jest oczywiście domem torrontesa riojano, który stanowi 35 proc. całkowitego areału upraw. Jeśli jego zbiór jest wczesny, daje wina o aromatach owocowych, jeśli późny – w winie dominują aromaty kwiatowe.

Spór bez sensu

W kontekście najpopularniejszej odmiany w La Rioja – tym bardziej że jej kolor jest biały – zadziwia spór, jaki toczył się przez 12 lat pomiędzy hiszpańskimi a argentyńskimi winiarzami. Ci pierwsi zaczęli niepokoić się wzrastającą popularnością win oznaczonych nazwą La Rioja Argentina. W 1999 roku Consejo Regulador de la Denominación de Origen Rioja wystąpiło do sądu przeciwko używaniu nazwy regionu w odniesieniu do Argentyny. Tłumaczono, że w ten sposób klienci są wprowadzani w błąd, bo Rioja kojarzona jest z winami hiszpańskimi.
Fot. Fot. Wines of Argentina/Stock Photos GGPSąd po długiej batalii ostatecznie oddalił skargę, uznając, że nazwa La Rioja Argentina znajdująca się na etykiecie butelkityp butelek o różnym kształcie, pojemności i kolorze, pr... wystarczająco odróżnia argentyńskie trunki od pochodzących z Hiszpanii. Poza tym istnieje jeszcze kwestia koloru – rioja hiszpańska to najczęściej czerwone tempranillo, podczas gdy rioja argentyńska to często biały torrontés. Trzeba chyba być analfabetą bądź niewidomym, by te dwa wina pomylić – argumentowali Argentyńczycy i proces wygrali.
Tylko biedni winiarze ze szwajcarskiego Champagne ciągle nie mogą używać nazwy własnego miasteczka na butelkach wina, które produkują. Producenci francuskiego szampana twardo stoją na straży swoich bąbelków. Uległ im także francuski dyktator mody Yves Saint Laurent, gdy chciał wprowadzić na rynek swój nowy zapach Champagne, zamknięty w buteleczce w kształcie korka od szampana. Projektant przegrał proces o kradzież znaku firmowego i perfumy zniknęły ze sklepów. A gdy ich nazwę zmieniono, pojawiły się ponownie na rynku jako Yvresse w tendencyjnej pękatej buteleczce…


La Rioja

Areał winnic: 6473,9 ha (2012 rok)
Klimat: suchy, krótkie zimy, bardzo gorące lata (do 34.9ºC)
Gleby: osadowe, gliniaste iły, piaszczyste
Położenie winnic: 800–1700 m n.p.m.
Średnie temperatury roczne: 18ºC
Średnia opadów: 130 mm/rok
Główne ośrodki produkcji: Nonogasta, Chilecito, Famatina i Antinaco
Główne odmiany: torrontés riojano, bonarda, malbecfrancuska odmiana czerwonych winogron uprawianych głównie ... (...), syrahfrancuska odmiana czerwonych winogron uprawianych głównie ..., cabernet sauvignonfrancuska, klasyczna, najbardziej rozpowszechniona i popular... (...)
Struktura produkcji: 85% wina czerwone, 15% białe
Roczna produkcja w litrach: 2010 – 1,75 mln, 2011 – 3,26 mln, 2012 – 2,66 mln