Maipo. Spojrzenie w przyszłość

tekst ukazał się w „CW” nr 101, lipiec 2019 | kup ten numer | prenumerata | e-wydanie

Cajon del Maipo Chile
Cajon del Maipo, Chile | fot. shutterstock / Toniflap

Zaledwie czterdzieści minut samochodem od Santiago, na jego obrzeżach, znajdują się jedne z najbardziej prestiżowych winnic Ameryki Południowej. Maipo Alto to ponad sto lat historii Chile przeplatanej z produkcją Jego Wysokości Cabernet Sauvignonfrancuska, klasyczna, najbardziej rozpowszechniona i popular... (...). To stąd pochodzi większość chilijskich Icon Wines. Dlaczego region ten jest tak ważny dla winiarstwa chilijskiego?

Rzeka, dzięki której wszystko się zaczęło

Zielona dolina znajduje się na południowy wschód od stolicy Chile – Santiago. Region zawdzięcza swoją nazwę rzece Maipo, spływającej ze stromych szczytów górskich, bowiem większość winnic porasta prastare tarasy usytuowane w jej kanionie.

Chilijska mapa winiarska podzielona jest na trzy strefy (od północy kraju aż po Patagonię), i tak mamy Maipo Alto u podnóży Andów, Maipo Entre Cordilleras między młodymi geologicznie Andami a starym pasmem Gór Nadbrzeżnych oraz Maipo Costa (choć wciąż oficjalnie ta apelacjakontrolowana nazwa pochodzenia.. nie istnieje, to niektóre winnice zaczynają nasadzać tereny u ujścia rzeki do oceanu).

Winiarstwo w Chile – historia, regiony, klasyfikacja. Czytaj w dziale Wiedza o winie.

W klimacie wpływ gór przejawia się efektem ocieplenia winnic zimą i wiosną, a schłodzenia w miesiącach letnich. Ocieplenie powstaje w wyniku ruchu ciepłego i suchego powietrza, które przetacza się z wnętrza pasma górskiego do doliny. W dolinie Maipo wiatr ten nazywa się Raco. Jest to kluczowy czynnik, ponieważ wiosną ociepla winnice w okresie pączkowania winorośli.

Oba chilijskie pasma górskie mają odmienny wiek geologiczny i tworzą prawdziwą mozaikę gleb osadowych. W pasie centralnym doliny klimat jest bardziej suchy ze zdecydowanie mniejszymi opadami niż w Maipo Alto. W tej części Maipo głównie uprawia się odmiany czerwone, takie jak cabernet sauvignon czy carménère(hiszp. czarne liście) francuska odmiana czerwonych winogro.... Wyróżniają się wyraźnymi taninami, soczystością i czekoladowymi nutami.

W drugiej połowie XIX wieku Chile uzyskało niepodległość. Z racji awersji do tego, co hiszpańskie, trendy i mody podpatrywano we Francji. Nie inaczej było w kwestii win.

Rzeka Maipo kończy swój bieg w Pacyfiku. Stosunkowo nieliczne winnice można znaleźć na tym odcinku rzeki, na południowy zachód od Santiago. Jedną z nich jest Chocalan. Winogrady w tym regionie wydają się opierać o mniejsze, nisko położone wzgórza, które wznoszą się między Andami a pasmem przybrzeżnym. Chroni je to przed bezpośrednimi wpływami morskimi. Obszar ten jest oddzielony od regionu San Antonio na zachodzie polityczną (a nie geograficzną) granicą, która oddziela region metropolitalny od regionu Valparaíso. Panuje tu klimat śródziemnomorski z glebami piaszczystymi i żwirowymi na wschodzie; więcej glin znajdziemy natomiast na zachodzie.

Panują tu wspaniałe warunki dla odmian takich jak cabernet sauvignon, carménère i syrahfrancuska odmiana czerwonych winogron uprawianych głównie .... Tu nie znajdziemy słynnych eleganckich i jedwabistych tanin Maipo Alto, ale za to jest eksplozja świeżości, nuty ziołowe i kwiatowe.

Wiek XIX

Uprawa winogron do Maipo Alto zawitała w latach trzydziestych XIX wieku, czyli jakieś trzysta lat później niż na południe kraju, gdzie jezuici obsadzali pagórki Bío-Bío prostymi odmianami śródziemnomorskimi już w XVI wieku. W stolicy kraju, Santiago, lokalna arystokracja i ludzie zamożni mieszkali w ciągu roku, zaś na lato wyprowadzali się do letnich posiadłości właśnie w Maipo Alto, w kanionie rzeki o tej samej nazwie Cajon del Maipo (do dziś jest jednym z ulubionych kierunków na krótki wypad czy przejażdżkę; latem to bogactwo basenów termalnych, centrum sportów takich jak rafting czy hiking oraz raj dla miłośników podziwiania rozgwieżdżonego nieba, zimą zaś – epicentrum białego narciarskiego szaleństwa). Także i dziś można znaleźć wśród winnic casony, czyli ogromne, kolonialne domy budowane według ówczesnych trendów architektury europejskiej, w wielu wypadkach także według projektu francuskiego bądź włoskiego architekta.

Druga połowa XIX wieku to czas rozkwitu intelektualnego kraju. Chile dopiero co otrzymało niepodległość od korony hiszpańskiej. Uczyło się demokracji. Następował rozwój nauki i sztuki. Jak to zazwyczaj w krajach Nowego Światapopularne, zbiorcze określenie pozaeuropejskich państw win... bywa, podpatrywano mody oraz trendy na starym kontynencie. Z racji awersji do tego, co hiszpańskie, naturalnym kierunkiem stała się Francja i wszystko co francuskie.

Bordeaux na drugiej półkuli

Nie inaczej też było w kwestii win. Wielu polityków, myślicieli, pisarzy czy arystokratów zaczęło niemal pielgrzymować do Bordeaux. Zaczęto myśleć czy przypadkiem nie dałoby rady uprawiać winorośli i robić choć trochę podobnych win u siebie. I co się okazało po kilku latach? Że nie tylko winorośle przywiezione z Bordeaux przyjęły się i zaowocowały, ale i same wina były bardzo interesujące. Niektórzy właściciele nowych winnic zatrudniali francuskich konsultantów, inni zawieźli swoje wina do Francji. To, na co zwrócili uwagę pierwsi francuscy winiarze konsultujący Maipo, to podobieństwo gleb w Maipo i Bordeaux. Ze względu na występowanie żwirów czasem Maipo Alto nazywane jest chilijskim Médoc.

Cabernet sauvignon ma dość bogatą naturalną kwasowość, ale Maipo Alto poprawia te cechy. Bryza spływająca z gór orzeźwia owoce w okresie dojrzewania, pozwalając na zbieranie winogron z doskonałą równowagą między cukrem i kwasowością.

To nie tak, że od razu przywieziono caberneta i wiadomo było, że pasuje tu, jak ulał. Nawet dziś winiarze wciąż odnajdują stare i trochę zapomniane odmiany jak romano vel cesar noir, z którymi wówczas eksperymentowano. Wspomnę także, że wiele starych krzewów wciąż owocujących w winnicach zakładanych w XIX wieku, stanowi prawdziwe dziedzictwo historyczne ludzkości, niczym żywe muzeum, bowiem przywożone z Bordeaux przed plagą filokserygatunek mszycy, niezwykle groźny szkodnik winorośli.Atak m... nie były przeszczepiane, są odnawiane i nawet jeśli niektóre mają po czterdzieści czy pięćdziesiąt lat, są z tego samego materiału genetycznego, co pierwsze odmiany.

fot. archiwum / Viña Chocalán
fot. archiwum / Viña Chocalán

Przyjeżdża cab

Główną uprawianą w Maipo odmianą od samego początku był cabernet sauvignon. Chociaż cabernet ma dobrą zdolność adaptacji do różnych siedlisk, wymaga określonych warunków glebowych i klimatycznych, aby pokazać swoje najlepsze cechy. Preferuje surowe, ubogiedegustacyjne określenie wina, w którym nagromadzenie iloś... (...) w mikroelementy gleby z dobrym drenażem. Maipo Alto z aluwialną glebą, z warstwą narzutowych kamieni na powierzchni i żwirowym podłożem, gdzie korzenie winorośli muszą zagłębić się w poszukiwaniu wody, pasuje tu jak znalazł. WinoroślVitis vinifera.. musi podjąć wysiłek, aby przetrwać, co zapewnia interesujące winogrona, a potem wina.

Cabernet ma dość bogatą naturalną kwasowość, ale Maipo Alto poprawia te cechy. Bryza spływająca z gór orzeźwia owoce w okresie dojrzewania, pozwalając na zbieranie winogron z doskonałą równowagą między cukrem i kwasowością. W Maipo Alto, latem, gdy winogrona dojrzewają, temperatury w ciągu dnia są dość wysokie (nawet do 36°C), ale w nocy spadają gwałtownie, powodując oscylacje termiczne sięgające 20°C. Z tego powodu taniny dojrzewają wolniej. Mają czas, aby stać się bardziej intensywnymi, eleganckimi i wyrafinowanymi. Amplituda termiczna pomaga również w ewolucji aromatów, najpierw w winogronach, a następnie w winie. Ponadto zjawisko to przyczynia się do gromadzenia składników polifenolowych w winogronach.

Era nowożytna

Narodziny Maipo Alto stały się punktem zwrotnym nowoczesnego winiarstwa chilijskiego. I tak na długie dekady cabernet sauvignon stał się okrętem flagowym eksportowanych win. Także i dziś, mimo nowych mód i prężnie rozwijających się nowych regionów z zupełnie innymi stylami win, to wciąż cab ciągnie winiarstwo chilijskie, bo po prostu najlepiej się sprzedaje. Według oficjalnych statystyk ministerstwa rolnictwa w Chile znajduje się 136 tysięcy hektarów upraw, z tego cabernet sauvignon zajmuje aż 41 tysięcy hektarów.

Pionierzy obecni w Maipo Alto od XIX wieku i do dziś najwięksi gracze regionu to winiarnie Concha y Toro, Santa Rita i Santa Carolina. Winnice zaczęły rozwijać się szybko, rozpoczęło się eksportowanie wina chilijskiego. Przełom lat osiemdziesiątych i dziewięćdziesiątych to czas kreowania wizerunku wina bueno, bonito y barato, czyli „dobre, ładne i tanie”. Przez wiele lat pokutowała opinia, że jeśli winonapój uzyskiwany na drodze całkowitej lub częściowej fer... (...) pochodzi z Chile i jest czerwone, to musi to być dżemowy cab z przegotowanego owocu i z toną beczki.

Najdroższe wina Chile – zaskakujące?

Jednak z drugiej strony, enolodzy tacy jak Pablo Morande (wówczas Concha u Toro), Ignacio Recabarren i Cecilia Torres (Santa Rita), a potem w nowym już milenium Francisco Baettig (Errazuriz) czy Enrique Tirado (Concha y Toro), wyselekcjonowali pewne miniapelacje, gdzie każdy rocznik potwierdzał wyjątkową jakość gron. Tak narodziła się epoka chilijskich Icon Wines. To, co wyróżnia te specjalnie wydzielone parcele, to warunki dające wina eleganckie, o wyrafinowanych taninach i potencjale starzenia. W Maipo nie ma mowy o masowym tanim winie, bowiem ceny winogron zwyczajnie na to nie pozwalają.

W nowe milenium

Dziś Maipo Alto to poszukiwania. Winnice pną się ku szczytom gór, jak nowa uprawa Cero Blanco winiarni Santa Ema, która znajduje się na wysokości ponad 1000 m n.p.m. czy uprawy Wiliama Fevre w Cajon del Maipo czy El Principal.

Co prawda stawiając pierwsze kroki po wyjściu z samolotu na lotnisku imienia Arturo Merino Beniteza nie widzimy winorośli, nawet takich dekoracyjnych, świadczących o tym, że to miasto jest w sercu Maipo. To, co rzuca się w oczy, to wszechobecne Andy. Jednak już w hotelu bądź podczas spaceru po znanej i lubianej przez turystów dzielnicy Bellavista można znaleźć setki ofert wycieczek do którejś z winnic Maipo. Osiemdziesiąt procent turystów to Brazylijczycy.

Turyści zakochani są nie tylko w Maipo Alto. Winnice Entre Cordilleras takie jak Trapaca, Santa Ema, De Martino czy Unduraga cieszą się wielką popularnością. Ale przede wszystkim oferują jakościowe wina.

Maipo dziś, bardziej niż kiedykolwiek, koncentruje się na jakości. Prawie w każdym zakątku tej doliny winiarnie analizują swoje gleby w poszukiwaniu unikatowych parceli. Stawia się na świeżość i elegancję, a beczkaużywanie beczek w winiarstwie jest osobną sztuką, podobni... (...) jest używana z wielką rozwagą. Równolegle, obok cabernet sauvignon, dolina dostaje zastrzyk nowej krwi, poszukuje się idealnych warunków (i z powodzeniem znajduje) dla innych odmian takich jak cabernet francczerwona odmiana winogron, jedna z bardziej rozpowszechniony... (...) czy syrah. Maipo to tradycja, ale też świeże spojrzenie w przyszłość.

Carménère z Chile (zawsze) godne uwagi

Festung Chile

Drogie Chile